Freeciv S3_2 (nations) - en to pl translation catalogue (1780 entries)

en: Abkhaz
pl: Abchaski

en: ?plural:Abkhazians
pl: ?plural:Abchazowie

en: Ancestors of Abkhazians have lived in the western Caucasus since time immemorial. Short periods of independence alternated with domination by the Greeks, Romans, Byzantines, Turks, Russians and Georgians. Nowadays Abkhazia is a partially recognized republic.
pl: Przodkowie Abchazów żyli od niepamiętnych czasów na zachodnim Kaukazie. Krótkie okresy niepodległości przeplatały się z panowaniem Greków, Rzymian, Bizantyjczyków, Turków, Rosjan i Gruzinów. Dzisiejsza Abchazja jest republiką nieuznawaną przez część państw.

en: Australian Aboriginal
pl: Aborygeński

en: ?plural:Aborigines
pl: ?plural:Aborygeni

en: Australian Aborigines is a collective term for the original inhabitants of the Australian continent. Aborigines from different parts of Australia refer to themselves with different names, including Koori, Yamaji, Nunga, and Murri.
pl: Australijscy Aborygeni to wspólny termin na określenie wszystkich rdzennych mieszkańców Australii. Sami Aborygeni nazywają siebie różnie w zależności od regionu, w którym mieszkają, niektóre z tych nazw to Koori, Yamaji, Nunga czy Murri.

en: Principal Chief %s
pl: Najwyższy Wódz %s

en: ?female:Principal Chief %s
pl: ?female:Najwyższa Wódz %s

en: Elder %s
pl: Starszy %s

en: ?female:Elder %s
pl: ?female:Starsza %s

en: Great Chief %s
pl: Wielki Wódz %s

en: ?female:Great Chief %s
pl: ?female:Wielka Wódz %s

en: Abyssinian
pl: Abisyński

en: ?plural:Abyssinians
pl: ?plural:Abisyńczycy

en: Abyssinians - also known as Habesha or Ethiopians - are a Semitic people who ruled historical states in the Horn of Africa, the most prominent being the Aksumite Kingdom and the Ethiopian Empire.
pl: Abisyńczycy, znani także jako plemię Habesz lub Etiopczycy, to semicki lud, który rządził państewkami w Rogu Afryki. Najbardziej znane z nich to Królestwo Aksum i Cesarstwo Etiopskie.

en: Patriarch %s
pl: Patriarcha %s

en: Matriarch %s
pl: Matriarchini %s

en: Emperor %s
pl: Cesarz %s

en: Empress %s
pl: Cesarzowa %s

en: Acadian
pl: Akadyjski

en: ?plural:Acadians
pl: ?plural:Akadyjczycy

en: Acadia was first founded in 1604 as the first French colony in North America. It was soon caught in the crossfire of French-English wars, leading Acadia to change hands frequently. This led Acadians to develop a separate identity and a form of self-government. Their lack of support for any side in these wars earned them the title of French neutrals, but also the distrust of British colonial authorities who would forcefully deport them in 1755. Acadians have since returned to their land and rebuilt.
pl: Akadia została założona w 1604 roku jako francuska kolonia w Ameryce Północnej. Szybko znalazła się w środku wojen francusko-angielskich, podczas których często zmieniała właściciela. Sprawiło to, że w Akadyjczykach rozwinęło się poczucie odrębności i doprowadziło do sformowania niezależnego rządu. Akadyjczycy nie popierali żadnej strony konfliktu, dzięki czemu zaczęli być postrzegani jako strona neutralna, lecz brytyjskie władze kolonialne nie ufały im i wyparły ich w 1755 roku. Mieszkańcy Akadii powrócili jednak na swoje ziemie i odbudowali domostwa.

en: Premiere %s
pl: Premier %s

en: Abbot %s
pl: Przeor %s

en: Mother Superior %s
pl: Najwyższa Matka %s

en: Acehnese
pl: Acziński

en: ?plural:Acehnese
pl: ?plural:Aczinowie

en: The Sultanate of Aceh located on the western tip of the island of Sumatra was a regional power in the 16th and 17th centuries, controlling much of the trade through the Strait of Malacca. Aceh was subjugated by the Dutch in the bloody Aceh War of 1873-1903.
pl: Sułtanat Acehu znajdował się na zachodnim skraju Sumatry. W wiekach XVI i XVII był regionalnym mocarstwem i kontrolował dużą część handlu w okolicach cieśniny Malakka. Aceh został podbity przez Duńczyków po krwawej wojnie w latach 1873-1903.

en: Sultan %s
pl: Sułtan %s

en: Sultana %s
pl: Sułtan %s

en: Governor %s
pl: Gubernator %s

en: ?female:Governor %s
pl: ?female:Gubernator %s

en: Acrean
pl: Acreński

en: ?plural:Acreans
pl: ?plural:Acreńczycy

en: Acre is the westernmost state of Brazil. The region was part of Bolivia until 1899, when Brazilian settlers revolted and declared an Independent State of Acre. Bolivia gave up its claims to the territory in the Treaty of Petropolis of 1903, after which Acre was annexed to Brazil. Acre is one of the world's most important rubber producing regions.
pl: Acre to najdalej na zachód wysunięty stan Brazylii. Do 1899 roku był on częścią Boliwii, lecz brazylijscy osadnicy zbuntowali się i ogłosili powstanie niepodległej Republiki Acre. Boliwia zrzekła się roszczeń terytorialnych w traktacie z Petropolis w 1903, a potem Acre zostało przyłączone do Brazylii. Stan jest jednym z najważniejszych na świecie producentów kauczuku. [Słowa "acreński" oraz "Acreńczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv - przyp. tłumacza.]

en: Baroness %s
pl: Baronesa %s

en: Afghani
pl: Afgański

en: ?plural:Afghanis
pl: ?plural:Afgańczycy

en: Afghanistan, often called the crossroads of Central Asia, has had a very turbulent history. Through the ages, the country has been occupied by many forces including the Persian Empire, Genghis Khan and Alexander the Great. The Afghanistan nation-state as it is known today came into existence in 1746 when Ahmad Shah founded the Durrani Empire.
pl: Afganistan, często zwany skrzyżowaniem centralnej Azji, ma bardzo burzliwą historię. Przez stulecia był pod kontrolą przeróżnych sił, m.in. Imperium Perskiego, państw Czyngis Hana i Aleksandra Wielkiego. Dzisiejszy Afganistan powstał w 1746, gdy Ahmad Shah stworzył Imperium Durrani.

en: General Secretary %s
pl: Sekretarz Generalny %s

en: ?female:General Secretary %s
pl: ?female:Sekretarz Generalna %s

en: Mullah %s
pl: Mułła %s

en: ?female:Mullah %s
pl: ?female:Mułła %s

en: African
pl: Afrykański

en: ?plural:Africans
pl: ?plural:Afrykanie

en: Africa: the cradle of humanity. It is the world's second largest continent and also its second most populous.
pl: Afryka: kolebka ludzkości. Jest to drugi największy kontynent świata oraz drugi najbardziej ludny.

en: The Ainu are the indigenous people of northern Japan, the Kuril islands, Sakhalin, and the southern part of the Kamchatka peninsula.
pl: Lud Ainu to rdzenni mieszkańcy północnej Japonii, Wysp Kurylskich, wyspy Sachalin i południowej Kamczatki.

en: The Akwe are also known by three different tribal names in Portuguese, Xavante, Xakriaba and Xerente. They have a patrilineal clan system and live in Mato Grosso and Tocantins states of Brazil, though they have been forced to move by Brazilians several times through their history. Traditionally, they are ruled by councils of elders who elect a chief and have likely lived in large ring villages since about the 9th century CE. They are Ge speakers who farm maize, manioc, sweet potatoes and yams.
pl: Lud Akwe znany jest też pod trzema innymi nazwami pochodzącymi z języka portugalskiego: Xavante, Xakriaba i Xerente. Lud ten ma patrylinearny system klanowy i żyje na północy Brazylii, w stanach Mato Grosso i Tocantins, choć Brazylijczycy zmuszali ich kilkukrotnie do zmiany miejsca zamieszkania. Zgodnie z tradycją, społeczność rządzona jest przez radę starszych, która wybiera wodza. Od około IX w. n.e. mieszkali w dużych kompleksach osad. Posługują się językiem Ge; uprawiają kukurydzę, maniok, słodkie ziemniaki i pochrzyn.

en: Andalusi
pl: Andaluski

en: ?plural:Andalusis
pl: ?plural:Andalusowie

en: Al-Andalus was the parts of the Iberian peninsula that was under Muslim control during the Middle Ages. Muslim Andalusians are noted for their splendid architectural heritage. During the Reconquista the Christian kingdoms gradually pushed back the Islamic states of Al-Andalus. Their last city on the Iberian peninsula, Granada, fell in 1492.
pl: Al-Andalus był częścią Półwyspu Iberyjskiego podczas panowania muzułmanów w wiekach średnich. Islamscy Andalusowie wsławili się wielkim talentem architektonicznym. Podczas Rekonkwisty chrześcijańskie królestwa stopniowo wypierały kraje islamskie z tego regionu, a ostatnie miasto półwyspu, Granada, padło w roku 1492. [Słowa "andaluski" oraz "Andalusowie" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Sheikh %s
pl: Szejk %s

en: Shaykha %s
pl: Szejkesa %s

en: Caliph %s
pl: Kalif %s

en: Calipha %s
pl: Kalifa  %s

en: Vizier %s
pl: Wezyr %s

en: ?female:Vizier %s
pl: ?female:Wezyr %s

en: Ålander
pl: Alandzki

en: ?plural:Ålanders
pl: ?plural:Alandczycy

en: Åland is an archipelago in the Baltic Sea, located between Sweden and Finland. The islands' inhabitants are Swedish speaking, but Åland is an autonomous province in Finland, a status that was reached in 1921 after a long period in which the islands were contested between Sweden and Finland. Åland's special and demilitarized status is protected by international law.
pl: Wyspy Alandzkie to archipelag na Morzu Bałtyckim położony między Szwecją a Finlandią. Wyspiarze posługują się językiem szwedzkim, ale Wyspy Alandzkie to autonomiczna prowincja Finlandii. Wyspy zyskały ten status w 1921 roku, po długim okresie, w którym o tereny te spierały się Szwecja i Finlandia. Alandy to strefa zdemilitaryzowana pod ochroną prawa międzynarodowego.

en: Earl %s
pl: Kardynał %s

en: ?female:Earl %s
pl: ?female:Ban %s

en: Vicar %s
pl: Wikariusz %s

en: ?female:Vicar %s
pl: ?female:Wikariusz %s

en: Sheriff %s
pl: Szeryf %s

en: ?female:Sheriff %s
pl: ?female:Szeryf %s

en: Reverend %s
pl: Wielebny %s

en: ?female:Reverend %s
pl: ?female:Wielebna %s

en: Albanian
pl: Albański

en: ?plural:Albanians
pl: ?plural:Albańczycy

en: Inhabitants of the Balkan peninsula, the ethnic origins of the Albanians are uncertain, though it has been suggested they descend from the Illyrians of Classical Antiquity. Albania changed hands several times during its history. It has been an independent state again since 1912. For much of the 20th century Albania was ruled by communist dictator Envër Hoxha.
pl: Przodkowie Albańczyków zamieszkiwali Półwysep Bałkański. Choć ich dokładne pochodzenie nie jest znane, sugeruje się, że mogli być oni potomkami starożytnych Ilirów. Albania znajdowała się pod panowaniem kilku krajów, a niepodległość uzyskała w 1912 roku. Przez sporą część XX w. kraj był rządzony przez komunistycznego dyktatora Envëra Hoxhę.

en: Prince %s
pl: Książę %s

en: Princess %s
pl: Księżna %s

en: First Secretary %s
pl: Pierwszy Sekretarz %s

en: ?female:First Secretary %s
pl: ?female:Pierwsza Sekretarz %s

en: Aleut
pl: Aleucki

en: ?plural:Aleuts
pl: ?plural:Aleuci

en: The Unangan, or Aleut, lived in permanent subterranean homes in their hunting and fishing villages. They lived in the Aleutian islands for thousands of years prior to European contact. Unangan people developed ties to Russian missionaries and traders many converting to Russian Orthodox Christianity and intermarrying with Russians, and some even accompanied Russians to their other colonial entrepots such as Ft. Ross in northern California and Ft. Elizabeth in Hawai'i.
pl: Aleuci mieszkali w stałych podziemnych domach w osadach łowieckich i rybackich. Przez tysiące lat, jeszcze  zanim zetknęli się z Europejczykami, zamieszkiwali Wyspy Aleuckie. Aleuci kontaktowali się rosyjskimi misjonarzami i kupcami, a nawet przechodzili na prawosławie. Powstało też wiele małżeństw mieszanych, a Aleuci pomagali Rosjanom w ich przedsięwzięciach kolonialnych m.in. w północnej Kalifornii (Fort Ross) i na Hawajach (Fort Elizabeth).

en: Shaman %s
pl: Szaman %s

en: ?female:Shaman %s
pl: ?female:Szamanka  %s

en: Algerian
pl: Algierski

en: ?plural:Algerians
pl: ?plural:Algierczycy

en: Algeria is an Arabic nation in North Africa. It is historically inhabited by the Berber people.
pl: Algieria to arabskie państwo na północy Afryki. Od najdawniejszych czasów jest zamieszkana przez Berberów.

en: Secretary General %s
pl: Sekretarz Generalny %s

en: ?female:Secretary General %s
pl: ?female:Sekretarz Generalna %s

en: %s Dey
pl: %s Dej

en: ?female:%s Dey
pl: ?female:%s Deja

en: Alsatian
pl: Alzacki

en: ?plural:Alsatians
pl: ?plural:Alzatczycy

en: Alsace is a region in Europe, on the border of France and Germany. During the Middle Ages Alsace was part of the Holy Roman Empire, and consisted of several quite wealthy city-states. In the 17th and 18th century the Alsatian cities were annexed by France one by one, but after that the region became one of the most contested parts of Europe, changing hands between Germany and France 4 times in less than a century. Since 1944 it has been in French hands.
pl: Alzacja to region w Europie na pograniczu francusko-niemieckim. W średniowieczu Alzacja była częścią Cesartwa Rzymskiego, a w jej skład wchodziło kilka dość zamożnych miast-państw. W XVII i XVIII wieku alzackie miasta były stopniowo przyłączane do Francji, lecz później był to jeden z najbardziej spornych obszarów Europy - w ciągu niecałych stu lat cztery razy przechodził w ręce Niemiec i Francji. Od 1944 roku należy do Francji.

en: Minister-President %s
pl: Dyrektor-Prezydent %s

en: ?female:Minister-President %s
pl: ?female:Dyrektor-Prezydent %s

en: Bailiff %s
pl: Baliw %s

en: ?female:Bailiff %s
pl: ?female:Baliw %s

en: Bishop %s
pl: Biskup %s

en: ?female:Bishop %s
pl: ?female:Biskup %s

en: Burgomaster %s
pl: Burmistrz %s

en: ?female:Burgomaster %s
pl: ?female:Burmistrz %s

en: Amazigh
pl: Berberyjski

en: ?plural:Imazighen
pl: ?plural:Berberowie

en: The Amazigh civilization is one of the oldest in the Mediterranean Basin, co-existing with ancient Egypt. The Imazighen people, which means "free men", are sturdy and strong but cheerful and generous with a great consideration for family and tribe. Every tribe has its own traditions and culture, which is the reason for the countless diversity of traditions in modern Morocco, Algeria, and Tunisia. The Imazighen speak old languages such as Tamazirt, Tachelhit or Tarifit, collectively known as Berber languages, using an age-old writing system called Tifinagh.
pl: Cywilizacja berberyjska jest jedną z najstarszych w basenie Morza Śródziemnego; rozwijała się w tym samym czasie, co egipska. Berberowie - sami siebie nazywają "wolnymi ludźmi" - są krzepcy i silny, lecz także weseli i hojni, szanują rodzinę i swoje plemię. Każdy szczep ma własną zwyczaje i tradycje, co jest przyczyną ogromnego zróżnicowania kulturowego współczesnego Maroko, Algierii i Tunezji. Berberowie używają starych języków takich jak Tamazirt, Tachelhit czy Tarifit, zwanych wspólnie językami berberyjskimi, i stosują prastary system pisma zwany Tifinagh.

en: Amazonian
pl: Amazoński

en: ?plural:Amazons
pl: ?plural:Amazonki

en: The Amazons are a fictional nation of women warriors which appear in Classical Greek writing and art. Authors have located them in the Ukraine, Asia Minor, or Libya. The Amazons were reported to remove their right breasts in order to better use the bow and other weapons.
pl: Amazonki to fikcyjny naród kobiet-wojowniczek, pojawiających się w starożytnej sztuce greckiej. Autorzy podań umiejscawiają ich ojczyznę na Ukrainie, w Azji Mniejszej lub w Libii. Legendy głoszą, że Amazonki usuwały prawą pierś, by wygodniej im było używać łuku i innego oręża.

en: Andorran
pl: Andorski

en: ?plural:Andorrans
pl: ?plural:Andorczycy

en: Andorra is a small country in the eastern Pyrenees. In 1278, a dispute between the bishop of Urgell and the Count of Foix ended with an agreement to share the sovereignty of Andorra. This arrangement is still in effect and their successors - the current bishop of Urgell and the President of the French Republic - bear the (mostly honorific) title of co-prince of Andorra.
pl: Andora to mały kraj we wschodnich Pirenejach. W 1278 roku spór między biskupem Urgellu a Hrabią Foix zakończył się ugodą, na mocy której podzielili się oni zwierzchnictwem na Andorą. Ugoda ta pozostaje w mocy, a współcześni następcy - biskup Urgellu i prezydent Francji - są honorowymi książętami Andory.

en: Dictator %s
pl: Dyktator %s

en: ?female:Dictator %s
pl: ?female:Dyktatorka %s

en: Co-Prince %s
pl: Współksiążę %s

en: Co-Princess %s
pl: Współksiężna %s

en: Angolan
pl: Angolski

en: ?plural:Angolans
pl: ?plural:Angolczycy

en: When the Portuguese arrived in Angola in the 15th century the region was controlled by several Bantu kingdoms. Angola became an important source of slave traders until well into the 19th century. After two decades of guerrilla war against the Portuguese colonial authorities Angola finally achieved independence in 1975. Soon the various guerilla groups started fighting each other. After half a century of war a peace agreement was finally reached in 2002.
pl: Gdy w XV w. na tereny obecnej Angoli przybyli Portugalczycy, były one kontrolowane przez kilka królestw Bantu. Aż do XIX wieku Angola była rajem dla handlarzy niewolników. Państwo zyskało niepodległość od Portugalii w 1975, po dwóch dekadach wojny partyzanckiej. Armie partyzantów zaczęły szybko walczyć między sobą, a pokój zawarto dopiero w 2002 roku.

en: Anhaltian
pl: Anhalcki

en: ?plural:Anhaltians
pl: ?plural:Anhaltczycy

en: Anhalt was a German state. Initially a county, it was split from Saxony in 1212. For most of its history, it was partitioned into several territories that were ruled by the same family. The counts of Anhalt were raised to dukes upon the dissolution of the Holy Roman Empire by Napoleon in 1806. Anhalt was reunited into a single duchy in 1863. Upon the downfall of the German monarchies in 1918, it became a free state. After World War II, Anhalt finally ceased to exist when the allies decided to merge it with the former Prussian Province of Saxony to form the state of Saxony-Anhalt.
pl: Anhalt był hrabstwem, które w 1212 roku odłączyło się od Saksonii. Przez większość swojej historii było ono podzielone na mniejsze obszary rządzone przez członków tej samej rodziny. Hrabiowie Anhaltu stali się książętami po rozwiązaniu Świętego Cesarstwa Rzymskiego przez Napoleona w 1806 roku. Zjednoczenie księstwa nastąpiło w 1863 roku. Po upadku niemieckich monarchii w 1918 roku, Anhalt stał się wolnym państwem. Po II Wojnie Światowej alianci zdecydowali się połączyć Anhalt z byłą prowincją pruską, w wyniku czego powstało kraj Saksonia-Anhalt.

