4. Narzędzia do ewaluacji procesu nauczania w e-learningu

Wprowadzenie

Ewaluacja procesu nauczania w e-learningu odbywa z wykorzystaniem nowych technologii, co zmienia rolę wykładowcy / nauczyciela z osoby, która wyłącznie przekazuje wiedzę, na pośrednika pomiędzy studentem / uczniem, a treściami kształcenia. Wykładowca / nauczyciel nie tylko organizuje i koordynuje proces nauczania, ale także monitoruje postępy, ukierunkowuje i weryfikuje rezultaty. Jego praca jest niezbędna, by student / uczeń, wiedzieli, czy się rozwijają i robią postępy w nauce, czy muszą nad pewnymi partiami popracować więcej. Celem tak zaprojektowanego procesu jest weryfikacja osiągniętych efektów nauczania, zgodnych z podstawą programową. Wyniki nauczania powinny być mierzalne ilościowo (wyrażona w liczbach, punktach, procentach) i/lub jakościowo (opisowo) w trzech aspektach: zdobytej wiedzy, umiejętności i kompetencji. 

Ocena końcowa nie może być wyłącznie cyfrą, ale powinna także stanowić informację o postępach studenta / ucznia oraz trudnościach. Ewaluacja procesu nauczania na każdym jego etapie pozwala na systematyczne zbieranie, analizowanie i interpretowanie postępów oraz poprawę wyników nauczania. 

W tym celu można zastosować zarówno ilościowe, jak i jakościowe narzędzia cyfrowe, takie jak ankiety, testy, debaty, kwestionariusze, ocenę koleżeńską, samoocenę.  Wykładowca / nauczyciel może także zaproponować zadanie, analizę studium przypadku, dzięki czemu student / uczeń lepiej zrozumie problem.

Wykładowca / nauczyciel na początku zajęć, kursu, szkolenia czy warsztatu prowadzonego w formie e-learningu, powinien przedstawić kryteria, które będą składały się na ocenę. Musi zatem jasno poinformować o swoich oczekiwaniach, czyli co będzie oceniane, a co nie. Poza funkcją diagnozującą, ocena może pełnić funkcję aktywizującą, czyli zachęcającą do wykonania ćwiczeń, np. zabranie głosu na forum w określonym problemie, 

E-nauczyciel a tutor

W e-learningu wyróżniamy dwie role. Pierwsza to prowadzący, czyli e-nauczyciel i jego zadaniem jest zaprezentowanie przedmiotu nauczania, zaplanowanie procesu oraz ocena. Druga, to tutor, czyli osoba towarzysząca uczestnikom, która organizuje cały kurs i jej zadaniem jest pozostawać w stałej interakcji, pomagać w rozwiązywaniu problemów technicznych. Komunikacja z tutorem usprawnia proces kształcenia oraz niweluje wszelkie trudności. Tutoring może być prowadzony w formie e-konsultacji lub telefonicznie i pomagać np. w zakresie zapisania się na kurs, dopełnienia formalności urzędowych, pomoc w zalogowaniu, wydanie dokumentów poświadczających realizację kursu i/ lub zdanie egzaminu). 

💡 Wskazówki praktyczne dla prowadzących:

1.  Już w pierwszej części organizacyjnej kursu, przed rozpoczęciem pracy merytorycznej - wskaż dokładnie, co jest przedmiotem nauczania oraz określ, co student / uczeń powinien opanować w zakresie wiedzy oraz nabytych umiejętności i kompetencji.
2. Ocenę ilościową, uzupełniaj oceną jakościową, która będzie sprzyjała poprawie osiągnieć. 
3. Przedstaw harmonogram  wystawiania ocen w pełnym procesie nauczania i udostępnij go uczestnikom kursu.
4. Przygotuj listę kontrolną / linię czasu realizacji zadania.
5. Wskazuj termin realizacji zadania, wraz z podaniem konkretnej godziny. 
6. Uszczegółów ocenę w stosunku do zadania, tzn. wyjaśnij uczniom / studentom, na czym polega ćwiczenie (instrukcję lub tutorial możesz nagrać w formie podcastów, filmu lub opisać i wysłać e-mailem, albo zamieścić na platformie edukacyjnej / prezentacji - najlepiej wybierz jedną najdogodniejszą formę, tak by usprawnić proces komunikacji w zakresie ewaluacji).
7. Wskaż, jaką drogą zwracać się o doprecyzowanie zadania lub sygnalizować napotkane bariery w realizacji zadania, tak by jak najszybciej eliminować zaistniałe przeszkody.
8. Określ obiektywną i sprawiedliwą strategię weryfikacji efektów nauczania.
9. Bądź otwarty na feedback, tak by wprowadzić zmiany w ocenie zaproponowane przez uczniów / studentów.
10. Wspieraj empatycznie uczestników, tak by ocena stanowiła zachętę do dalszej pracy i rozwoju.

Uwaga! Pamiętaj, że ocena koleżeńska powinna mieć formę wypowiedzi, natomiast nigdy nie może być na ocenę w formie cyfry! 

Narzędzia oceny pracy indywidualnej i/lub grupowej w e-learningu

• wpis / komentarz / wypowiedź na forum, czacie, blogu, stronie internetowej
• testy online
• quizy
• uzupełnienie rubryki
• e-portfolio
• e- studium przypadku
• e-casy
• symulacja 
• mapa koncepcyjna / burza mózgów - graficzne przedstawienie problemu
• e-notka, e-esej, e-raport
• projekt zamieszczony na blogu lub stronie internetowej 
• egzamin w czasie rzeczywistym poprzez wideokonferencję
• gra edukacyjna

Programy i aplikacje do ewaluacji procesu nauczania w e-learningu 

Narzędzia do ewaluacji procesu nauczania w e-learningu:

• FeedbackFruit to interaktywne narzędzie umożliwiające zadawanie pytań zamkniętych i otwartych, tworzenie testów jednokrotnego i wielokrotnego wyboru, quizów oraz inicjowania interaktywnych dyskusji. Program wykorzystywany jest także do wzajemnej, koleżeńskiej oceny i udzielania informacji zwrotnej w postaci nagrań audio i notatek tekstowych.

• Mentimeter.com to program, w którym tworzy się interaktywne ankiety, chmury wyrazów oraz sprawdza wiedzę.
  

Podsumowanie

•  Czy uczestnicy dysponują dostępem do programów i narzędzi wykorzystanych podczas e-learningu?
•  Czy dobór metod i narzędzi cyfrowych odpowiada potrzebom uczniów / studentom oraz przynosi efekty w postaci zrealizowanych zadań?
•  Które elementy e-learningu należy zmodyfikować? Przeanalizuj następujące aspekty: treść przedmiotową, aktywność, aktualność materiałów dydaktycznych, weryfikację efektów nauczania, komunikację. 
• Czy jakość technologiczna programów i narzędzi pozwala na sprawną realizację procesu nauczania?

Organizacja, monitorowanie i ewaluacja w e-learningu to kluczowe elementy jego sukcesu. 😉'

(Ewa Bulisz)