en: Count %s
pl: Hrabia %s

en: Countess %s
pl: Hrabina %s

en: Grand Duke %s
pl: Wielki Książę %s

en: Grand Duchess %s
pl: Wielka Księżna %s

en: Anishinaabe
pl: Aniszinabski

en: ?plural:Anishinaabeg
pl: ?plural:Aniszinabowie

en: The Anishinaabeg are a group of closely related Native American tribes in the North American Great Lakes region, including the Ottawa, Ojibwe, Algonkin and Potawatomi. They speak Algonquian languages. Together they are one of the most numerous indigenous peoples of North America.
pl: Aniszinabowie to grupa spokrewnionych szczepów indiańskich z okolic Wielkich Jezior w Ameryce Północnej. W jej skład wchodzą plemiona Ottawa, Odżibwe, Algonkin i Potawatomi. Używają oni języków algokińskich. Razem są jedną z największych grup etnicznych Ameryki Północnej. [Słowa "aniszinabski" oraz "Aniszinabowie" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Great Shaman %s
pl: Wielki Szaman %s

en: ?female:Great Shaman %s
pl: ?female:Wielka Szamanka %s

en: Antarctican
pl: Antarktydzki

en: ?plural:Antarcticans
pl: ?plural:Antarktydowie

en: Independent South Pole, land of penguins.
pl: Niepodległy Biegun Południowy, kraina pingwinów.

en: Antiguan and Barbudan
pl: Antiguański

en: ?plural:Antiguans and Barbudans
pl: ?plural:Antiguańczycy

en: Antigua and Barbuda is a country in the Eastern Caribbean consisting of the two eponymous islands as well as a number of smaller islets. The country has been independent from the United Kingdom since 1981.
pl: Antigua i Barbuda to państwo w zachodnich Karaibach, na które składają się dwie wiadome wyspy oraz pomniejsze wysepki. Kraj zyskał niepodległość od Zjednoczonego Królestwa w 1981 roku.

en: Antillean
pl: Antylski

en: ?plural:Antilleans
pl: ?plural:Antylczycy

en: The islands of Aruba, Bonaire, Curacao, Saba, Saint Martin and Saint Eustatius were colonized by the Dutch in the 17th century. Their population is of mixed European, African and Latin American heritage. The Netherlands Antilles gained internal self governance in 1954, and were subsequently dissolved in 2010. Aruba, Curacao and Saint Martin are countries within the Kingdom of the Netherlands; the other three islands have been directly integrated into the Netherlands as special municipalities.
pl: Wyspy Aruba, Bonaire, Curaçao, Saint Martin i Saint Eustatius zostały skolonizowane przez Holendrów w XVII wieku. Zamieszkuje je ludność pochodzenia europejskiego, afrykańskiego i południowoamerykańskiego. Antyle Holenderskie zyskały własny rząd w 1954 roku, a oficjalnie rozwiązano je w 2010 roku. Aruba, Curaçao i Saint Martin to terytoria zależne Holandii, pozostałe trzy wyspy zostały włączone bezpośrednio do metropolii.

en: Aragonese
pl: Aragoński

en: ?plural:Aragonese
pl: ?plural:Aragończycy

en: Aragon was formed as a Frankish county and was elevated to a kingdom in the 11th century. It expanded its territory southwards during the reconquista and subsequently managed to control a large part of the Mediterranean. In 1469 king Fernando II married Isabella of Castile, a union that would form the base of the Spanish unification. The kingdom was legally dissolved in 1707 but today Aragon continues to exist as an autonomous community of Spain.
pl: Aragonia powstała jako frankijskie hrabstwo, a status królestwa zyskało w XI wieku. Podczas Rekonkwisty opanowała tereny położone na południu i w rezultacie zawładnęła dużą częścią wybrzeża Morza Śródziemnego. W 1469 r. król Fernando II poślubił Izabelę Kastylijską i zawarł unię, która stała się fundamentem pod zjednoczoną Hiszpanię. Królestwo zostało rozwiązane w 1707 roku, a dziś Aragonia jest wspólnotą autonomiczną w Hiszpanii.

en: Aramean
pl: Aramejski

en: ?plural:Arameans
pl: ?plural:Aramejczycy

en: According to legend, the Aramean people are the descendants of Aram, the grandson of Noah.
pl: Legenda głosi, że Aramejczycy są potomkami Arama - wnuka Noego.

en: Argentine
pl: Argentyński

en: ?plural:Argentines
pl: Argentyńczycy

en: Argentina is located on the south-eastern coast of South America. Since independence from Spain in 1816, it has been plagued by several internal and external conflicts. In the decades after World War II, the country's politics was dominated by Juan Perón and his charismatic wife Eva "Evita" Perón.
pl: Argentyna jest położona na południowo-wschodnim wybrzeżu Ameryki Południowej. Od czasu zdobycia niepodległości od Hiszpanii w 1816 roku, państwo przeżyło kilka wewnętrznych i zewnętrznych konfliktów. Dekady po II Wojnie Światowej to czas, gdy na scenie politycznej dominował Juan Perón i jego charyzmatyczna małżonka Ewa "Evita" Perón.

en: Cardinal %s
pl: Kardynał %s

en: Viceroy %s
pl: Wicekról %s

en: Vicereine %s
pl: Wicekrólowa %s

en: Armenian
pl: Ormiański

en: ?plural:Armenians
pl: ?plural:Ormianie

en: According to legend, the Armenian people are the descendants of Haik - the great-great-grandson of Noah. The modern Republic of Armenia gained independence from the Soviet Union in 1991.
pl: Legenda głosi, że Ormianie są potomkami Haika - praprawnuka Noego. Współczesna Republika Armenii uzyskała niepodległość od Związku Radzieckiego w 1991.

en: Usurper %s
pl: Uzurpator %s

en: ?female:Usurper %s
pl: ?female:Uzurpatorka %s

en: Ashanti
pl: Aszancki

en: ?plural:Ashantis
pl: ?plural:Aszantowie

en: The Ashanti were an ancient kingdom in a region that is currently a part of Ghana. The first Ashanti kingdom was founded in the 11th century.
pl: Starożytne Królestwo Aszanti leżało na terenie dzisiejszej Ghany. Powstało ono w XI wieku.

en: Councillor %s
pl: Kanclerz %s

en: ?female:Councillor %s
pl: ?female:Kanclerz %s

en: Assamese
pl: Asamski

en: ?plural:Assamese
pl: ?plural:Asamczycy

en: The Assam (Ahom) kingdom was founded in 1228 on the southeastern foothills of the Himalayas by a group of Shan people emigrating from what is today northeastern Burma. The Assamese kings famously defeated several expeditions by the mighty Mughal Empire, effectively halting the Mughals' eastward expansion.
pl: Królestwo Asam (Ahom) zostało założone w 1228 roku na południowo-wschodnich zboczach Himalajów przez grupę Szanów migrujących z terenów dzisiejszej północno-wschodniej Birmy. Królowie asamscy rozbili kilka ekspedycji potężnego Imperium Mogolskiego, co zatrzymało ekspansję Mogołów na wschód.

en: Assyrian
pl: Asyryjski

en: ?plural:Assyrians
pl: ?plural:Asyryjczycy

en: Assyria was an empire in northern Mesopotamia, named after its capital Ashur.
pl: Asyria była imperium na północy Mezopotamii. Nazwa pochodzi od stolicy kraju: Ashur.

en: Asturian
pl: Asturyjski

en: ?plural:Asturians
pl: ?plural:Asturyjczycy

en: The Astures were a Celtic people which occupied most of the northern coast of Spain. They battled against the Roman Empire until their defeat by Caesar Augustus' legions between 29 and 19 BCE. Under the Visigothic kingdom of Toledo, there were uneasy relations between Visigoths and Asturians. In 722 CE, king Pelayo defeated the Umayyad Muslim troops at Covadonga, establishing the Asturian Kingdom, which lasted until 910 CE, when the capital town was moved from Oviedo to Leon. Nowadays, Asturias is an autonomous community of Spain.
pl: Starożytni Asturowie byli ludem celtyckim zajmującym większość północnego wybrzeża obecnej Hiszpanii. Walczyli przeciwko Imperium Rzymskiemu, aż do klęski zadanej im przez legiony podczas kampanii cesarza Augusta w latach 29-19 p.n.e. Za czasów wizygockiego królestwa Toledo stosunki wizygocko-asturskie były napięte. W 772 król Pelayo pokonał muzułmańskie wojska Umajjadów w bitwie pod Cuadonga i założył Królestwo Asturii, które przetrwało do roku 910, gdy stolicę przeniesiono z Oviedo do León. Dziś Asturia jest wspólnotą autonomiczną w Hiszpanii.

en: Atlantean
pl: Atlantydzki

en: ?plural:Atlantean
pl: ?plural:Atlantowie

en: The mythical continent of Atlantis
pl: Mityczny kontynent Atlantyda

en: High King %s
pl: Wielki Król %s

en: High Queen %s
pl: Wielka Królowa %s

en: Australian
pl: Australijski

en: ?plural:Australians
pl: ?plural:Australijczycy

en: Australia was founded as a British penal colony in 1788 CE. Originally comprising several colonies (New South Wales, Victoria, Queensland, South Australia, Western Australia and Tasmania) it became a single country in 1902. It is the only country on Earth to occupy an entire continent.
pl: Australia była brytyjską kolonią karną, założoną w 1788. Na początku, składała się z kilku kolonii (Nowa Południowa Walia, Wiktoria, Queensland, Południowa Australia, Zachodnia Australia i Tasmania), które stały się jednym państwem w 1902. Jest to jedyny kraj na świecie, który zajmuje cały kontynent.

en: Avar
pl: Awarski

en: ?plural:Avars
pl: ?plural:Awarowie

en: The Avars or Eurasian Avars were an ancient nomadic confederation of mixed origin. The dominant language of this group was presumably Proto-Bulgarian within the Turkic Oghuz language subgroup, but the true origin of the Avars is unknown. It is possible they were originally a Rouran or Hephthalite group. After settling in Pannonia they subjugated the local Slavic tribes. Gradually they lost power and political importance and eventually the Avars blended with Slavic peoples.
pl: Awarowie byli starożytnym związkiem koczowników o różnym pochodzeniu. Dominującym językiem Awarów był zapewne proto-bułgarski z grupy języków tureckich, lecz ich dokładne pochodzenie nie jest znane. Możliwe jest, że wywodzili się oni z ludu Rouran lub od Heftalitów. Po osiedleniu się w Panonii podporządkowali sobie lokalne plemiona słowiańskie, lecz z czasem tracili stopniowo znaczenie polityczne i ostatecznie zasymilowali się z Słowianami.

en: %s Khan
pl: %s Chan

en: %s Khatan
pl: %s Czatan

en: ?female:%s Khagan
pl: ?female:%s Khagana

en: Aymara
pl: Ajmarski

en: ?plural:Aymaras
pl: ?plural:Ajmarowie

en: After the collapse of the Tiwanaku civilization in the Andes, their heirs reorganized into a set of culturally close Aymara kingdoms that thrived around the Titicaca lake until they were conquered by the Incas.
pl: Po upadku andyjskiej cywilizacji Tiwanaku ich spadkobiercy stworzyli grupę królestw Ajmara. Były one powiązane kulturowo i rozwijały się wokół jeziora Titicaca, aż do czasu, gdy zostały podbite przez Inków.

en: Azeri
pl: Azerski

en: ?plural:Azeris
pl: ?plural:Azerowie

en: The Azeris are the people of Azerbaijan. The territory of modern Azerbaijan was the scene of rises and falls of different ancient states of the Caucasus region. In 1813 Azerbaijan became part of the Russian Empire, which was followed by a short period of independence in 1918-1920 - as the first Islamic republic in history. Then Azerbaijan became part of the Soviet Union until its dissolution in 1991.
pl: Azerowie to mieszkańcy Azerbejdżanu. W przeszłości obszar tego kraju był sceną wzrostu i upadku wielu starożytnych krajów Kaukazu. W 1813 Azerbejdżan został wcielony do Imperium Rosyjskiego, a w latach 1918-1920 był pierwszą w historii niepodległą republiką islamską. Po 1920 kraj był częścią Związku Radzieckiego, aż do jego rozwiązania w roku 1991.

en: %s Shah
pl: %s Szach

en: Badian
pl: Badeński

en: ?plural:Badians
pl: ?plural:Badeńczycy

en: Baden was a country in Swabia, in southwestern Germany. After World War II it was merged with Wuerttemberg and Hohenzollern to form the land of Baden-Wuerttemberg.
pl: Badenia była krainą w Szwabii na południowym zachodzie Niemiec. Po II Wojnie Światowej Badenia połączyła się z Wirtembergią i utworzyły one kraj związkowy Badenia-Wirtembergia.

en: Margrave %s
pl: Margrabia %s

en: Margravine %s
pl: Margrabini %s

en: Bahamian
pl: Bahamski

en: ?plural:Bahamians
pl: ?plural:Bahamczycy

en: The Bahamas are an island group in North America. It was somewhere in the Bahamas that Columbus first set foot on American soil. The Islands were subsequently depopulated and mostly ignored until they were settled by British colonists in the 17th century. The Bahamas have been an independent country within the Commonwealth since 1973. Nowadays the Bahamas are mostly famous for their beaches but it is also a major offshore financial center. The Bahamas are the most developed country of Latin America and the Caribbean as well as the world's wealthiest black-majority country.
pl: Bahamy to grupa wysp w Ameryce Północnej. To gdzieś tutaj wylądował Kolumb podczas pierwszej wyprawy do Ameryki. Po tym wydarzeniu wyspy wyludniły się i nie przyciągały uwagi kolonizatorów aż do przybycia Brytyjczyków w XVII wieku. Od 1973 roku Bahamy są niepodległym państwem w ramach brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Bahamy słyną ze swoich plaż, lecz są także ważnym ośrodkiem finansowym. Jest to najlepiej rozwinięty kraj Ameryki Łacińskiej i Karaibów, a także najbogatszy kraj, w którym większość mieszkańców stanowią czarnoskórzy.

en: Bahraini
pl: Bahrajński

en: ?plural:Bahrainis
pl: ?plural:Bahrajnczycy

en: Bahrain is an island country in the Persian Gulf and the smallest country of the Middle East. Bahrain has been independent from Persia since the 18th century, although it was a British protectorate until 1971. The country became a constitutional monarchy in 2001 but a pro-democracy uprising in 2011 was violently crushed.
pl: Bahrajn to wyspiarski kraj w Zatoce Perskiej i najmniejsze państwo Bliskiego Wschodu. Bahrajn uzyskał niepodległość od Persji w XVIII wieku, choć do 1917 roku pozostawał brytyjskim protektoratem. W 2001 Bahrajn stał się monarchią konstytucyjną, lecz w 2011 brutalnie stłumił prodemokratyczne powstanie.

en: Bangladeshi
pl: Banglijski

en: ?plural:Bangladeshis
pl: ?plural:Banglijczycy

en: The People's Republic of Bangladesh was formed from the former Pakistani territory of East Bengal following a war of independence.
pl: Ludowa Republika Bangladeszu wyłoniła się po wojnie niepodległościowej ze Wschodniego Bengalu, należącego kiedyś do Pakistanu.

en: Maharaja %s
pl: Maharadża %s

en: Barbadian
pl: Barbadoski

en: ?plural:Barbadians
pl: ?plural:Barbadosyjczycy

en: Barbados is an island country in the Atlantic Ocean, about 100 km east of the Windward Islands in the Caribbean. Originally inhabited by Arawaks, the island was discovered by the Portuguese around 1500. When the English first settled Barbados in 1627 they found the island depopulated. The island has been independent since 1966. Barbados is a major international tourist destination and one of the most developed countries of the Caribbean.
pl: Barbados to wyspiarski kraj na Oceanie Atlantyckim położony ok. 100 km na wschód od karaibskich Wysp Zawietrznych. Wyspa zamieszkiwana był przez Arawaków, a pierwsi Europejczycy (Portugalczycy) przybyli ok. roku 1500. Pierwsi Brytyjczycy osiedlili się tu w 1627 roku, gdy wyspa była już wyludniona. Od 1966 roku Barbados jest niepodległy. Kraj ma prężny przemysł turystyczny i jest jednym z najlepiej rozwiniętych krajów Karaibów.

en: Bashkir
pl: Baszkirski

en: ?plural:Bashkirs
pl: ?plural:Baszkirzy

en: The Bashkirs are a Turkic-speaking nation in the southern Urals. Since the end of the 16th century, the Bashkirs were vassals of the Russian tsar, but have since participated in several uprisings against the Russian government. Today most of the Bashkirs live in the Bashkortostan Republic which is part of the Russian Federation.
pl: Baszkirowie to lud południowego Uralu. Posługują się językiem z grupy języków tureckich. Od końca XVI w. Baszkirowie byli poddanymi rosyjskiego cara, lecz brali udział w kilku powstaniach przeciwko władzy centralnej. Dziś większość Baszkirów mieszka w Republice Baszkirii, wchodzącej w skład Federacji Rosyjskiej.

en: Basque
pl: Baskijski

en: ?plural:Basques
pl: ?plural:Baskowie

en: The Basques have lived since ancient times by the western foothills of the Pyrenees. The Kingdom of Navarre was the last independent Basque state, which fell to Aragon in the 16th century. Today, the Basque Country, or "Euskal Herria", lays right in the borderlands between Spain and France, divided into seven historical provinces. Their language, Euskara, has no known relatives and its origins are unknown.
pl: Baskowie już w czasach starożytnych zamieszkiwali zachodnie podnóża Pirenejów. Ostatnim niezawisłym państwem baskijskim było Królestwo Nawarry, podbite przez Aragonię w XVI wieku. Dzisiaj Kraj Basków lub "Euskal Herria" leży na granicy Hiszpanii oraz Francji i jest podzielony na siedem historycznych prowincji. Ich język zwany Euskara nie jest spokrewniony z żadnym znanym językiem.

en: Leader %s
pl: Przywódca %s

en: ?female:Leader %s
pl: ?female:Przywódczyni %s

en: Bavarian
pl: Bawarski

en: ?plural:Bavarians
pl: ?plural:Bawarczycy

en: Bavaria, before national unification in 1870 CE, was one of the largest of the German kingdoms.
pl: Bawaria, przed zjednoczeniem Niemiec w 1870 roku, była jednym z największych niemieckich królestw.

en: Duke %s
pl: Książę %s

en: Duchess %s
pl: Księżna %s

en: Belarusian
pl: Białoruski

en: ?plural:Belarusians
pl: ?plural:Białorusini

en: Belarus was part of the ancient Slavic state of Kievan Rus', then subsequently Lithuania, Rzeczpospolita, the Russian Empire and the Soviet Union. Belarus became independent in 1991 with the dissolution of the Soviet Union.
pl: Białoruś była niegdyś częścią starożytnej Rusi Kijowskiej, a potem Litwy, Rzeczpospolitej, Imperium Rosyjskiego i Związku Radzieckiego. Kraj uzyskał niepodległość po upadku tego ostatniego w 1991.

en: Tsar %s
pl: Car %s

en: Tsaritsa %s
pl: Caryca %s

en: Belgian
pl: Belgijski

en: ?plural:Belgians
pl: ?plural:Belgowie

en: Belgium gained independence from the Dutch Kingdom in 1830. Belgium is mainly characterized by its movement from a unified state to a federal one. This is the result of the Flemish and the Walloon's nationalist (almost) peaceful fights.
pl: Belgia uniezależniła się od Królestwa Holenderskiego w roku 1830. Kraj znany jest z ruchu dążącego do zmiany jednorodnego państwa w federację. Jest to skutek flamandzkich i walońskich ruchów narodowych, działających (prawie) pokojowo.

en: Prime Minister %s
pl: Premier %s

en: ?female:Prime Minister %s
pl: ?female:Premier %s

en: Stadtholder %s
pl: Grododzierżca %s

en: Stadtholdress %s
pl: Grododzierżczyni %s

en: Belgic
pl: Galijsko-belgijski

en: ?plural:Belgae
pl: ?plural:Galijscy Belgowie

en: The Belgae were an Ancient Celtic tribe that inhabited the area that would later become the Roman province of Gallia Belgica. Their origin was perhaps mixed Celtic and Germanic, because they had come to Gaul from behind the Rhine and included some Germanic elements, but the names of their chiefs were Gallic. Julius Caesar famously called the Belgae the bravest amongst the inhabitants of Gaul. They put up stiff resistance against Caesar's legions but eventually succumbed to the Romans. The modern country of Belgium derives its name from the Belgae.
pl: Galijscy Belgowie byli starożytnym celtyckim plemieniem zamieszkującym tereny, które później stały się rzymską prowincją Gallia Belgica. Być może wywodzą się oni od Celtów i Germanów, ponieważ przybyli do Galii zza Renu i pojawiają się u nich pewne germańskie elementy, ale imiona ich wodzów są już galijskie. Juliusz Cezar nazywał ich najdzielniejszymi spośród mieszkańców Galii. Stawiali oni twardy opór legionom Cezara, lecz ostatecznie ulegli Rzymianom. Współczesna Belgia wzięła swą nazwę od tego plemienia.

en: High Druid %s
pl: Wysoki Druid %s

en: ?female:High Druid %s
pl: ?female:Wysoka Druid %s

en: Brother %s
pl: Brat %s

en: Sister %s
pl: Siostra %s

en: Spokesman %s
pl: Rzecznik %s

en: Spokeswoman %s
pl: Rzeczniczka %s

en: Speaker %s
pl: Mówca %s

en: ?female:Speaker %s
pl: ?female:Mówczyni %s

en: Belizean
pl: Belizejski

en: ?plural:Belizeans
pl: ?plural:Belizejczycy

en: Belize is the smallest country of Central America. Once part of the Maya region, it was settled by British pirates and loggers in the 17th century. Belize, then known as British Honduras, became a crown colony in 1862. It has been an independent country since 1981. Belize is ethnically extremely diverse, its population consisting of Creoles, Mayans, Spanish-speaking mestizos, Garifunas, Chinese, Mennonites, and Indians.
pl: Belize to najmniejszy kraj Ameryki Środkowej. Niegdyś obszar ten należał to Majów, lecz  XVII wieku zasiedlili go brytyjscy piraci i drwale. Belize znane było wówczas jako Brytyjski Honduras i stało się oficjalną kolonią w 1862 roku. Od 1981 roku jest niepodległym państwem. Belize jest bardzo zróżnicowane etnicznie, mieszkają w nim Kreole, Majowie, hiszpańskojęzyczni Metysi, lud Garifuna, Chińczycy, Mennonici i Indianie.

en: Bengali
pl: Bengalski

en: ?plural:Bengalis
pl: ?plural:Bengalczycy

en: Bengal is a region in the easternmost part of the Indian subcontinent. The first recorded independent king of the Bengali is Shashanka who reigned around 606 CE. Today the People's Republic of Bangladesh occupies the eastern part of the region, while the western part is the Indian state of West Bengal.
pl: Bengal to najbardziej na zachód wysunięty region subkontynentu indyjskiego. Pierwszym udokumentowanym niezależnym królem Bengalu był Shashanka, który żył ok. roku 606 n.e. Dziś wschodnią część regionu zajmuje Ludowa Republika Bangladeszu, a część zachodnia należy do indyjskiego stanu Bengal Zachodni.

en: Beninese
pl: Beniński

en: ?plural:Beninese
pl: ?plural:Benińczycy

en: Once the site of the Dahomey kingdom, the country was colonized by France in the 19th century. Dahomey became independent in 1960. Marxists seized power in 1972 and renamed the country Benin three years later. Multiparty rule returned in 1990.
pl: Na terenach dzisiejszego Beninu istniało kiedyś królestwo Dahomej. W XIX wieku tereny te zostały skolonizowane przez Francuzów. W 1960 roku Dahomej zyskał niepodległość, a w 1972 władzę w kraju przejęli marksiści, którzy przemianowali kraj na Benin. System wielopartyjny powrócił w 1990 roku.

en: Benin
pl: Beniński

en: ?plural:Benin
pl: ?plural:Benińczycy

en: Not to be confused with the modern republic of Benin, the Kingdom of Benin was founded by Edo speakers sometime between the 12th and 14th centuries. Benin united a large area of land west of the Niger river delta, reaching its peak in the 16th century. Eweka I founded the Uzama, or Councilors of State, to aid in the accession of a new Oba, or king. Its fortunes waned as Europeans chose other kingdoms to trade with after Benin's main port silted up. The Kingdom finally ended in 1897 when the British assumed control.
pl: Królestwa Beninu nie należy mylić ze współczesną Republiką Beninu. Królestwo założone zostało pomiędzy XII a XIV wiekiem przez ludność posługującą się językiem Edo. Benin zjednoczył ogromne obszary na zachód od delty Nigru, a okres największej świetności przypada na wiek XVI. Król Eweka I powołał radę Uzamę, zwaną też Kanclerzami Stanu, aby ułatwić objęcie tronu przez nowego Oba (króla). Kraj podupadł, gdy główny port Beninu zamulił się i Europejczycy zaczęli handlować z innymi państwami. Królestwo upadło w roku 1897, gdy kontrolę nad nim przejęli Brytyjczycy.

en: Bhutanese
pl: Bhutański

en: ?plural:Bhutanese
pl: ?plural:Bhutańczycy

en: Located in the Himalayas, Bhutan is one of the most isolated countries in the world. Bhutan has not been conquered or occupied by foreign invaders for a millennium if not more. In the 17th century Bhutan became a unified nation under Shabdrung Ngawang Namgyal, who repelled a Mongol invasion and united the rivaling Bhutanese tribes.
pl: Bhutan położony jest w Himalajach i jest jednym z najbardziej niedostępnych krajów świata. Przez tysiąclecie nie był podbity ani okupowany przez żadne inne państwo. W XVII wieku Bhutan został zjednoczony przez Shabdrunga Ngawang Namgyala, który wyparł Mongołów i zjednoczył zwaśnione plemiona bhutańskie.

en: Dragon King %s
pl: Król-Smok %s

en: Dragon Queen %s
pl: Królowa-Smok %s

en: Biafran
pl: Biafrański

en: ?plural:Biafrans
pl: ?plural:Biafrańczycy

en: Biafra declared independence from Nigeria in 1967 after years of ethnic, religious and economic tensions in newly independent Nigeria. A war between Nigeria and Biafra followed, which claimed up to two million lives, mostly because of famine and disease caused by the blockade of Biafran ports. Biafra surrendered in 1970.
pl: Biafra ogłosiła niezależność od nowo powstałej Nigerii w 1967 roku, po latach napięć etnicznych, religijnych i ekonomicznych. Doprowadziło to do wojny nigeryjsko-biafrańskiej. W jej wyniku zginęło dwa miliony ludzi, głównie za sprawą chorób i głodu spowodowanych przez blokadę biafrańskich portów. Biafra skapitulowała w roku 1970.

en: Colonel %s
pl: Pułkownik %s

en: ?female:Colonel %s
pl: ?female:Pułkownik %s

en: Bissau-Guinean
pl: Gwinejski (Gwinea Bissau)

en: ?plural:Bissau-Guineans
pl: ?plural:Gwinejczycy (Gwinea Bissau)

en: Guinea-Bissau is a country in West Africa. Formerly known as Portuguese Guinea, it declared independence in 1973.
pl: Gwinea Bissau to kraj w zachodniej Afryce, w czasach kolonialnych znany jako Gwinea Portugalska. Gwinea Bissau ogłosiła niepodległość w 1973 roku.

en: Captain-Major %s
pl: Kapitan-Major %s

en: ?female:Captain-Major %s
pl: ?female:Kapitan-Major %s

en: Boer
pl: Burski

en: ?plural:Boers
pl: ?plural:Burowie

en: The Boers were descendants of Dutch colonists who settled in South Africa after 1650 CE. After migrating into the hinterland after the British takeover of South Africa, they briefly controlled a number of republics, including the Transvaal and the Orange Free State, before being defeated by the British in the war of 1899-1902.
pl: Burowie, zwani także Afrykanerami, to potomkowie kolonistów holenderskich, którzy osiedlili się w południowej Afryce po 1650 roku. Gdy tereny te zostały zdobyte przez Brytyjczyków, Burowie musieli wyemigrować, po czym utworzyli własne republiki: Transwal i Oranię. Zostali pokonani przez Brytyjczyków podczas wojny w latach 1899-1902.

en: General %s
pl: Generał %s

en: ?female:General %s
pl: ?female:Generał %s

en: State President %s
pl: Prezydent Państwa %s

en: ?female:State President %s
pl: ?female:Prezydent Państwa %s

en: Boian
pl: Bojski

en: ?plural:Boii
pl: ?plural:Bojowie

en: The Boii were an ancient Celtic tribe or tribal confederation inhabiting Central Europe and Northern Italy. The names of both Bohemia and Bavaria probably derive from this people.
pl: Bojowie byli starożytnym celtyckim plemieniem lub związkiem plemiennym zamieszkującym środkową Europę i północne Włochy. Prawdopodobnie Bawaria wzięła nazwę właśnie od Bojów.

en: Bolivian
pl: Boliwijski

en: ?plural:Bolivians
pl: ?plural:Boliwijczycy

en: Bolivia is a landlocked country in South America with a large indigenous heritage. The country is named after Simón Bolivar. Independent since 1825, the country was wrecked by instability and lost its Pacific coast to Chile. The 1932-1936 Chaco war against Paraguay led to another humiliating defeat. Discontent with Bolivia's oligarchic regime led to a revolution in 1952. After a series of military coups in the 1970s the country returned to democratic rule in the 1980s. In 2006 Evo Morales became the country's first indigenous president.
pl: Boliwia to kraj w Ameryce Południowej, odcięty od morza, szczycący się jednak ogromnym bogactwem rdzennej kultury. Kraj nazwano na cześć Simóna Bolivara. Boliwia jest niepodległa od 1825 roku, nie była jednak stabilna politycznie i utraciła dostęp do Pacyfiku na rzecz Chile. W latach 1932-1936 kraj prowadził wojnę z Paragwajem, która zakończyła się kolejną poniżającą klęską Boliwijczyków. Niezadowolenia spowodowane rządami oligarchów doprowadziło do rewolucji w 1952 roku. Po serii puczów wojskowych w latach 70-tych, w następnej dekadzie w kraju zapanowała demokracja. W 2006 Evo Morales został pierwszym prezydentem Boliwii wywodzącym się z ludności rdzennej.

en: Archbishop %s
pl: Arcybiskup %s

en: Bosnian-Herzegovinian
pl: Bośnia i Hercegowina

en: ?plural:Bosnians
pl: ?plural:Bośniacy

en: Bosnia and Herzegovina is a country in south-east Europe, and the home of three constituent peoples: Bosniaks, Serbs, and Croats.
pl: Bośnia i Hercegowina to kraj w Europie południowo-wschodniej, zamieszkiwany przez trzy grupy etniczne: Bośniaków, Sebów i Chorwatów.

note: TRANS: Ban = Duke
en: Ban %s
pl: Ban  %s

en: Bosporan
pl: Bosforański

en: ?plural:Bosporans
pl: ?plural:Bosforańczycy

en: The Bosporan Kingdom was an ancient state in eastern Crimea and the Taman Peninsula on the shores of the Cimmerian Bosporus.
pl: Królestwo Bosforu było starożytnym państwem na wschodzie Półwyspu Krymskiego i Półwyspie Tamańskim leżącym na wybrzeżach Bosforu Kimeryjskiego.

en: Despot %s
pl: Despota %s

en: ?female:Despot %s
pl: ?female:Despotka %s

en: Consul %s
pl: Konsul %s

en: ?female:Consul %s
pl: ?female:Konsul %s

en: Botswanan
pl: Botswański

en: ?plural:Botswanans
pl: ?plural:Botswańczycy

en: The Republic of Botswana is a country in Southern Africa. It gained independence from the UK in 1966. Botswana is considered the least corrupt country in Africa and it has a rapidly developing economy.
pl: Republika Botswany to kraj w południowej Afryce. W 1966 kraj zyskał niepodległość od Wielkiej Brytanii. Botswana uważana jest za najmniej skorumpowany kraj w Afryce, a jego gospodarka rozwija się znakomicie.

en: Brandenburgian
pl: Brandenburski

en: ?plural:Brandenburgians
pl: ?plural:Brandenburczycy

en: Formerly the Northern March of East Francia, Brandenburg became an electorate of the Holy Roman Empire in the 12th century. The rulers of Brandenburg acquired Prussia in 1618 and was absorbed by Prussia in 1701. Brandenburg kept its nominal independence until 1806, when it became a province of Prussia. Currently it is one of the states of the Federal Republic of Germany.
pl: Brandenburgia, znana wcześniej jako Marchia Północna Zachodniej Francji, stała się elektoratem Świętego Cesarstwa Rzymskiego w XII wieku. Brandenburgia została wchłonięta przez Prusy w 1701 roku, lecz utrzymywała nominalną niepodległość. Utraciła ją w 1806 roku, kiedy to stała oficjalnie się prowincją pruską. Dzisiaj Brandenburgia jest krajem związkowym Republiki Federalnej Niemiec.

en: Elector %s
pl: Wybrany %s

en: Electress %s
pl: Wybrana %s

en: Breton
pl: Bretoński

en: ?plural:Bretons
pl: ?plural:Bretończycy

en: Known to the Romans as Armorica, Brittany had been Celtic speaking for many centuries before Britons arrived in the peninsula as mercenaries, colonists and refugees in response to the chaos in Gaul and the invasion of Britain by Germanic tribes in the fifth century CE. Over the centuries, use of the Breton language has been pushed towards the west of the peninsula, with people speaking French instead. The Dukedom of Brittany itself was formally annexed to France in 1491.
pl: Bretonia, zwana przez Rzymian Armoryką, była obszarem zamieszkiwanym przez ludność celtycką. Nieco później, na półwysep przybyli najemnicy, koloniści i uchodźcy z najechanej przez Germanów Brytanii (V w. p.n.e.). Z czasem, ludność posługująca się językiem bretońskim została zepchnięta na zachodnią część półwyspu przez ludność francuskojęzyczną. Księstwo Bretonii zostało oficjalnie przyłączone do Francji w roku 1491.

en: British
pl: Brytyjski

en: ?plural:British
pl: ?plural:Brytyjczycy

en: The United Kingdom was created in 1707 as a negotiated agreement between the kingdom of England and the kingdom of Scotland. The country - also known as Great Britain - became the leading industrial and maritime power in the 19th century.
pl: Zjednoczone Królestwo powstało w 1707 r w wyniku ugody między królestwami Anglii i Szkocji. Państwo to, znane również jako Wielka Brytania, było w XIX w. potęgą przemysłową i morską.

en: Pretender %s
pl: Samozwaniec %s

en: ?female:Pretender %s
pl: ?female:Samozwańczyni %s

en: Lord Protector %s
pl: Lord Protektor %s

en: Lady Protector %s
pl: Lady Protektor %s

en: Briton
pl: Brytański

en: ?plural:Britons
pl: ?plural:Brytowie

en: The Britons were the inhabitants of most of Great Britain during the Iron Age. They spoke Brythonic Celtic languages and are the ancestors of the modern Welsh, Cornish and Breton people.
pl: W epoce żelaza Brytowie zamieszkiwali większą część Wielkiej Brytanii. Posługiwali się oni językami celtyckimi z podgrupy brytańskiej i byli przodkami dzisiejszych Walijczyków, Kornwalijczyków i Bretończyków.

en: Chieftain %s
pl: Wódz %s

en: ?female:Chieftain %s
pl: ?female:Wódz %s

en: Bruneian
pl: Brunejski

en: ?plural:Bruneians
pl: ?plural:Brunejczycy

en: Brunei Darussalam is a country on Borneo in the Malay achipelago. The sultanate dates from the 14th century and became a fairly powerful state a century later thanks to its control of the maritime trade in much of Southeast Asia. Brunei was a British protectorate from 1888 to 1984.
pl: Brunei Darussalam to kraj na wyspie Borneo w Archipelagu Malajskim. Od XIV wieku Brunei było sułtanatem, który zyskał silną pozycję dzięki możliwości kontrolowania handlu morskiego w południowo-wschodniej Azji. W latach 1888-1984 Brunei było protektoratem brytyjskim.

en: Grand Mufti %s
pl: Wielki Mufti %s

en: ?female:Grand Mufti %s
pl: ?female:Wielka Mufti %s

en: Bulgarian
pl: Bułgarski

en: ?plural:Bulgarians
pl: ?plural:Bułgarzy

en: Bulgar leader Khan Asparukh led his people into the northern Balkans, and founded Bulgaria in 681. This was the first Slavic nation-state in history.
pl: Bułgarski chan Asparuch przyprowadził swój lud na północne Bałkany i w roku 681 n.e. założył Bułgarię - pierwsze w historii państwo słowiańskie.

en: Burgundian
pl: Burgundzki

en: ?plural:Burgundians
pl: ?plural:Burgundczycy

en: After the fall of the Western Roman Empire, a Germanic people known as the Burgundians settled in the river valleys of eastern Gaul, lending their name to the region. Centuries later, the Duchy of Burgundy was a prosperous country with the court in Dijon outshining that of Paris. Today, it is one of the regions of France.
pl: Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego, w dolinie Renu osiedliło się germańskie plemię Burgundów (to właśnie od niego wzięła się nazwa całej krainy). Kilka stuleci później, księstwo Burgundii było już zamożnym krajem, a dwór w Dijon przyćmiewał swym blaskiem dwór paryski. Obecnie Burgundia jest jednym z regionów Francji.

en: Chancellor %s
pl: Kanclerz %s

en: ?female:Chancellor %s
pl: ?female:Kanclerz %s

en: Burgundic
pl: Burgundzki

en: ?plural:Burgunds
pl: ?plural:Burgundowie

en: The Burgundians were an ancient East Germanic people who probably originated on Bornholm island. After leaving Bornholm they lived between the Oder and Vistula rivers. During the Migration Period, along with other Germanic peoples they invaded the Roman Empire, and in 472 CE, some of them sacked Rome. Their first kingdom was founded in Worms, but after its destruction by the Huns they moved to what is today Savoy and Burgundy, where they founded their second kingdom. Eventually they were subordinated by the Frankish Kingdom. The Burgundians gave their name to the later Romance nation and region of Burgundy.
pl: Burgundowie byli starożytnym plemieniem wschodniogermańskim wywodzącym się najprawdopodobniej z wyspy Bornholm. Po opuszczeniu wyspy, osiedlili się na terenach pomiędzy Odrą a Wisłą. W czasie migracji wraz z innymi ludami germańskimi najeżdżali na Imperium Rzymskie, a w 472 r. n.e. zajęli Rzym. Ich pierwszym państwem była Wormacja, lecz po najazdach Hunów Burgundowie przenieśli się na tereny dzisiejszej Sabaudii i Burgundii, gdzie założyli kolejne państwo. Ostatecznie zostali podporządkowani Królestwu Franków. Burgundowie dali nazwę późniejszemu narodowi romańskiemu i regionowi Burgundii.

en: Burkinabé
pl: Burkiński

en: ?plural:Burkinabés
pl: ?plural:Burkińczycy

en: Formerly Upper Volta, Burkina Faso is a country in inland West Africa. It achieved its independence from France in 1960.
pl: Burkina Faso (zwane wcześniej Górną Woltą) to kraj zachodniej Afryce. Niepodległość od Francji uzyskał w 1960 roku.

en: Burmese
pl: Birmański

en: ?plural:Burmese
pl: ?plural:Birmańczycy

en: The Union of Burma (officially "Myanmar") is the largest country in mainland Southeast Asia.
pl: Związek Birmański (oficjalnie "Związek Myanmar") to największe państwo w kontynentalnej części południowo-wschodniej Azji.

en: Burundian
pl: Burundyjski

en: ?plural:Burundians
pl: ?plural:Burundyjczycy

en: A monarchy emerged in the Great Lakes region of East Africa in the 1100s, ruled by a Mwami (king) and several Ganwa (princes). It went through a period of expansion until the 1600s when it encompassed approximately the area of modern-day Burundi. In the late 1700s and early 1800s a succession dispute weakened the monarchy, and by the end of the century it had become a German colony. In the aftermath of World War I the colony fell to Belgium. Following international pressure after World War II, Burundi became an independent nation in January 1962.
pl: Królestwo Burundi powstało po roku 1100 w regionie Wielkich Jezior Wschodniej Afryki. Rządzone było przez Mwawi (króla) i kilku Ganwa (książąt). Królestwo rozwijało się do XVII w., kiedy to zajmowało obszar zbliżony do współczesnego Burundi. W późnym wieku XVIII i wczesnym XIX, monarchię osłabiła seria konfliktów, a do końca stulecia kraj stał się niemiecką kolonią. Po I Wojnie Światowej, Burundi przypadło Belgii, a po II Wojnie Światowej, w wyniku nacisków ze strony społeczności międzynarodowej, uzyskało niepodległość w styczniu 1962.

en: Buryat
pl: Buriacki

en: ?plural:Buryats
pl: ?plural:Buriaci

en: According to Mongolian historical annals, the Buryats were forest dwelling Mongolian tribes living around Lake Baikal. In 1207 they were subjugated by Jochi, the eldest son of Genghis Khan. When the Buryat homeland was annexed to Russia through treaties in 1689 and 1728, they became politically separated from other Mongolians and started developing a distinct national identity. Today, the Buryat Republic is home to the majority of the roughly half-million Buryats in the world as well as the center of Buddhism in Russia.
pl: Według mongolskich annałów, Buriaci byli leśnymi plemionami mongolskimi skupionymi wokół jeziora Bajkał. W 1207 roku zostali podbici przez Dżoczi, najstarszego syna Czyngis-chana. Gdy ziemie Buriatów zostały włączone do Rosji na mocy traktatów z lat 1689 i 1728, zostali oni odseparowani politycznie od pozostałych ludów mongolskich i zaczęli rozwijać odrębną tożsamość narodową. Dziś większość z półmilionowej społeczności zamieszkuje rosyjską Buriację, która jest ważnym ośrodkiem buddyzmu w Rosji.

en: Californian
pl: Kalifornijski

en: ?plural:Californians
pl: ?plural:Kalifornijczycy

en: California is the largest US state by population and economy. First populated by Native Americans, it was colonized by Spanish missionaries in the 18th century. California became a territory of Mexico upon that country's independence. During the Mexican-American War local American settlers proclaimed the 'Bear Flag Republic', which was incorporated into the United States shortly thereafter. The 1848 Gold Rush brought massive numbers of immigrants to California. In the 20th century the state became a center of the world's entertainment and technology industries.
pl: Kalifornia jest największym stanem USA pod względem populacji i gospodarki. Początkowo zamieszkiwana była przez Indian, a w XVIII w. zaczęli ją kolonizować hiszpańscy misjonarze. Gdy Meksyk zyskał niepodległość, Kalifornia przez jakiś czas była jego częścią. Podczas wojny amerykańsko-meksykańskiej lokalni osadnicy proklamowali Republikę Kalifornii, która wkrótce potem została włączona do Stanów Zjednoczonych. Gorączka złota w 1848 przygnała do Kalifornii wielu imigrantów, a w XX wieku stan zmieniła się w globalną stolicę rozrywki i technologii (znajdują się tu Hollywood i Dolina Krzemowa).

en: Cambodian
pl: Kambodżański

en: ?plural:Cambodians
pl: ?plural:Kambodżanie

en: Kampuchea (known in English as Cambodia) is the modern successor state of the mighty Khmer Empire, which ruled most of the Indochinese Peninsula between the 11th and 14th centuries.
pl: Kampuchea (znana szerzej jako Kambodża) jest spadkobiercą potężnego Imperium Khmerskiego, które w wiekach XI-XIV rządziło większością Półwyspu Indochińskiego.

en: Cameroonian
pl: Kameruński

en: ?plural:Cameroonians
pl: ?plural:Kameruńczycy

en: Cameroon is a country in West Central Africa. Colonized by the Germans, it was divided between Britain and France after World War I. It has been independent since 1960.
pl: Kamerun to kraj w zachodniej Afryce. Początkowo był kolonią niemiecką, po I Wojnie Światowej podzielony został pomiędzy Brytanię a Francję. W 1960 roku Kamerun zyskał niepodległość.

en: Canadian
pl: Kanadyjski

en: ?plural:Canadians
pl: ?plural:Kanadyjczycy

en: Geographically, Canada is the second largest country in world. The magnetic north pole currently lies on Canadian territory.
pl: Spośród wszystkich państw świata, Kanada jest krajem najdalej wysuniętym na północ. Na jej terytorium leży obecnie północny biegun magnetyczny.

en: Cañari
pl: Kanarczycy

en: ?plural:Cañaris
pl: ?plural:Kanarczycy

en: The Cañaris were a pre-Columbian civilization in what is now Ecuador, whose existence can be traced from the 6th century onwards. They were one of the few Andean cultures not to worship the sun. The Cañari language was probably related to the Mochica language of Peru, but by the time of the Spanish conquest the Cañaris had mostly switched to Quechua. The Cañaris formed a loose confederation with their main political center in Guapdondelig, currently the city of Cuenca, capital of the province of Azuay. They were subjugated by the Incas in the late 15th century, though they put up a fierce resistance. They rebelled during the Incan civil war and sided with the Spanish during their conquest of the Inca empire.
pl: Kanarczycy byli prekolumbijską cywilizacją zamieszkującą obszar dzisiejszego Ekwadoru. Jej początki sięgają VI wieku. Byli oni jedną z niewielu kultur andyjskich, które nie czciły słońca. Język kanarski jest prawdopodobnie spokrewniony z peruwiańskim językiem Mochica, lecz do czasu przybycia Hiszpanów Kanarczycy używali raczej języka Quechua. Kanarczycy stworzyli luźny związek plemion ze stolicą w Guapdondelig (dzisiejsze miasto Cuenca, stolica prowincji Azuay). W XV wieku zostali podbici przez Inków, choć stawiali silny opór najeźdźcy. Buntowali się też podczas inkaskiej wojny domowej i stanęli po stronie Hiszpanów, gdy ci podbijali imperium Inków.[Słowa "kanarski" oraz "Kanarczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Cantonese
pl: Kantoński

en: ?plural:Cantonese
pl: ?plural:Kantończycy

en: The Cantonese are a sub-group of the Chinese people originating from Guangdong Province in Southern China comprising about 70 million people. The Cantonese are renowned for their music and food and constitute an important element in Overseas Chinese communities worldwide. They also form a majority of the population in the Special Autonomous Regions of Hong Kong and Macao. In the second century BCE, the Cantonese-dominated kingdom of Nanyue ruled over much of Southern China and dominated Vietnam. In 111 BCE Nanyue was incorporated into Han Dynasty China. Cantonese is the second most spoken Chinese language after Mandarin.
pl: Kantończycy to podgrupa ludności chińskiej wywodząca się z prowincji Guangdong w południowych Chinach, licząca 70 milionów osób. Kantończycy znani są ze swej muzyki i kuchni, stanowią też ważną część chińskiej diaspory na świecie oraz są także większością w specjalnych autonomicznych regionach Hong Kongu i Makau. W II w. p.n.e. zdominowane przez Kantończyków królestwo Nanyue władało większością południowych Chin i Wietnamem. W roku 111 p.n.e. Nanyue zostało włączone do Chin dynastii Han. Kantoński to drugi najpopularniejszy język Chin, tuż po mandaryńskim.

en: Cape Verdean
pl: Kabowerdyjski

en: ?plural:Cape Verdean
pl: ?plural:Kabowerdyjczycy

en: Cape Verde is an archipelago off the coast of West Africa. Before the islands were settled by the Portuguese in the 15th century they were probably uninhabited. Cape Verde subsequently became a major center for the Atlantic slave trade. The islands declared independence from Portugal in 1975. The Cape Verdean population is of mixed European and African descent.
pl: Republika Zielonego Przylądka położona jest na archipelagu w pobliżu zachodnich wybrzeży Afryki. Przed przybyciem Portugalczyków w XV wieku wyspy były najprawdopodobniej niezamieszkane. Wyspy Zielonego Przylądka stały się wkrótce dużym ośrodkiem handlu niewolnikami. W 1975 roku Republika ogłosiła niepodległość od Portugalii. Populacja kraju to głównie potomkowie Europejczyków oraz Afrykanów.

en: Admiral %s
pl: Admirał %s

en: ?female:Admiral %s
pl: ?female:Admirał %s

en: Carantanian
pl: Karantański

en: ?plural:Carantanians
pl: ?plural:Karantanie

en: The Carantanians or Alpine Slavs were an Early Medieval confederation of South West Slavic tribes who settled in modern-day Austria. The Duchy of Carantania was one of the earliest Slav states, existing since the seventh century CE. In the eighth century, it fell into dependence on the Frankish kingdom, which led to the adoption of Christianity in the Latin rite by duke Gorazd. In 819 years Carantania joined the revolt of the Croatian duke Ljudevit Posavski. After its fall in 822 the state was abolished and incorporated directly into the realm of the Franks. Slovenians are the modern descendants of the Carantanians.
pl: Karantanie, zwani też Słowianami alpejskimi, to wczesnośredniowieczne zrzeszenie południowo-zachodnich plemion słowiańskich zamieszkujących tereny dzisiejszej Austrii. Założona przez nich Karantania była jednym z pierwszych państw słowiańskich i istniała od VII w. n.e. W VIII wieku popadła w zależność od królestwa Franków, co doprowadziło to wprowadzenia chrześcijaństwa w obrządku łacińskim przez księcia Gorazda. W 819 roku Karantania przyłączyła się do powstania Ljudevita Posawskiego. Po jego upadku w 822 roku, państwo zostało zlikwidowane i włączone bezpośrednio do królestwa Franków. Współczesnymi potomkami Karantan są Słoweńcy.

en: Castilian
pl: Kastylijski

en: ?plural:Castilians
pl: ?plural:Kastylijczycy

en: Castile emerged to become the most powerful of the medieval Spanish kingdoms. It absorbed Leon and later formed a personal union with Aragon. Its current territory is divided over several autonomous communities of Spain.
pl: W średniowieczu Kastylia była najpotężniejszym z hiszpańskich królestw. Wchłonęła ona królestwo León, a potem zawiązała unię z Aragonią. Dzisiaj obszar ówczesnej Kastylii podzielony jest na kilka hiszpańskich wspólnot autonomicznych.

en: Catalan
pl: Kataloński

en: ?plural:Catalans
pl: ?plural:Katalończycy

en: During the Middle Ages, Catalan kings conquered and presided over several kingdoms on the shores of the Mediterranean Sea, from the Iberian peninsula to parts of Italy and Greece. This confederation/empire became a major naval and trading power in the Mediterranean area. Catalans kept their self-rule after a dynastic union with the neighboring kingdom of Castile, and sided with England and Austria against France and Castile in the Spanish Succession War. In 1713, England signed the Treaty of Utrecht and dropped out of the alliance, and the Catalans were finally defeated in 1714, losing their national rights as a result.
pl: W średniowieczu, królowie katalońscy stworzyli kilka królestw nad Morzem Śródziemnym, obejmujących obszar od Półwyspu Iberyjskiego aż po Włochy i Grecję. Ta konfederacja/imperium była swego czasu jedną z największych potęg morskich i handlowych basenu Morza Śródziemnego. Katalończycy zachowali niezależność nawet po unii dynastycznej z sąsiednim królestwem Kastylii i sprzymierzyli się z Anglią i Austrią przeciw Francji i Kastylii w wojnie o sukcesję hiszpańską. W 1713, Anglia podpisała pokój w Utrechcie i opuściła przymierze, a Katalończycy zostali pokonani w 1714, tracąc tym samym niepodległość.

en: Celtiberian
pl: Celtyberyjski

en: ?plural:Celtiberians
pl: ?plural:Celtyberowie

en: The Celtiberians were a people from East-Central Spain that lived during the last millennium BCE. They were of mixed Celtic and Iberian descent and were defeated by Rome in the Numantian War.
pl: Celtyberowie to lud, który w ostatnim tysiącleciu przed naszą erą zamieszkiwał tereny obecnej wschodniej Hiszpanii. Ich przodkami byli Celtowie oraz Iberowie. Celtyberowie zostali podbici przez Rzymian podczas wojny numantyjskiej.

en: Central African
pl: Środkowoafrykański

en: ?plural:Central Africans
pl: ?plural:Środkowi Afrykanie

en: The Central African Republic is a country in Central Africa, formerly known as the French African territory of Ubangi-Shari. It was ruled briefly as a dictatorship in the 70s under Emperor Bokassa I during which it was called the Central African Empire.
pl: Republika Środkowoafrykańska była niegdyś regionem Francuskiej Afryki Równikowej o nazwie Ubangi-Szari. W latach 70-tych ubiegłego wieku znalazła się krótko pod rządami dyktatora Bokassy I, który przemianował ją na Cesarstwo Środkowoafrykańskie.

en: Central American
pl: Środkowoamerykański

en: ?plural:Central Americans
pl: ?plural:Środkowi Amerykanie

en: During the colonial era Central America formed the Captaincy General of Guatemala. Central America declared independence from Spain in 1821, shortly joined Mexico, and then formed a federal republic. Struggles between Guatemala and the other provinces and between liberals and conservatives led to the federation's demise. By 1840 the federation had ceased to exist. Later attempts of reunification all failed, though since 1993 the Central American republics cooperate in the Central American Integration System (SICA).
pl: Podczas epoki kolonialnej Ameryka Środkowa zwana była Generalną Kapitanią Gwatemali. Kraj ogłosił niepodległość od Hiszpanii w roku 1821, na krótko przyłączył się do Meksyku, a potem przemienił się w republikę federalną. Spory między Gwatemalą a innymi prowincjami oraz między liberałami a konserwatystami doprowadziły do upadku federacji; rozpadła się ona całkowicie do roku 1840. Próby ponownego zjednoczenia spełzły na niczym, choć w 1993 republiki regionu podjęły współpracę w ramach Systemu Integracji Środkowoamerykańskiej (SICA).

en: Supreme Director %s
pl: Najwyższy Przewodniczący %s

en: Supreme Directrice %s
pl: Najwyższa Przewodnicząca %s

en: Central Lithuanian
pl: Środkowo-litewski

en: ?plural:Central Lithuanians
pl: ?plural:Środkowi Litwini

en: Lithuanian Poles are an ethnic minority in Lithuania, mainly in the Aukshtota region. They are a remnant of the Polish-Lithuanian Commonwealth - the Commonwealth of Two Nations, which was founded with the Union of Lublin in 1569. This state united the Kingdom of Poland with the Grand Duchy of Lithuania and was founded by the Lithuanian grand duke Jogaila, who was baptized with the name Władysław. The presence of the first Polish community in Lithuania dates back to duke Mindaugas of Lithuania. The first Poles came to Lithuania as prisoners of war taken during raids on the frontier lands (mainly to Mazovia). After uniting the two countries there was a very strong Polonization of the Lithuanian nobility. The Polish-speaking community in Lithuania survived the collapse and partition of the Polish state, co-existing with Lithuanian-speaking people. In 1920, the rebellious general Żeligowski announced the creation of a Republic of Central Lithuania, which was then incorporated into Poland. After World War II most of the Lithuanian Poles were displaced to Poland's new western territories.
pl: Litewscy Polacy to grupa etniczna na Litwie, głównie na terenie regionu Auksztota. Pozostali oni na tych terenach po unii polsko-litewskiej powołanej na mocy Unii Lubelskiej w 1569 roku. Unia jednoczyła Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie. Unia została powołana przez wielkiego księcia litewskiego Jagiełłę, ochrzczonego pod imieniem Władysław. Obecność polskiej mniejszości na Litwie sięga czasów księcia Mendoga. Pierwsi Polacy byli jeńcami wojennymi schwytanymi w najazdach na tereny przygraniczne (głównie Mazowsze). Po zawarciu unii nastąpiła bardzo gwałtowna polonizacja szlachty litewskiej. Mniejszość polska na Litwie przeżyła czasy upadku i rozpadu Polski, współistniała z rodzimą ludnością. W 1920 roku generał Żeligowski ogłosił powstanie Litwy Środkowej, która została później włączona do Polski. Po II Wojnie Światowej większość litewskich Polaków została przesiedlona na Ziemie Odzyskane.

en: People's Commissar %s
pl: Ludowy Komisarz %s

en: ?female:People's Commissar %s
pl: ?female:Ludowa Komisarz %s

en: Chadian
pl: Czadyjski

en: ?plural:Chadians
pl: ?plural:Czadyjczycy

en: Chad is a landlocked country in Africa. Once the site of the Kanem-Bornu Empire, Chad was colonized by France in 1900. Independent since 1960, Chad remains one of the poorest countries of the world. From 1982 to 1990 Hissene Habré led a notoriously brutal dictatorship.
pl: Czad to odcięty od morza kraj w Afryce położony na terenach dawnego imperium Kanen-Bornu. Czad został skolonizowany przez Francję w 1900 roku, a w 1960 uzyskał niepodległość. Jest to jedno z najuboższych państw świata, a w latach 1982-1990 rządził nim brutalny dyktator Hissene Habre.

en: Cham
pl: Czamski

en: ?plural:Chams
pl: ?plural:Czamowie

en: Champa was the name of a group of closely related polities in what is now the southern half of Vietnam. From the time of the earliest historical records, the Champa kings were Hindus who worshipped Shiva in particular. Involved with conflicts with the neighboring Khmer and Dai Viet states for centuries, Champa was essentially subdued by Dai Viet in the late 15th century. By this time, most of the Cham nobility had converted to Islam. The majority of Muslims in modern Vietnam are of Cham ethnicity.
pl: Czampa to grupa powiązanych ze sobą państewek istniejących kiedyś na obszarze dzisiejszego południowego Wietnamu. Od najdawniejszych czasów królowie Czampy byli Hindusami oddającymi cześć przede wszystkim Śiwie. Przez stulecia Czampa uwikłana była w konflikty z sąsiednimi krajami Khmerów i Dai Viet, a w późnym wieku XV została podbita przez ten drugi. Większość Czamów przeszła już wtedy na islam i obecni wietnamscy muzułmanie są właśnie ich potomkami.

en: Chananean
pl: Czananejski

en: ?plural:Chananeans
pl: ?plural:Czananejczycy

en: Reports of chynocephaly (having the head of a dog or jackal) can be traced to Greek Antiquity. The physician Ctesias and the traveler Megasthenes placed them in India. In the middle ages, Giovanni da Pian and Marco Polo made reference to them, while the theologian Ratramnus debated whether they should be considered human or not. Various stories have placed them in Scotland, Canaan, Cyrenaica, and the Andaman Islands. The country 'Chananea' comes from the German poet Walter of Speyer. In the account by Sir John Mandeville, the people were known as the Nacumerians.
pl: Pierwsze wzmianki o cynocefalach (ludziach z głową psa lub szakala) pojawiły się już w starożytnych pismach greckich. Medyk Ktezjasz i podróżnik Megasthenes umiejscawiali cynocefalów w Indiach. W wiekach średnich wspominali o nich Giovanni da Pian i Marco Polo, a teolog Ratramnus zastanawiał się, czy powinni być uznawani za istoty ludzkie. Różne podania umiejscawiały ich w Szkocji, Kanaanie, Cyranajce i na Adamanach. Nazwa kraju "Czananea" została stworzona przez niemieckiego poetę Waltera ze Speyer. Według sir Johna Mandeville'a ludzie ci zwą się Nakumerianie.

en: %s Alpha
pl: %s Alfa

en: ?female:%s Alpha
pl: ?female:%s Alfa

en: Chechen
pl: Czeczeński

en: ?plural:Chechens
pl: ?plural:Czeczeni

en: Chechnya is an ancient nation in the Caucasus, currently part of the Russian Federation. In 1588, the Chechens voluntarily subjected themselves as vassals to the Moscovite tsar. Nevertheless, they have repeatedly waged war against Russia. In the 1990s, after the breakup of the Soviet Union, a civil war erupted when Chechen separatists proclaimed an independent Chechen Republic of Ichkeria.
pl: Czeczenia to starożytna kraina Kaukazu, znajdująca się obecnie w granicach Federacji Rosyjskiej. W 1588 r. Czeczeni dobrowolnie oddali się pod władzę moskiewskiego cara, lecz później prowadzili liczne wojny z Rosjanami. W latach 90-tych ubiegłego wieku, po rozpadzie Związku Radzieckiego, czeczeńscy separatyści ogłosili powstanie niepodległej Republiki Iczkerii, co doprowadziło do wojny z Rosją.

en: Chiapanec
pl: Cziapaski

en: ?plural:Chiapanecs
pl: ?plural:Cziapasi

en: Chiapas is a state in southern Mexico. It was governed from Guatemala during the colonial era, but in 1824, after a brief independence, it chose to join Mexico. Chiapas has a sizeable indigenous (predominantly Mayan) population. Much of Chiapas' history has been characterized by struggles between indigenous peasants and the mostly Ladino elite. The state's colonial cities, Mayan peoples and natural wealth have made it one of Mexico's major tourist destinations.
pl: Chiapas to stan w południowym Meksyku. W czasach kolonialnych był rządzony przez Gwatemalę, lecz w 1824 roku, po krótkim okresie niepodległości, postanowił połączyć się z Meksykiem. Stan posiada znaczną rdzenną populację (głównie pochodzenia majańskiego). Historia Chiapas naznaczona jest walkami pomiędzy rdzenną ludnością a napływową elitą. Miasta z epoki kolonialnej, ludność indiańska i bogactwa naturalne sprawiły, że Chiapas jest jedną z głównych atrakcji turystycznych Meksyku.

en: Chickasaw
pl: Czikasawski

en: ?plural:Chickasaws
pl: ?plural:Czikasawowie

en: One of the so-called Five Civilized Tribes, the Chickasaw occupied primarily what is today the northern part of the U.S. state of Mississippi at the time of first contact with Europeans. The name "Mississippi" itself originates from a Chickasaw word meaning "Without Source."
pl: Czikasawowie wchodzili w skład federacji Pięciu Cywilizowanych Plemion i gdy po raz pierwszy zetknęli się z Europejczykami, zajmowali głównie północne tereny dzisiejszego stany Mississippi. Nazwa "Mississippi" pochodzi właśnie z języka Czikasawów i znaczy "bez źródła".

en: Chilean
pl: Chilijski

en: ?plural:Chileans
pl: ?plural:Chilijczycy

en: Chile is located on the south-western coast of South America. Chile declared its independence from Spain in 1810. At the expense of Bolivia, Peru and the indigenous Mapuche people, Chile more than doubled its territory in the 19th century. Often having been more stable and prosperous than its neighbors, Chile currently is the most developed country of Latin America.
pl: Chile położone jest na południowo-zachodnim brzegu Ameryki Południowej. W 1810 roku ogłosiło niepodległość od Hiszpanii. W XIX w. kraj powiększył swój obszar dwukrotnie, głównie kosztem Boliwii, Peru i rdzennego ludu Mapuche. Chile było zawsze bardziej stabilne i zamożne niż sąsiednie kraje i jest teraz najlepiej rozwiniętym państwem Ameryki Łacińskiej.

en: Captain General %s
pl: Główny Generał %s

en: ?female:Captain General %s
pl: ?female:Główna Generał %s

en: Chimu
pl: Chimú

en: ?plural:Chimu
pl: ?plural:Chimú

en: Inheritors of the Moche cultural tradition, Chimor began its expansion in the 12th century from the Moche river valley in what is now northern Peru. Their expansion continued until they were halted and conquered by the rising Inka Empire in 1470. Their last king, Minchancaman, was captured and led to the Inka capital Qosqo. Chimu artisans contributed greatly to the manufacture of Inka artistic wares. Until its fall, Chimor controlled perhaps 2/3 of the population of the northern Andes.
pl: Lud Chimú to spadkobiercy kultury Mochica. W XII w. rozpoczęli ekspansję z doliny rzeki Mochica na obszarze dzisiejszego północnego Peru. W 1740 r. ich podbojom położyło kres imperium Inków. Ostatni król, Minchancaman, został schwytany i uprowadzony do inkaskiej stolicy Qosqo. Rzemieślnicy z Chimú mieli duży wpływ na sztukę Inków. W okresie świetności kraj Chimú mógł władać nawet 2/3 populacji północnych Andów.

en: Chinook
pl: Czinucki

en: ?plural:Chinooks
pl: ?plural:Czinukowie

en: The Chinook Confederacy was a group of communities with common customs and language. They were a sedentary people living along the Columbia river in present-day Oregon and Washington in the United States. Chinook regional influence can be seen in the fact that their tongue became the base of a pidgin language for trade and communication between Native Americans and Whites throughout Oregon, Washington, British Columbia and all the way to Alaska.
pl: Konfederacja Czinucka była grupą ludów powiązanych wspólnymi zwyczajami i językiem. Czinukowie prowadzili osiadły tryb życia i zamieszkiwali dorzecze Kolumbii w dzisiejszych stanach Oregon i Waszyngton w USA. Znaczenie Czinuków w tym regionie ilustruje fakt, że ich język stał się podstawą języka pidżynowego używanego do komunikacji pomiędzy rdzennymi Amerykanami a europejskimi osadnikami w Oregonie, Waszyngtonie, Kolumbii Brytyjskiej aż po Alaskę.

en: Choctaw
pl: Czoktawski

en: ?plural:Choctaws
pl: ?plural:Czoktawowie

en: One of the so-called Five Civilized Tribes, the Choctaw traditionally occupied much of the middle and south of today's U.S. state of Mississippi. First encountered by Spanish explorers in the 16th century, they became long-time French allies before siding with the Confederate States during the American Civil War. The majority of Choctaw today live in Oklahoma following forced removal from their homeland under president Andrew Jackson in 1831, but there is also a vibrant band in Mississippi made up of Choctaw who managed to escape removal and stay behind. The word "Oklahoma" itself is derived from a Choctaw language term meaning "red people".
pl: Czoktawowie wchodzili w skład federacji Pięciu Cywilizowanych Plemion i zamieszkiwali środkową i południową część dzisiejszego stanu Mississippi. Po raz pierwszy zetknęli się z nimi Hiszpanie w XVI wieku, potem Czoktawowie byli wieloletnimi sprzymierzeńcami Francuzów, a podczas wojny secesyjnej stanęli po stronie Konfederacji. Dzisiaj większość Czoktawów mieszka w stanie Oklahoma po przymusowych przesiedleniach za prezydenta Andrew Jacksona w 1831 roku, lecz w Mississippi istnieje też prężna społeczność, która uniknęła deportacji. Słowo "Oklahoma" pochodzi z języka Czoktawów i oznacza "czerwoni ludzie".

en: Chola
pl: Ćola

en: ?plural:Cholas
pl: ?plural:Ćolanie

en: The Cholas were a Tamil dynasty centered in southern India that was unusually influential in northern India. They began as a tributary state to the Pallavas, but in the 9th century their power began to grow. During the 11th century, they led expeditions against other Indian states as far north as Bengal, as well as against the Maldives, Sri Lanka and even the Indonesian kingdom of Sri Vijaya. They collapsed, however, in the 1250s as other southern Indian states rose up.
pl: Ćolanie to tamilska dynastia południowych Indii. Na początku państwo Ćolan było lennikiem Pallawów, lecz w IX wieku zaczęło rosnąć w siłę. W XI wieku organizowali wyprawy wojenne przeciwko innym krajom półwyspu, docierając aż do Bengalu (na północy) oraz Malediwów, Sri Lanki i królestwa Indonezji (na południu). Państwo Ćolan upadło w latach 1250-tych, gdy wzrosła potęga innych południowo-indyjskich królestw.

en: Chrobatian
pl: Chrobacki

en: ?plural:Chrobatians
pl: ?plural:Chrobaci

en: Chrobatia was an Early Medieval, semi-legendary Slavic state organized by the White Croats in a part of Central Europe that can not be conclusively identified today. The main source of the existence of a White Croatian state is a mention by the Byzantine Emperor Constantine VII Porphyrogennetos. White Croatia is sometimes associated with a prince Slavnik, lord of Libice, whose influence extended to the region of Silesia and the land of Krakow.
pl: Biała Chorwacja była wczesnośredniowiecznym na wpół legendarnym państwem słowiańskim stworzonym przez Białych Chorwatów (Chrobatów). Położenia państwa nie sposób dziś precyzyjnie określić. Głównym źródłem wiedzy na temat Białej Chorwacji jest wzmianka poczyniona przez bizantyjskiego cesarza Konstantyna VII Porfirogeneta. Biała Chorwacja jest też czasem kojarzona z księciem Sławnikiem, władcą Libic, którego wpływy rozciągały się aż po Śląsk i Kraków.

en: Voivode %s
pl: Wojewoda %s

en: ?female:Voivode %s
pl: ?female:Wojewodzina %s

en: Priestess %s
pl: Kapłanka %s

en: Grand Prince %s
pl: Wielki Książę %s

en: Grand Princess %s
pl: Wielka Księżna %s

en: Chumash
pl: Czumaski

en: ?plural:Chumash
pl: ?plural:Czumaszowie

en: Inhabiting the Santa Barbara Channel Islands and the southern California coastline between Malibu and Paso Robles inland towards the San Joaquin valley, the Chumash lived in large permanent villages and maintained a semi-monetized economy. These villages came to be ruled by hereditary chiefs, who could be male or female. At time of contact, the population was likely 8-18,000 people, though perhaps as high as 22,000. The Spanish established five missions in Chumash land. As a result of disease and other byproducts of colonial rule, the population fell to less than 3,000 in 1831.
pl: Czumasze zamieszkiwali Wyspy Santa Barbara, a także południowe wybrzeża Kalifornii pomiędzy Malibu a Paso Robles i w głąb lądu w do doliny San Joaquin. Mieszkali w dużych stałych wioskach i mieli pół-monetarną gospodarkę. Wioski były rządzone przez dziedzicznych wodzów, którymi mogli być zarówno mężczyźni, jak i kobiety. Gdy zetknęli się z nimi Europejczycy, populacja Czumaszów wahała się w granicach 8 000 - 18 000, choć być może dochodziła nawet do 22 000. Hiszpanie założyli pięć misji na czumaskich ziemiach. Na skutek chorób i innych konsekwencji rządów kolonialnych liczebność tego ludu spadła do mniej niż 3 000 w 1831 roku.

en: Chuvash
pl: Czuwaski

en: ?plural:Chuvashes
pl: ?plural:Czuwasze

en: Chuvashes are a Turkic ethnic group in Eastern European Russia and Western Siberia. They may be descendants of Old Bulgarian Turkic tribes and possibly Huns. Today there are about 1.8 million Chuvashes, about half of them in the Republic of Chuvashia, which is part of the Russian Federation.
pl: Czuwasze to turecka grupa etniczna we wschodnioeuropejskiej części Rosji i zachodniej Syberii. Być może są oni potomkami starobułgarskich plemion tureckich oraz Hunów. Dzisiaj populacja Czuwaszów liczy ok. 1,8 miliona osób; około połowa zamieszkuje tereny Czuwaszji, która jest częścią Federacji Rosyjskiej.

en: Circassian
pl: Czerkieski

en: ?plural:Circassians
pl: ?plural:Czerkiesi

en: The Circassians are the indigenous peoples of the Northwest Caucasus. The Circassian or Adyghe language is part of the Northwest Caucasian language family, related to Kabardian, Abkhaz and Ubykh. The Circassians first emerged as a coherent entity some 6000 years ago. They were rarely politically united; nevertheless they successfully managed to resist countless invasions from great empires throughout their history. Circassians were never fully subjugated in their long history until the middle of the 19th century, when they were defeated and subjected to genocide at the hands of the Russian Empire. Today less than 10% of the Circassian population lives in their original homeland.
pl: Czerkiesi to rdzenny lud północno-zachodniego Kaukazu. Język czerkieski, zwany też Adyge, należy do zachodniokaukaskiej grupy językowej i jest spokrewniony z kabardyjskim, abchaskim i ubyskim. Czerkiesi wyłonili się jako jednolita grupa etniczna ok. 6 000 lat temu. Choć rzadko byli formalnie zjednoczeni, udało im sie oprzeć niezliczonym najazdom wielkich imperiów. Poskromiło ich dopiero Imperium Rosyjskie, gdy w połowie XIX wieku dopuściło się ludobójstwa na Czerkiesach. Dziś na swych rodzinnych ziemiach mieszka mniej niż 10% populacji czerkieskiej.

en: %s Bey
pl: %s Bej

en: ?female:%s Bey
pl: ?female:%s Beja

en: Colombian
pl: Kolumbijski

en: ?plural:Colombians
pl: ?plural:Kolumbijczycy

en: Colombia is a country in northern South America. The region was an Amerindian cultural center in pre-European time. The Spanish began settling Colombia's north coast around 1500. In 1819 the Republic of Colombia gained independence.
pl: Kolumbia to państwo na północy Ameryki Południowej. Region Kolumbii to centrum amerindiańskiej kultury z czasów prekolumbijskich. Hiszpanie kolonizowali kolumbijskie wybrzeże od początków XVI w. W roku 1819 Republika Kolumbii uzyskała niepodległość.

en: Comanche
pl: Komanczerski

en: ?plural:Comanches
pl: ?plural:Komancze

en: The Comanche or Numunu are a Native American ethnic group whose historic range (the Comancheria) consisted of present-day eastern New Mexico, southern Colorado, northeastern Arizona, southern Kansas, all of Oklahoma, and most of northwest Texas.
pl: Komancze, zwani też Numunu, to rdzenny lud Ameryki Północnej, który zamieszkiwał tereny dzisiejszych stanów Nowego Meksyku, południowego Kolorado, północno-wschodniej Arizony, południowego Kansas, Oklahomy i północno-zachodniego Teksasu.

en: Comorian
pl: Komoryjski

en: ?plural:Comorians
pl: ?plural:Komoryjczycy

en: The Comoros is an island country in the Mozambique channel, consisting of Grande Comore, Moheli and Anjouan, although the Comoran government also claims Mayotte, which is currently a French overseas departement. Having been under Arab influence since the 8th century, the Comoros is the southernmost Muslim-majority country in the world.
pl: Komory to wyspiarskie państwo leżące na Kanale Mozambickim, w skład którego wchodzą Wielki Komor, Moheli and Ajouan, choć rząd komorski rości sobie prawa do Majotty, która jest obecnie departamentem zamorskim Francji. Od VIII wieku widoczne były tu wpływy arabskie, w wyniku czego Komory są najdalej na północ wysuniętym krajem z większością muzułmańską.

en: Chairman %s
pl: Przewodniczący %s

en: Chairwoman %s
pl: Przewodnicząca %s

en: Confederate
pl: Konfederacki

en: ?plural:Confederates
pl: ?plural:Konfederaci

en: The Confederate States of America was a splinter nation of the United States, formed by eleven Southern states, existing from 1861 to 1865. The states seceded from the United States because of political and cultural differences with the North, most prominently the issue of slavery, which they feared the government of the recently elected United States president Abraham Lincoln would abolish. The Confederate capital was Richmond, Virginia, and Jefferson Davis was the country's only president. The American Civil War pitted the Confederacy against the United States. After several military defeats by United States troops the southern states had to abandon their claims of independence; much of their territory laid in ruins. Furthermore, the Union victory in the Civil War opened the way for the abolition of slavery in the United States.
pl: Skonfederowane Stany Ameryki były krajem stworzonym przez jedenaście zbuntowanych południowych stanów USA. Państwo istniało w latach 1861-1865. Stany te odłączyły się od Stanów Zjednoczonych z powodu różnic politycznych i kulturowych, zwłaszcza z uwagi na podejście do niewolnictwa. Stany południowe obawiały się, że nowo wybrany prezydent Abraham Lincoln będzie chciał znieść niewolnictwo na terenie całego kraju. Stolicą Konfederatów było Richmond w Wirginii, a jedynym prezydentem był Jefferson Davis. Skonfederowane Stany starły się ze Stanami Zjednoczonymi podczas wojny secesyjnej. Po kilku klęskach militarnych, w wyniku których zniszczono spory obszar Południa, zbuntowane stany musiały wyrzec się niepodległości. Zwycięstwo Północy otworzyło drogę do obalenia niewolnictwa w USA.

en: Brazzaville-Congolese
pl: Kongijski (Kongo-Brazzaville)

en: ?plural:Brazzaville-Congolese
pl: ?plural:Kongijczycy (Kongo-Brazzaville)

en: The Republic of the Congo is a country in Central Africa, not to be confused with the Democratic Republic of the Congo. Congo has been independent from France since 1960. From 1970 to 1991 it was governed as a Marxist-Leninist one party state; in this period the country was known as the People's Republic of the Congo. The country's economy relies heavily on the export of petroleum.
pl: Republika Konga to kraj w środkowej Afryce (nie należy go mylić z Demokratyczną Republiką Konga). Państwo zyskało niepodległość od Francji w 1960 roku. W latach 1970-1991 znajdowało się pod rządami partii komunistycznej i nosiło wtedy nazwę Ludowa Republika Konga. Gospodarka kraju opiera się w dużym stopniu na eksporcie ropy naftowej.

en: Congolese
pl: Kongijski

en: ?plural:Congolese
pl: ?plural:Kongijczycy

en: The Democratic Republic of the Congo is a big country in Central Africa. Despite (or because of) its wealth of natural resources it has been in ruins for most of its modern history. In 1885 Congo was awarded to Léopold II of Belgium as his personal possession, the Congo Free State, which turned the country into a slaughterhouse. At least twenty per cent of the population perished and after an international outcry it became a Belgian colony in 1906. It achieved independence in 1960. The Mobutu dictatorship started a new round of pillaging. When Mobutu was toppled the country sank into a civil war, causing five million deaths, the bloodiest event since World War II.
pl: Demokratyczna Republika Konga to duży kraj w środkowej Afryce. Pomimo (a może za sprawą) wielkich bogactw naturalnych, przez większość współczesnej historii pozostawał w ruinie. W 1885 kraj podarowano belgijskiemu Leopoldowi II, który zamienił tzw. Wolne Państwo Kongo w rzeźnię. Zginęła co najmniej 1/5 kongijskiej populacji zanim protesty społeczności międzynarodowej sprawiły, że kraj w 1906 roku stał się belgijską kolonią. W 1960 Kongo uzyskało niepodległość, a dyktatura Mobutu rozpoczęła nowy okres grabieży i zniszczeń. Gdy reżim został obalony, w kraju wybuchła wojna domowa, w której zginęło 5 milionów osób. Był to najkrwawszy konflikt zbrojny od zakończenia II Wojny Światowej.

en: Cornish
pl: Kornwalijski

en: ?plural:Cornish
pl: ?plural:Kornwalijczycy

en: Cornwall is a region in the extreme southwest of England, traditionally the home of the legendary King Arthur.
pl: Kornwalia to region na południowym zachodzie Anglii, uważany za ojczyznę legendarnego króla Artura.

en: Corsican
pl: Korsykański

en: ?plural:Corsicans
pl: ?plural:Korsykanie

en: For most of its history, Corsica has been ruled by foreign powers. Greeks, Etruscans, Romans, Vandals, Visigoths, Byzantines, Saracens, Lombards, the Papal States and Genoese all held sway over Corsica at one time or another. The 18th century saw a war of independence inspired by Enlightenment values. Pasquale Paoli managed to kick out the Genoese and from 1755 to 1769 Corsica was an independent republic with the first modern constitution in the world. Genoa sold its claim to France, after which a French invasion force defeated the Corsicans and Corsica was incorporated into France.
pl: Przez większość swych dziejów Korsyka była rządzona przez obce władze: Greków, Etrusków, Rzymian, Wandalów, Wizygotów, Bizantyjczyków, Saracenów, Lombardczyków, Genueńczyków i Państwa Papieskie. W XVIII wieku, pod wpływem ideałów Oświecenia, wybuchła tam wojna o niepodległość pod wodzą Pasquale Paoli. Wyrzucono wówczas Genueńczyków, a Korsyka była niepodległą republiką w latach 1755-1769, która jako pierwsza na świecie uchwaliła nowoczesną konstytucję. Genua odsprzedała swoje roszczenia terytorialne Francji, która ostatecznie podbiła i inkorporowała wyspę.

en: General-in-Chief %s
pl: Głównodowodzący %s

en: ?female:General-in-Chief %s
pl: ?female:Głównodowodząca %s

en: Cossack
pl: Kozacki

en: ?plural:Cossacks
pl: ?plural:Kozacy

en: The Zaporozhian Cossacks lived in Zaporozhia, in Central Ukraine. They were a multi-ethnic community with Ruthenians being the dominant element, organized in a military manner.
pl: Kozacy Zaporoscy zamieszkiwali Zaporoże na dzisiejszej środkowej Ukrainie. Byli oni społecznością wieloetniczną (w której większość stanowili Rusini)zorganizowaną na modłę wojskową.

en: Costa Rican
pl: Kostarykański

en: ?plural:Costa Ricans
pl: ?plural:Kostarykanie

en: Costa Rica became an independent republic in 1840. It has been without an army since 1949 and is one of the most democratic and wealthy countries of Latin America.
pl: Kostaryka stała się niepodległą republiką w roku 1840. Do 1949 nie posiadała armii. Jest dziś jednym z najbardziej demokratycznych i najbogatszych krajów Ameryki Łacińskiej.

en: Cree
pl: Kri

en: ?plural:Cree
pl: ?plural:Kri

en: The Cree are the largest native group in Canada with over 200,000 members who speak an Algonquian language and often call themselves "Iiyiyuu" or "Iinuu," meaning "people." They originally inhabited much of Quebec, Labrador, Alberta, Saskatchewan, Ontario and Manitoba.
pl: Lud Cree to największa rdzenna grupa etniczna Kanady; liczy ponad 200 000 członków. Cree używają języka Algonquian i często nazywają samych siebie "Iiyiyuu" lub "Iinuu", co oznacza "ludzie". Zamieszkiwali region Quebecu, półwysep Labrador, stany Alberta, Saskatchewan, Ontario i Manitoba.

en: Cretan
pl: Kreteński

en: ?plural:Cretans
pl: ?plural:Kreteńczycy

en: Crete is an island in the Mediterranean Sea, the largest of the Greek Archipelago. In the 3rd and 2nd millennia BCE Crete was the site of Europe's first advanced civilization, the Minoan culture. An eruption of nearby Thera destroyed the Minoan civilization. Crete then became part of the Greek cultural realm, and was subsequently conquered by the Romans, Arabs, Byzantines, Venetians and Ottoman Turks. After having been a semi-independent state for 15 years, Crete finally became part of Greece in 1913.
pl: Kreta to wyspa na Morzu Śródziemnym, jest największą wyspą Archipelagu Greckiego. W trzecim i drugim tysiącleciu przed naszą erą rozwinęła się tu pierwsza w Europie zaawansowana cywilizacja - kultura minojska. Cywilizacja ta została zniszczona przez wybuch pobliskiego wulkanu Thera. Kreta znalazła się w kręgu kultury greckiej, a potem była podbijana przez Rzymian, Arabów, Bizantyjczyków, Wenecjan i Turków Osmańskich. Nim w roku 1913 stała się częścią Grecji, przez 15 lat była na poły niepodległym państwem.

en: Crimean Tatar
pl: Tatarzy Krymscy

en: ?plural:Crimean Tatars
pl: ?plural:Tatarzy Krymscy

en: Historical feudal state on the Crimean Peninsula, existing from the 15th to the 18th century. Crimean Tatars invaded Poland and Russia, which caused wars with Turkey.
pl: W wiekach XV-XVIII Tatarzy Krymscy stworzyli feudalne państwo na Półwyspie Krymskim. Najeżdżali oni Polskę i Rosję, co doprowadziło do wojen z Turcją.

en: Croatian
pl: Chorwacki

en: ?plural:Croatians
pl: ?plural:Chorwaci

en: Croatia is the region of the Southern Slavs that was held by the Austro-Hungarian Empire, rather than coming under Ottoman rule after the collapse of Byzantium. During most of the 20th century it was part of the Yugoslav Federation.
pl: Chorwacja to rejon położony na Bałkanach, który znalazł się pod rządami Cesarstwa Austriacko-Węgierskiego (w przeciwieństwie do innych regionów, które po upadku Bizancjum zostały wcielone do Imperium Osmańskiego). Przez większość XX wieku Chorwacja była częścią Jugosławii.

en: Crusader
pl: Krzyżowcy

en: ?plural:Crusaders
pl: ?plural:Krzyżowcy

en: The Crusades were a series of wars in which European armies tried to re-establish Christian control over the Holy Land. The First Crusade was called by Pope Urban II in 1095. The crusaders managed to wrestle control of much of the Levant from Muslim hands and established a number of states led by noblemen from European Christian dynasties. The most powerful of crusader states was the Kingdom of Jerusalem; other states included the County of Tripoli, the Principality of Antioch and the Country of Edessa. Later crusades were less successful. Muslim (Arab and Turkic) armies managed to push back the Crusaders and the last Crusader controlled city, Acre, fell to the Mamluks in 1291.
pl: Krucjaty były wojnami, w czasie których europejskie armie starały się odzyskać kontrolę nad Ziemią Świętą. Pierwsza Krucjata została ogłoszona przez papieża Urbana II w 1095 roku. Krzyżowcy odbili muzułmanom większą część Lewantu i ustanowili tam państwa zarządzane przez możnych z europejskich dynastii chrześcijańskich. Najpotężniejszym państwem było Królestwo Jerozolimskie, inne państwa to Hrabstwo Trypolisu, Księstwo Antiochii i Hrabstwo Edessy. W późniejszych latach Europejczycy nie odnosili już tylu sukcesów. Muzułmańskim (arabskim i tureckim) armiom udało się odepchnąć krzyżowców, a ostatnie kontrolowane przez nich miasto Akka wpadło w ręce Mameluków w 1291 roku.

en: Cuban
pl: Kubański

en: ?plural:Cubans
pl: ?plural:Kubańczycy

en: Cuba came under Spanish control in the 16th century. In the following centuries, the island became one of the leading producers of tobacco, sugar and coffee in the world. Cuba was granted nominal independence in 1902.
pl: W XVI w. Kuba znalazła się pod rządami Hiszpanów. W późniejszych wiekach stała się ona wiodącym producentem tytoniu, cukru i kawy. Kuba uzyskała formalną niepodległość w roku 1902.

en: Curonian
pl: Kuroński

en: ?plural:Curonians
pl: ?plural:Kurowie

en: The Duchy of Courland and Semigallia was created as the result of the secularization of the Teutonic Order State. The dukes of Courland were vassals of Poland until its collapse. Duke Jakob Kettler led the failed attempts of colonization in South America and Africa.
pl: Księstwo Kurlandii i Semigalii powstało w wyniku sekularyzacji Zakonnego Państwa Krzyżackiego. Książęta Kurlandii byli wasalami Polski, aż do upadku kraju. Książę Jakub Kettler próbował zakładać kolonie w Ameryce Południowej i Afryce, lecz bezskutecznie.

en: Cuyavian
pl: Kujawski

en: ?plural:Cuyavians
pl: ?plural:Kujawianie

en: Cuyavia is a historical region in Northern-Central Poland, bordered to the East by Masovia, on the West by Greater Poland and on the North by Pomerania.
pl: Kujawy to historyczny region północno-środkowej Polski, sąsiadujący z Mazowszem (od wschodu), Wielkopolską (od zachodu) i z Pomorzem (od północy).

en: Cypriot
pl: Cypryjski

en: ?plural:Cypriots
pl: ?plural:Cypryjczycy

en: Cyprus became an independent republic on 16th August 1960. It is a Eurasian island country located in the eastern Mediterranean, south of Turkey and west of Syria and Lebanon.
pl: Cypr stał się niepodległą republiką 16 sierpnia 1960 roku. Jest to eurazjatyckie państwo wyspiarskie we wschodniej części Morza Śródziemnego, na południe od Turcji i na zachód od Syrii oraz Libanu.

en: Cyrenaican
pl: Cyrenajski

en: ?plural:Cyrenaicans
pl: ?plural:Cyrenajczycy

en: Cyrenaica is a historical region in Eastern Libya. In Classical Antiquity the region was part of the Greek cultural realm. From the 7th century onwards the region was controlled by various Arab dynasties. Cyrenaica was occupied by Italy in 1911. After World War II a short-lived Emirate of Cyrenaica existed, of which the ruling Senussi dynasty established a united Libyan Kingdom in 1951. Cyrenaica has been a hotbed of resistance against the Gaddafi regime. The site of much of Libya's oil reserves, Cyrenaica has seen renewed calls for autonomy following the overthrow of Gaddafi.
pl: Cyrenajka to historyczny region wschodniej Libii. W starożytności znajdował się w kręgu wpływów kultury greckiej. Od VII wieku władały nim różne dynastie arabskie. W 1911 roku Cyrenajka znalazła się pod okupacją włoską, po II Wojnie Światowej istniał tu przez pewien czas Emirat Cyrenajki, a rządząca nim Dynastia Senussi stworzyła w 1951 roku zjednoczone Królestwo Libii. Cyrenajka była jednym z ośrodków oporu przeciwko reżimowi Muamara Kaddafiego. Obaszar jest zasobny w ropę naftową i po upadku reżimu ponownie dało się słyszeć nawoływania do nadania regionowi autonomii.

en: Czechoslovakian
pl: Czechosłowacki

en: ?plural:Czechoslovakians
pl: ?plutal:Czechosłowacy

en: Czechoslovakia was founded in 1918. It was long the only democracy in Eastern Europe until it was overrun by the Nazis in 1939 and the Soviet Union in 1948. Four years after the fall of communism it was split into the Czech and Slovak republics.
pl: Czechosłowacja powstała w 1918 roku. Przez długi czas pozostawała jedyną wschodnioeuropejską demokracją, lecz w 1939 została podbita przez nazistów, a w 1948 przez Związek Radziecki. Cztery lata po upadku komunizmu została podzielona na Czechy i Słowację.

en: Czech
pl: Czeski

en: ?plural:Czechs
pl: ?plural:Czesi

en: Today's Czech Republic was until 1993 part of Czechoslovakia, which had been until 1918 part of the Austro-Hungarian Empire.
pl: Dzisiejsze Czechy to państwo, które powstało w 1993 po rozpadzie Czechosłowacji, która z kolei była częścią Austro-Węgier do 1918 roku.

en: Prophet %s
pl: Prorok %s

en: Prophetess %s
pl: Prorokini %s

en: Dacian
pl: Dacki

en: ?plural:Dacians
pl: ?plural:Dakowie

en: The Dacians were ancient tribes who lived on the left bank of the Lower Danube in Dacia in what is now Romania. They were probably related to the Thracians and other Paleo-Balkanic tribes. The unification of Dacian tribes occurred during the reign of king Burebista. After the wars with Rome, they were defeated in 106 CE. Dacia became a Roman province and succumbed to Roman colonization. The remains of the Dacians mingled with East Germanic tribes and later with Slavs.
pl: Dakowie to starożytne plemiona mieszkające na lewym brzegu dolnego Dunaju, na terenach obecnej Rumunii. Prawdopodobnie byli spokrewnieni z Trakami i innymi plemionami paleo-bałkańskimi. Plemiona dackie zjednoczyły się pod rządami króla Burebisty. Po wojnach z Rzymem zostali pokonani w roku 106 p.n.e. Dacja stała się prowincją rzymską i uległa rzymskiej kolonizacji. Pozostali Dakowie zmieszali się z plemionami wschodniogermańskimi, a później ze Słowianami.

en: Dahomean
pl: Dahomejski

en: ?plural:Dahomeans
pl: ?plural:Dahomejczycy

en: The southern third of modern Benin was once a historic kingdom known variously as Agbome (c. 1600 - c. 1700), Danhome (c. 1700 - 1730), and Dahomey (1730 - 1894). In 1730 the country became a tributary of the neighboring kingdom of Oyo. It was conquered by France in the second Franco-Dahomean war (1892 - 1894) and was split into Agbome and Alada.  In the 18th and 19th centuries Dahomey was known for its fierce ahosi (gbeto) warriors: an army of women who were the king's official bodyguards and celibate wives.
pl: Południowa część dzisiejszego Beninu była kiedyś królestwami Agbome (ok. 1600-1700), Danhome (ok. 1700-1730) i Dahomej (1730-1894). W 1730 r. kraj stał się lennikiem sąsiedniego królestwa Oyo. Po przegranej wojnie francusko-dahomejskiej Dahomej podzielony został na dwie części: Agbome i Alada. W wiekach XVIII i XIX Dahomej słynął z nieustraszonych ahosi (gbeto) - armii kobiet-wojowników, które ochraniały króla i były jego żonami (choć król nie utrzymywał z nimi stosunków płciowych).

en: Darfuri
pl: Darfurski

en: ?plural:Darfuris
pl: ?plural:Darfurczycy

en: The Sultanate of Darfur was an eastern so-called Sahelian state that from its location in the region just south of the Sahara benefited and prospered from trans-Saharan trade. The region had previously been dominated by the Daju and Tunjur ethnic groups, the latter of which is traditionally thought to have introduced Islam to the region. By the 16th century CE an ethnic group known as the Fur had gained the upper hand and under Sultan Sulayman established a long-lasting sultanate. The word Darfur means the Land of the Fur.
pl: Sułtanat Darfuru był wschodnim państwem sahelskim. Jego korzystne położenie na południe od Sahary pozwoliło mu czerpać zyski handlu transsaharyjskiego. Obszar ten był niegdyś zdominowany przez grupy etniczne Daju i Tundżur; uważa się, że ta druga przyniosła na te tereny islam. Do XVI wieku n.e. przewagę zyskała grupa znana pod nazwą Fur, która pod wodzą Sulejmana ustanowiła trwały sułtanat. Słowo "Darfur" oznacza "Kraj Furów ".

en: Djiboutian
pl: Dżibutyjski

en: ?plural:Djiboutians
pl: ?plural:Dżibutyjczycy

en: Djibouti is one of the smallest countries of Africa, located on the Gulf of Aden. It has been independent from France since 1977. Djibouti's main ethnic groups are the Afar and the Somalis. The country has one of the hottest climates in the world.
pl: Położone przy Zatoce Adeńskiej Dżibuti jest jednym z najmniejszych krajów Afryki. Od 1977 roku państwo jest niepodległe od Francji. Główną grupą etniczną kraju są Afarowie i Somalijczycy. Dżibuti jest jednym z najgorętszych krajów świata.

en: Dominicano
pl: Dominikański

en: ?plural:Dominicanos
pl: ?plural:Dominikańczycy

en: The Dominican Republic is located on the eastern two thirds of the Caribbean island of Hispaniola. Its capital - Santo Domingo - became the first permanent European settlement in the Americas when it was founded by Bartholomew Columbus in 1498.
pl: Dominikana położona we wschodniej części wyspy Haiti (dawniej Hispaniola). Stolica państwa - Santo Domingo - była pierwszą stałą osadą europejską w Amerykach; została założona przez Bartolomeo Kolumba (brata Krzysztofa).

en: Dominican
pl: Dominikański

en: ?plural:Dominicans
pl: ?plural:Dominikańczycy

en: The island of Dominica was first sighted by Europeans, including Christopher Columbus, in 1493. Legend has it that the island was named so since the day of its first sighting was a Sunday. Officially the "Commonwealth of Dominica", the country should not be confused with the Dominican Republic, another Caribbean nation.
pl: Wyspa Dominika została po raz pierwszy wypatrzona przez Europejczyków (w tym przez Krzysztofa Kolumba) w 1493 roku. Legenda głosi, że wyspa zawdzięcza swą nazwę faktowi, że dostrzeżono ją w niedzielę (hiszp. "domingo"). Oficjalna nazwa kraju to "Wspólnota Dominiki"; nie należy mylić jej z inną karaibską wyspą Dominikaną.

en: Donetsk
pl: Doniecki

en: The Donetsk People's Republic is an unrecognised republic of Russia in the occupied parts of eastern Ukraine's Donetsk Oblast, with its capital in Donetsk. The DPR was created by Russian-backed aramilitaries in 2014, and it initially operated as a breakaway state Until it was annexed by Russia in 2022. Following Ukraine's Revolution of Dignity in 2014, pro-Russian, counter-revolutionary unrest erupted in the eastern part of the country. Russia annexed Crimea from Ukraine, while the armed separatists seized government buildings and proclaimed the Donetsk People's Republic and Luhansk People's Republic as independent states. This sparked the war in Donbas, part of the wider Russo-Ukrainian War. The DPR and LPR are sometimes described as puppet states of Russia during this conflict. They received no international recognition from United Nations member states before 2022. On 21 February 2022, Russia recognised the DPR and LPR as sovereign states. Three days later, Russia launched a full-scale invasion of Ukraine, partially under the pretext of protecting the republics. Russian forces captured more of Donetsk Oblast, which became part of the DPR. In September 2022, Russia proclaimed the annexation of the DPR and other occupied territories, following illegitimate referendums. The United Nations General Assembly passed a resolution calling on countries not to recognise what it called the "attempted illegal annexation" and demanded that Russia "immediately, completely and unconditionally withdraw."
pl: Doniecka Republika Ludowa to nieuznawana republika Rosji w okupowanych częściach obwodu donieckiego wschodniej Ukrainy, ze stolicą w Doniecku. DRL została utworzona przez wspierane przez Rosję siły zbrojne w 2014 roku i początkowo działała jako separatystyczne państwo, dopóki nie została zaanektowana przez Rosję w 2022 roku. Po ukraińskiej Rewolucji Godności w 2014 r. we wschodniej części kraju wybuchły prorosyjskie, kontrrewolucyjne zamieszki. Rosja odebrała Krym Ukrainie, podczas gdy uzbrojeni separatyści zajęli budynki rządowe i proklamowali Doniecką Republikę Ludową i Ługańską Republikę Ludową jako niepodległe państwa. Wywołało to wojnę w Donbasie, będącą częścią szerszej wojny rosyjsko-ukraińskiej. DRL i ŁRL są czasami opisywane jako marionetkowe państwa Rosji podczas tego konfliktu. Nie otrzymały one międzynarodowego uznania od państw członkowskich ONZ przed 2022 rokiem. W dniu 21 lutego 2022 r. Rosja uznała DRL i ŁRL za suwerenne państwa. Trzy dni później Rosja rozpoczęła pełnoskalową inwazję na Ukrainę, częściowo pod pretekstem ochrony republik. Siły rosyjskie zajęły większą część obwodu donieckiego, który stał się częścią DRL. We wrześniu 2022 r. Rosja ogłosiła aneksję DRL i innych okupowanych terytoriów w następstwie nielegalnych referendów. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło rezolucję wzywającą kraje do nieuznawania tego, co nazwało „próbą nielegalnej aneksji” i zażądało od Rosji „natychmiastowego, całkowitego i bezwarunkowego wypowiedzenia”.

en: Dryad
pl: Driadzki

en: ?plural:Dryads
pl: ?plural:Driady

en: Dryads are creatures of Greek myth; they are a type of nymph associated with trees. Dryads were generally considered to be shy and long-lived. They are usually female and are often depicted as beautiful young women.
pl: Driady to stworzenia pojawiające się w greckich mitach. Jest to rodzaj nimf związanych z drzewami. Driady uważane są za istoty nieśmiałe i długowieczne. Zazwyczaj przedstawiane są jako piękne, młode kobiety.

en: East German
pl: Wschodnioniemiecki

en: ?plural:East Germans
pl: ?plural:Wchodni Niemcy

en: The German Democratic Republic was founded in the Soviet Occupation Zone of postwar Germany in 1949. It was part of the Soviet dominated eastern bloc during the Cold War. The GDR was known for the Berlin Wall and its vast internal security apparatus, the Stasi. In 1989 the communist regime collapsed and one year later it was annexed to the Federal Republic of Germany.
pl: Niemiecka Republika Demokratyczna założona została w 1949 r. w radzieckiej strefie okupacyjnej powojennych Niemiec. Podczas Zimnej Wojny była częścią kontrolowanego przez Sowietów bloku wschodniego. NRD jest znana z powodu Muru Berlińskiego i rozbudowanej służby bezpieczeństwa zwanej Stasi. W 1989 roku reżim komunistyczny upadł, a rok później państwo zostało przyłączone do Republiki Federalnej Niemiec.

en: Enemy of the People %s
pl: Wróg Ludu %s

en: ?female:Enemy of the People %s
pl: ?female:Wróg Ludu %s

en: Commissar %s
pl: Komisarz %s

en: ?female:Commissar %s
pl: ?female:Komisarz %s

en: East Timorese
pl: Wschodniotimorski

en: ?plural:East Timorese
pl: ?plural:Wschodni Timorczycy

en: A former Portuguese colony, East Timor declared independence in 1975 but was overrun by Indonesian forces shortly thereafter. East Timor became the first newly sovereign state of the 21st century when Indonesia relinquished control on May 20, 2002.
pl: Timor Wschodni był kiedyś portugalską kolonią. W 1975 r. ogłosił niepodległość, lecz został wkrótce zdominowany przez wojska Indonezji. 20 maja 2002 r. siły indonezyjskie wycofały się z kraju, a Timor Wschodni stał się pierwszym państwem, które ogłosiło niepodległość w XXI wieku.

en: Ecuadorian
pl: Ekwadorski

en: ?plural:Ecuadorians
pl: ?plural:Ekwadorczycy

en: Ecuador is a country in western South America. It is divided into three very distinct geographic regions: the coastal lowlands, the mountains of the Andes and the jungles of the Oriente. The Galápagos islands are also part of Ecuador. The country gained independence from Spain in 1821 and from Colombia in 1830. Ecuador's history has been marked by rivalry between the coast (Guayaquil) and the mountains (Quito). It also fought numerous border wars with both Colombia and Peru. Nowadays Ecuador is one of the main oil producing countries of South America.
pl: Ekwador to kraj w zachodniej części Ameryki Południowej. Dzieli się na trzy bardzo różne regiony geograficzne: przybrzeżne niziny, góry Andy oraz dżungle Oriente. Do Ekwadoru należą też wyspy Galápagos. Kraj uzyskał niepodległość od Hiszpanii w roku 1821 r, a od Kolumbii 1830. Dzieje państwa naznaczone są rywalizacją pomiędzy wybrzeżem (Guayaquil) i górami (Quito). Ekwadorczycy toczyli też liczne wojny graniczne z Kolumbią i Peru. Dziś kraj jest jednym z największych producentów ropy naftowej w Ameryce Południowej.

en: Egyptian Arab
pl: Arabski Egipski

en: ?plural:Egyptian Arabs
pl: ?plural:Arabscy Egipcjanie

en: Modern Egypt is the most populous Middle Eastern country as well as one of the most populous in Africa. It is located on the site of one of the world's most ancient civilizations.
pl: Współczesny Egipt jest najludniejszym krajem Bliskiego Wschodu, a także jednym z najludniejszych w Afryce. Przed tysiącleciami rozwijała się tu jedna z najstarszych cywilizacji świata.

en: Elamite
pl: Elamicki

en: ?plural:Elamites
pl: ?plural:Elamici

en: Elam was an ancient civilization located in the area of modern southwest Iran, which arose around 3100 BCE. The Elamite language, written in cuneiform, is of unknown origin. In 643 BCE the Elamite civilization was destroyed by the Assyrians under Assurbanipal.
pl: Elam był starożytnym państwem położonym na terenie dzisiejszego południowo-zachodniego Iranu. Państwo to powstało ok. 3100 r. p.n.e. Język elamicki zapisywany był pismem klinowym, a jego pochodzenie nie jest znane. W 643 r. p.n.e. cywilizacja Elamitów została zniszczona przez Asyryjczyków pod wodzą Assurbanipala.

en: Emirati
pl: Emiracki

en: ?plural:Emiratis
pl: ?plural:Emiratczycy

en: The history of the United Arab Emirates goes back to the 7th century. In the 19th century the Emirates became a dependency of the United Kingdom. In 1971 six emirates joined in a federative state as the United Arab Emirates. The following year, the seventh member emirate joined them.
pl: Historia Zjednoczonych Emiratów Arabskich sięga VII wieku. W XIX wieku Emiraty stały się zależne od Wielkiej Brytanii. W 1971, sześć emiratów zjednoczyło się z federację pod nazwą Zjednoczone Emiraty Arabskie. Rok później dołączył do nich siódmy członek.

en: Epirote
pl: Epirski

en: ?plural:Epirotes
pl: ?plural:Epirczycy

en: The Epirotes were the ancient inhabitants of the Epirus region in northwestern Greece. Their most powerful ruler Pyrrhus launched a campaign against Rome in Italy, which ended in the famous "Pyrrhic Victory".
pl: W czasach starożytnych Epirczycy byli mieszkańcami Epiru - regionu północno-zachodniej Grecji. Najpotężniejszy władca kraju, Pyrrus, przeprowadził kampanię przeciwko Rzymianom, która zakończyła się słynnym "pyrrusowym zwycięstwem".

en: Tyrant %s
pl: Tyran %s

en: ?female:Tyrant %s
pl: ?female:Tyran %s

en: Equatoguinean
pl: Gwinejski (Gwinea Równikowa)

en: ?plural:Equatoguineans
pl: ?plural:Gwinejczycy (Gwinea Równikowa)

en: Equatorial Guinea is a country in Africa. It is divided into a mainland part (Rio Muni) and the islands of Bioko and Annobon. Formerly Spanish Guinea, the country achieved independence in 1968. Equatorial Guinea is one of the wealthier countries of Africa but also one of the most unequal.
pl: Gwinea Równikowa kraj w Afryce dzielący się na część kontynentalną (Rio Muni) oraz wyspy Bioko i Annobon. W czasach kolonialnych kraj nosił nazwę Gwinea Hiszpańska. Gwinea Równikowa zyskała niepodległość w 1968 roku i jest dziś jednym z najbogatszym, lecz także najbardziej rozwartwionych państw Afryki.

en: Eritrean
pl: Erytrejski

en: ?plural:Eritreans
pl: ?plural:Erytrejczycy

en: Eritrea is a country in eastern Africa which borders Sudan, Ethiopia, and Djibouti. It was once the Kingdom of D'mt and was later conquered by Italy. In 1951 it was federated with Ethiopia, which led to the development of an independence movement in the 1960s. In 1991 the 31-year war ended with Eritrea gaining independence.
pl: Erytrea to kraj we wschodniej Afryce, graniczący z Sudanem, Etiopią oraz Dżibuti. Erytrea była kiedyś Królestwem D'mt, podbitym później przez Włochów. W 1951 kraj związał się z Etiopią, co doprowadziło do powstania ruchów niepodległościowych w latach 60-tych. W 1991 roku dobiegła końca trzydziestojednoletnia wojna, a Erytrea uzyskała niepodległość.

en: Esperant
pl: Esperancki

en: ?plural:Esperants
pl: ?plural:Esperantyści

en: The Esperants are a world community united by the Esperanto language.
pl: Esperantyści to światowa wspólnota użytkowników języka esperanto.

en: Estonian
pl: Estoński

en: ?plural:Estonians
pl: ?plural:Estończycy

en: Estonia is a small country on the south shore of the eastern Baltic Sea.  Its people and language are closely related to those of Finland.
pl: Estonia to małe państwo na południowo-wschodnim wybrzeżu Bałtyku. Zwyczaje i język Estonii są podobne do fińskich.

en: Protector %s
pl: Protektor %s

en: ?female:Protector %s
pl: ?female:Protektor %s

en: Etruscan
pl: Etruski

en: ?plural:Etruscans
pl: ?plural:Etruskowie

en: The Etruscans were an ancient civilization in Etruria, Italy, known for their artistic achievements and building of necropolises. Their language is only partly deciphered and their origins are still debated. They called themselves Rasna and formed a confederation of twelve cities. In the 6th century the Etruscan civilization started to crumble after Roman and Gallic incursions. Rome itself probably originated as a city state that threw off Etruscan domination. As a result, Roman sources often put the Etruscans in a negative light, depicting them as a sexually licentious culture. However, Roman civilization owes a lot to their Etruscan predecessors.
pl: Etruskowie to starożytny lud z Etrurii położonej na terenie dzisiejszych Włoch. Zasłynęli oni sztuką oraz kunsztownymi nekropoliami. Ich pismo nie zostało jeszcze w pełni odczytane, a pochodzenie języka jest nadal kwestią sporną. Etruskowie nazywali samych siebie "Rasna" i tworzyli konfederację dwunastu miast. W VI w. p.n.e. ich cywilizacja zaczęła podupadać na skutek najazdów Rzymian i Galów. Rzym był najprawdopodobniej państwem-miastem, które wyzwoliło się spod etruskiej dominacji, co mogło spowodować, że w podaniach rzymskich Etruskowie są często pokazywani w negatywny sposób (m.in. jako ludzie wyuzdani). Nadmienić jednak trzeba, że rzymska kultura wiele zawdzięcza swoim etruskim przodkom.

en: European
pl: Europejski

en: ?plural:Europeans
pl: ?plural:Europejczycy

en: The foundation for the European Union was laid in 1957 with the Treaty of Rome. The EU project has developed since then and is beginning to resemble a fledgeling super state. But the question remains: Does such a thing as a common European identity and nation actually exist?
pl: Podwaliny pod obecną Unię Europejską położył Traktat Rzymski z 1957 roku. Unia Europejska bardzo się rozwinęła od tego czasu i zaczyna dziś przypominać młode super-państwo. Jednak pytanie brzmi: czy można mówić o wspólnej europejskiej tożsamości narodowej?

en: Pope %s
pl: Papież %s

en: Popess %s
pl: Papież %s

en: Commissioner %s
pl: Wysoki Komisarz %s

en: ?female:Commissioner %s
pl: ?female:Wysoka Komisarz %s

en: Evenki
pl: Evenkowski

en: ?plural:Evenks
pl: ?plural:Ewenkowie

en: The Evenks are a Tungusic ethnic group in Siberia, Mongolia, and northern China. Historical evidence suggests that they have lived in the Baikal area on today's Russian-Mongolian border since the Stone Age. When encountered by the Russians in the 17th century, the Evenks were tribal hunter-gatherers and reindeer herders.
pl: Ewenkowie to lud tunguski zamieszkujący Syberię, Mongolię i północne Chiny. Przypuszcza się, że w epoce kamienia łupanego zamieszkiwali rejony jeziora Bajkał na dzisiejszej granicy rosyjsko-mongolskiej. Gdy w XVII wieku zetknęli się z nimi Rosjanie, Ewenkowie byli ludem zbieracko-łowieckim i trudnili się wypasem reniferów.

en: Faroese
pl: Farerski

en: ?plural:Faroese
pl: ?plural:Farerowie

en: The Faroe Islands are an archipelago in the Northern Atlantic ocean. According to the sagas, they were first settled by Norsemen who fled the tyranny of Norway's king Harald Fairhair. The islands became a Norwegian possession in 1035 and passed to Denmark in 1814. The Faroes have home rule since 1948.
pl: Wyspy Owcze to archipelag na północnym Atlantyku. Według skandynawskich sag, zostały one zasiedlone przez ludy germańskie uciekające przed tyranią norweskiego króla Haralda Pięknowłosego. Wyspy wpadły w ręcę Norwegów w 1035 roku, a w 1814 zostały przyłączone do Danii. Od 1984 Wyspy Owcze cieszą się autonomią.

en: Fijian
pl: Fidżyjski

en: ?plural:Fijians
pl: ?plural:Fidżyjczycy

en: Fiji is the most populous of the small Oceanian island states. It consists of Viti Levu, Vanua Levu and hundreds of smaller islands. Settled by Polynesians, it became a British colony in the 19th century. Fiji has been independent from Britain since 1970. Since then the country's politics have been characterized by ethnic tensions between Indo-Fijians and indigenous Fijians.
pl: Fidżi jest najludniejszym małym krajem Oceanii. Obejmuje on wyspy Viti Levu, Vanua Levu i setki mniejszych wysepek. Jako pierwsi skolonizowali te tereny polinezyjscy osadnicy, lecz w XIX w. wyspy dostały się pod władzę Brytyjczyków. Fidżi zyskało niepodległość od Wielkiej Brytanii w 1970 roku. Od tego czasu w kraju dochodzi do spięć pomiędzy ludnością rdzenną i ludnością pochodzenie indyjskiego.

en: Paramount Chief %s
pl: Wzniosły Wódz %s

en: ?female:Paramount Chief %s
pl: ?female:Wzniosła Wódz %s

en: Filipino
pl: Filipiński

en: ?plural:Filipinos
pl: ?plural:Filipińczycy

en: After centuries of Spanish rule, the Philippines were ceded to the Americans in 1898. They attained home rule in 1935 and independence in 1946.
pl: Po wiekach Hiszpańskich rządów, w 1898 roku Filipiny zostały przekazane Stanom Zjednoczonym. Filipiny otrzymały autonomię w 1935, a niepodległość w 1946.

en: Finnish
pl: Fiński

en: ?plural:Finns
pl: ?plural:Finowie

en: Finland is a small, cold country on the northern fringe of Europe, noted for exporting timber, cellular phones, and world-class operating systems.
pl: Finlandia to niewielkie, mroźne państwo na północy Europy, znane z eksportu drewna, telefonów komórkowych i znakomitych systemów operacyjnych.

en: ?female:Archbishop %s
pl: ?female:Arcybiskup %s

en: Flemish
pl: Flamandzki

en: ?plural:Flemings
pl: ?plural:Flamandowie

en: In the Middle Ages, Flanders was a county on the border of France and the Holy Roman Empire. In the 15th century, it came under Habsburg domination and subsequently it became one of the Seventeen Netherlands. Only after its conquest by Revolutionary France was the county legally dissolved. Nowadays the name is applied to the Dutch (or Flemish) speaking part of Belgium.
pl: W średniowieczu Flandria była hrabstwem na pograniczu Francji i ówczesnego Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W XV w. znalazła się pod władzą Habsburgów i stała się częścią Niderlandów. Hrabstwa zostało oficjalnie rozwiązane dopiero, gdy podbiła je rewolucyjna Francja. Dziś nazwa "Flandria" odnosi się do flamandzkojęzycznej części Belgii.

en: Florentine
pl: Florencki

en: ?plural:Florentines
pl: Florentczycy

en: The Florentine Republic was founded upon the overthrow of the Margraviate of Tuscany in 1115. Despite its seemingly endemic political intrigues, it became the most magnificent city-state of its era. Florence was the cultural and philosophical leader of Italy and indeed Europe in Renaissance, bringing forth such luminaries as Dante, Savonarola, Michelangelo, Da Vinci and Machiavelli. The De' Medici family eventually managed to consolidate its hold on Florence, and in the 16th century the Republic was turned into the Grand Duchy of Tuscany. In 1859 it was annexed by Italy.
pl: Republika Florencka powstała w 1115 roku po upadku Księstwa Toskanii. Pomimo licznych lokalnych intryg politycznych, Florencja stała się najwspanialszym państwem-miastem swojej epoki. Była ona liderem w dziedzinie kultury i filozofii nie tylko na terenie Włoch, lecz całej Europy doby Renesansu. Do znanych Florentczyków zaliczają się Dante, Savonarola, Michał Anioł, Leonardo Da Vinci and Machiavelli. Władzę w mieście zdobyła rodzina Medyceuszy, a w XVI wieku Republika przedzierzgnęła się w Wielkie Księstwo Toskanii. W 1859 roku Florencja została przyłączona do Włoch.

en: Condottiere %s
pl: Comandante %s

en: Condottiera %s
pl: Comandanta %s

en: Fra %s
pl: Emira %s

en: Captain %s
pl: Kapitan %s

en: ?female:Captain %s
pl: ?female:Kapitan %s

en: Floridian
pl: Florydzki

en: ?plural:Floridians
pl: ?plural:Florydczycy

en: Florida is the third most populous state of the USA and is well known for its tourism. It was repeatedly colonized by Spain and Great Britain before the "Florida Patriots" proclaimed the Republic of East Florida in 1812. Despite being suppressed by Spain the first time, in 1817 adventurers establied the Republic of the Floridas on Amelia Island which was incorporated by the USA with the rest of modern Florida in 1822. It joined the Confederacy in 1861 but rejoined the USA in 1868 and has since been the site of the Apollo 11 Space Launch, which let humans land on the moon for the first time in history.
pl: Floryda jest trzecim najbardziej ludnym stanem USA i słynie z turystyki. Była wielokrotnie kolonizowana przez Hiszpanię i Wielką Brytanię, zanim „Patrioci Florydy” proklamowali Republikę Wschodniej Florydy w 1812 roku. Pomimo tego, że Hiszpania stłumiła pierwsze powstanie, poszukiwacze przygód ustanowili Republikę Floryd na Amelia Island, którą Stany Zjednoczone włączyły w swój skład wraz z resztą współczesnej Florydy w 1822 r. Stan wstąpił do Konfederacji w 1861 r., ale ponownie dołączył do USA w 1868 r. Wystartowała stąd misja kosmiczna Apollo 11, która po raz pierwszy w historii umożliwiła ludziom postawienie stopy na Księżycu.

en: Formosan
pl: Formozański

en: ?plural:Formosans
pl: ?plural:Formozanie

en: Taiwan is home to fourteen officially recognized and twelve unrecognized tribes, all of whom are traditionally speakers of a group of Austronesian languages known as Formosan. Historical linguists consider the island to be the home of the Austronesian family, as it is host to the most diverse set of Austronesian languages. Many of the tribes are traditionally matrilineal. Starting in the 17th century, European and East Asian colonists vied for control of the island, encroaching on aboriginal lands. Today, Formosans constitute around 2% of the population of Taiwan.
pl: Na Tajwanie mieszka czternaście oficjalnie uznanych i dwanaście nieuznawanych oficjalnie plemion. Wszystkie one posługują się językami z grupy języków austronezyjskich zwanych formozańskimi. Językoznawcy historyczni uważają, że wyspa jest kolebką Formozan, gdyż występuje na niej największe zróżnicowanie językowe. Część tych plemion jest tradycyjnie matrylinearna. Od XVII wieku koloniści europejscy i wschodnioazjatyccy usiłowali przejąć kontrolę nad wyspą i wkraczali na tereny rdzennych mieszkańców. Dziś Formozanie stanowią ok. 2% populacji Tajwanu.

en: Franconian
pl: Frankoński

en: ?plural:Franconians
pl: ?plural:Frankończycy

en: Franconia was one of the stem duchies of the Holy Roman Empire. Founded in the 9th century, unlike the other stem duchies it didn't manage to consolidate itself and by the 12th century it had completely disappeared. Franconia continues to exist as a cultural region in the modern states of Bavaria, Thuringia and Baden-Wuerttemberg.
pl: Frankonia była jednym z głównych hrabstw Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Powstała w IX wieku, lecz w przeciwieństwie do innych hrabstw nie zdołała okrzepnąć i zniknęła całkowicie do XII wieku. Dziś Frankonia jest regionem niemieckich krajów związkowych: Bawarii, Turyngii i Badenii-Wirtembergii.

en: Prince-Bishop %s
pl: Książę-Biskup %s

en: Frankish
pl: Frankijski

en: ?plural:Franks
pl: ?plural:Frankowie

en: The Franks were a Germanic confederation that formed in what is now Northwest Germany in the 3rd century CE. In the late 5th century their leader Clovis converted to Christianity, united the Frankish tribes and conquered much of Gaul. Clovis' successors expanded Frankish rule over much of Central Europe. The Frankish kingdom mixed Germanic and Roman elements and would lay the foundation for much of European Medieval culture, society and politics. After a period of stagnation the Frankish realm was reunited in the 8th century. In 800 the Frankish king Charlemagne was crowned emperor by the pope. Upon his death the Frankish Empire was divided once again. By the 10th century CE the Frankish empire had broken up for good into West Francia, which later became France, and East Francia, which later became the Holy Roman Empire or Germany.
pl: Frankowie byli związkiem ludów germańskich utworzonym w III w. n.e. na terenie obecnych północno-zachodnich Niemiec. W późnym V wieku wódz Franków Chlodwig przeszedł na chrześcijaństwo, zjednoczył ludy frankijskie i podbił dużą część Galii. Jego następca rozszerzył terytorium Franków na środkową Europę. Królestwo frankijskie łączyło elementy germańskie i rzymskie, co położyło fundament pod kulturę, politykę i społeczeństwo średniowiecznej Europy. Po okresie zastoju frankijskie włości zostały ponownie zjednoczone w VIII wieku. W roku 800 król Karol Wielki został koronowany na cesarza przez ówczesnego papieża. Po śmierci Karola Wielkiego cesarstwo zostało ponownie podzielone. Do końca X wieku imperium rozpadło się ostatecznie na państwo zachodniofrankijskie, które dało początek Francji i państwo wschodniofrankijskie, które dało początek Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu.

en: Mayor of the Palace %s
pl: Zarządca Pałacu %s

en: ?female:Mayor of the Palace %s
pl: ?female:Zarządczyni Pałacu %s

en: Frisian
pl: Fryzyjski

en: ?plural:Frisians
pl: ?plural:Fryzowie

en: Romans already mentioned the Frisii but historians are unsure whether they were the ancestors of today's Frisians or not. In the early Middle Ages the Frisians controlled a kingdom stretching from the Scheldt to Jutland. Although eventually defeated by the Franks, they kept enjoying the famous Frisian freedom, refusing to recognize the rule of any feudal lord. In the 15th and 16th centuries Frisian territory was eventually carved up, the core becoming a province of the United Netherlands. In 1782 the Estates of Friesland was the first foreign government to recognize the independence of the United States of America.
pl: Lud ten wspominali już starożytni Rzymianie, lecz historycy nie są pewni, czy chodzi tu o przodków dzisiejszych Fryzów. We wczesnych wiekach średnich władali oni królestwem rozciągającym się od rzeki Skaldy aż po Jutlandię. Choć ostatecznie zostali podbici przez Franków, cieszyli się nadal słynną fryzyjską wolnością i nie uznawali żadnego feudalnego pana. W wiekach XV i XVI tereny Fryzów zostały podzielone, a główna ich część stała się niderlandzką Republiką Zjednoczonych Prowincji. W 1782 roku rząd stanów fryzyjskich jako pierwszy uznał niepodległość Stanów Zjednoczonych Ameryki.

en: Friulian
pl: Friulski

en: ?plural:Friulian
pl: ?plural:Friulijczycy

en: Friuli is a region in north-eastern Italy. A duchy of the Lombards and then a march of the Franks, it was ruled by the Patriarchs of Aquileia from the 11th century onward. In the 15th century Friuli was divided between Venice and Austria. The Friulian language is closely related to the Romansh language spoken in Switzerland.
pl: Friuli to region północno-wschodnich Włoch. Początkowo istniało to księstwo Lombardów, a potem marchia Franków, które od XI wieku rządzone były przez Patriarchów Aquilei. W XV wieku Friuli zostało podzielone między Wenecję i Austrię. Język friulski jest blisko spokrewniony z językiem romansz używanym w Szwajcarii.

en: Fulani
pl: Fulański

en: ?plural:Fulani
pl: ?plural:Fulanie

en: The Fulani or Fulbe are an ethnic group in West Africa. Originally pastoralists, in the 18th and 19th centuries they led the Fulani Jihads, founding a number of states across the region. The biggest Fulani state was the Sokoto Caliphate, founded by Usuman dan Fodio during the Fulani Jihad of 1809. It was one of the most powerful empires in Sub-Saharan Africa prior to the European conquest and colonization. The caliphate remained extant through the colonial period and afterwards, though with reduced power.
pl: Fulanie, zwani też Fulbe, to grupa etniczna w zachodniej Afryce. Na początku byli ludem pasterskim, ale w XVIII i XIX wieku prowadzili wojny, w wyniku których powstały liczne państewka. Największym krajem fulańskim był Kalifat Sokoto, założony przez Usumana dan Fodio podczas fulańskiego dżihadu w 1809 roku. Kalifat był największym państwem Afryki subsaharyjskiej do czasu podboju przez Europejczyków. Przetrwał on czasy kolonizacji, ale jego potęga została znacząco osłabiona.

en: Gabonese
pl: Gaboński

en: ?plural:Gabonese
pl: ?plural:Gabończycy

en: Gabon is a country on the Atlantic coast of Central Africa. Gabon, then inhabited by Bantu peoples, became a French protectorate in the 19th century. It has been an independent republic since 1960. It is considered one of the most developed countries of Sub-Saharan Africa, in part because of its position as a major oil exporter.
pl: Gabon jest krajem położonym na atlantyckim wybrzeżu środkowej Afryki. Kraj jest zamieszkany przez ludy Bantu. W XIX wieku stał się protektoratem brytyjskim, a od 1960 roku jest niepodległą republiką. Gabon jest uważany za najlepiej rozwinięty kraj subsaharyjskiej Afryki, po części z uwagi na znaczne wydobycie ropy naftowej.

en: Gaelic
pl: Gaelicki

en: ?plural:Gaels
pl: ?plural:Gaelowie

en: The Gaels were Celtic people, they may have originated in Spain but were first reported in Ireland. During the Migration Period the Gaels also moved to Scotland. They are the ancestors of the modern Irish, Scots and Manx. Today, Gaelic speaking areas remain in Ireland, Scotland, the Isle of Man and the Canadian province of Nova Scotia.
pl: Gaelowie byli celtyckim ludem, który mógł wywodzić się z terenów obecnej Hiszpanii, lecz pierwsze udokumentowane ślady ich bytności znaleźć można w Irlandii. W okresie wielkiej migracji Gaelowie przenieśli się do Szkocji. Są oni przodkami dzisiejszych Irlandczyków, Szkotów i Manxów. Gaelickojęzyczne regiony znaleźć dziś można w Irlandii, Szkocji, na wyspie Man i w kanadyjskiej prowincji Nowa Szkocja.

en: Galician
pl: Galisyjski

en: ?plural:Galicians
pl: ?plural:Galisyjczycy

en: Galicia is a region in the northwest of Spain, just above Portugal.
pl: Galicja to region na północnym zachodzie Hiszpanii, powyżej Portugalii.

en: Gallic
pl: Galijski

en: ?plural:Gauls
pl: ?plural:Galowie

en: The Gauls were a Celtic people occupying what is now France and Belgium. They lived in chiefdom-level societies that grew increasingly centralized and stratified under the influence of the Greek and Roman merchants and soldiers who came to Gaul. Julius Caesar launched his eight year invasion of Gaul in 59 BCE. He claimed to have killed one million people and enslaved another million out of an original population of three million. The Gauls united and rallied under Vercingetorix, who defeated Caesar at the battle of Gergovia, but was later crushed by him at the battle of Alesia.
pl: Galowie to lud celtycki, który zamieszkiwał tereny obecnej Francji i Belgii. Początkowo żyli w małych grupach rządzonych przez wodza, lecz pod wpływem greckich i rzymskich kupców (oraz żołnierzy), galijskie społeczeństwo stało się bardziej rozwarstwione, a struktury władzy bardziej scentralizowane. W 59 r. p.n.e. Juliusz Cezar wyruszył na ośmioletnią kampanię wojskową, która miała podporządkować Galię Rzymowi. Cezar chwalił się, że w trzymilionowej Galii zabił milion ludzi, a z kolejnego miliona uczynił niewolników. Galowie zjednoczyli się pod wodzą Wercyngetoryksa i pokonali Rzymian w bitwie pod Gergowią, lecz później zostali zmasakrowani w bitwie pod Alezją.

en: Gambian
pl: Gambijski

en: ?plural:Gambians
pl: ?plural:Gambijczycy

en: The Gambia is a small country in West Africa, straddling both banks of the Gambia river. It achieved independence from the United Kingdom in 1965.
pl: Gambia to mały kraj w zachodniej Afryce położony na obu brzegach rzeki Gambia. W 1965 roku ogłosił niepodległość od Zjednoczonego Królestwa.

en: Genoese
pl: Genueński

en: ?plural:Genoese
pl: ?plural:Genueńczycy

en: The Most Serene Republic of Genoa (Italian: Repubblica di Genova) was an independent state in Liguria on the northwestern Italian coast from the 11th century to 1797, when it was invaded by armies of Revolutionary France under Napoleon. It was then succeeded by the Ligurian Republic, which existed until 1805 before being annexed by the French Empire. Although its restoration was briefly proclaimed in 1814, following the defeat of Napoleon, this was short-lived, and the Republic was ultimately annexed by the Kingdom of Sardinia.
pl: Republika Genui była niepodległym państwem w Ligurii na północno-zachodnim wybrzeżu dzisiejszych Włoch. Istniała od XI wieku do roku 1797, kiedy to została najechana przez rewolucyjną armię Francji dowodzoną przez Napoleona. Republikę Genui zastąpiła wtedy Republika Liguryjska, która istniała do 1805 roku, a następnie została przyłączona do Cesarstwa Francuskiego. Po upadku Napoleona Republika Genui została na krótko odnowiona, lecz niedługo później przyłączono ją do Królestwa Sardynii.

en: Georgian
pl: Gruziński

en: ?plural:Georgians
pl: ?plural:Gruzini

en: The Georgians were one of the first peoples in history to adopt Christianity, in the 300s CE.
pl: Gruzinie to jeden z pierwszych narodów w historii, który przyjął chrześcijaństwo (już na początku IV w.).

en: Gepid
pl: Gepidzki

en: ?plural:Gepids
pl: ?plural:Gepidowie

en: The Gepids were a group of ancient East Germanic tribes, closely related to the Goths. Their original settlement was located on the Scandinavian Peninsula. By the time of the wake of the Goths from Scandinavia they had relocated to the southern coast of the Baltic. According to Jordanes, they inhabited a land called Specis, near the mouth of the Vistula, probably located on the Elblag Uplands. After the migration of the Goths on the Black Sea, the Gepids extended their possessions in Pomerania. In the 3rd century CE they moved to Dacia. From the 4th to the mid 5th century they were under the authority of the Huns. After the death of Attila the Gepids moved to Pannonia, where they defeated the Huns in the Battle of the River Nedao and won a place to live east of the River Tisza. In Pannonia they fought constantly against the Longobards west of the Danube. In 567 the Longobards allied themselves with the nomadic Avars against the Gepids and defeated them, breaking up their country. Gepids formed part of the Avar Khaganate, founded on former Gepid territory.
pl: Gepidowie to grupa starpżytnych ludów wschodniogermańskich, spokrewnionych blisko z Gotami. Ich pierwotne siedziby znajdują się na obszarza Półwyspu Skandynawskiego, lecz około przełomu er w ślad za Gotami przemieścili się ze Skandynawii na południowe wybrzeże Bałtyku. Przez dłuższy czas zamieszkiwali, jak podaje Jordanes, w krainie Specis, niedaleko ujścia Wisły, prawdopodobnie zlokalizowanej na Wysoczyźnie Elbląskiej. Po migracji części Gotów nad Morze Czarne, rozszerzyli swoje posiadłości na Pomorzu. W III w. n.e. przybyli do Dacji. Od IV wieku do połowy V wieku znajdowali się pod zwierzchnictwem Hunów. Po śmierci Attyli przenieśli się do Panonii, gdzie w bitwie nad rzeką Nedao pokonali Hunów i wywalczyli sobie miejsce do zamieszkania na wschód od rzeki Cisy. W Panonii toczyli nieustanne walki z Longobardami, zamieszkującymi na zachód od południkowego odcinka Dunaju. W 567 roku Longobardowie sprzymierzyli się z koczowniczymi Awarami przeciwko Gepidom i pokonali ich, rozbijając przy tym ich państwo. Gepidowie weszli wtedy w skład kaganatu awarskiego, powstałego na dawnym terytorium gepidzkim.

en: Presbyter %s
pl: Prezbiter %s

en: ?female:Presbyter %s
pl: ?female:Prezbiter %s

en: Great Warrior %s
pl: Wielki Wojownik %s

en: ?female:Great Warrior %s
pl: ?female:Wielka Wojowniczka %s

en: German Belgian
pl: Niemiecko-belgijski

en: ?plural:German Belgians
pl: ?plural:Niemieccy Belgowie

en: The German-speaking Community is one of the three federal communities of Belgium, part of the Walloon Region in the extreme east of the country. The area was annexed by Belgium after the First World War to compensate the country for the German occupation during that war. With about 75,000 inhabitants the German-speaking Community comprises less than one percent of Belgium's population. Long neglected, the German-speaking Belgians now enjoy the same rights as their Flemish and French-speaking compatriots. As a result, they are often dubbed 'the best protected minority of Europe' and 'the last true Belgians'.
pl: Niemieckojęzyczna społeczność to jedna z trzech federalnych społeczności Belgii, zamieszkująca Walonię na wschodzie kraju. Obszar ten został przyłączony do Belgii po I Wojnie Światowej, aby zrekompensować krajowi niemiecką okupację. Mniejszość liczy sobie około 75 000 osób, co stanowi mniej niż 1% ludności Belgii. Mniejszość była przez długi czas ignorowana, lecz dziś cieszy się takimi samymi prawami jak flamandzcy i francuskojęzyczni sąsiedzi. W związku z tym nazywani są często "najlepiej chronioną mniejszością Europy" i "ostatnimi prawdziwymi Belgami".

en: Germanic
pl: Germański

en: ?plural:Germanics
pl: ?plural:Germanie

en: The Germanic peoples are an ethno-linguistic complex in Northern and Northwestern Europe. The Germanic languages descended from a hypothetical Proto-Germanic language within the Indo-European language family. The first origins of the Ancient Germanic peoples are rather hypothetical; the Germanic languages contain numerous features that are nonexistent in other Indo-European languages. First attested on the North German Plain and in Southern Scandinavia, they clashed with the Romans from the second century BCE onward. Eventually, by the Early Middle Ages, Germanic kingdoms were established on what was once the Western Roman Empire. By this time most Germanic peoples had changed their ancestral polytheistic religion for Christianity.
pl: Ludy germańskie były etnicznie i językowo niejednorodną grupą plemion północnej i północno-zachodniej Europy. Języki germańskie wywodzą się z hipotetycznego języka protogermańskiego należącego do rodziny języków indoeuropejskich. Niewiele wiemy o pochodzeniu starożytnych Germanów. Ich języki zawierają dużo elementów niespotyanych w innych językach indoeuropejskich. Pierwsze ślady Germanów znaleziono na Nizinie Północnoniemieckiej i w południowej Skandynawii. Od drugiej połowy II w. p.n.e. ścierali się z Rzymianami, a we wczesnych wiekach średnich germańskie królestwa powstały na terenach niegdysiejszego cesarstwa zachodniorzymskiego. Do tego czasu większość ludów germańskich porzuciło dawne religie politeistyczne na rzecz chrześcijaństwa.

en: Ghanaian
pl: Ghański

en: ?plural:Ghanaian
pl: ?plural:Ghańczycy

en: Ghana takes its name from the old Ghana Empire. Known as the Gold Coast by the Europeans, the Portuguese, Dutch and Swedes founded outposts but in the 19th century Ghana became a British colony. In 1957 Kwame Nkrumah proclaimed Ghana's independence.
pl: Ghana przejęła nazwę od dawnego Imperium Ghany, które Europejczycy nazywali "Złotym Wybrzeżem". Osiedlali się tam Portugalczycy, Holendrzy i Szwedzi, lecz w XIX w. Ghana stała się kolonią brytyjską. W 1957 r. Kwame Nkrumah ogłosił niepodległość kraju.

en: Ghana
pl: Ghański

en: ?plural:Ghana
pl: ?plural:Ghańczycy

en: The Ghana or Wagadou Empire existed in West Africa from the 9th to the 13th centuries CE. It takes its name from the king, whose title 'ghana' means 'great warrior'. The Ghana Empire grew rich thanks to the trans-Saharan trade and the goldmines in its territory. The modern Republic of Ghana takes its name from the Ghana Empire, even though the empire was located in what is now Mali and Mauretania.
pl: Ghana lub Imperium Wagdou położone było w zachodniej Afryce; istniało w wiekach IX-XIII. Wzięło ono nazwę od króla, którego tytuł "ghana" oznacza "wielki wojownik". Imperium Ghany wzbogaciło się na handlu subsaharyjskim i wydobyciu złota. Współczesna Republika Ghany bierze swoją nazwę od Imperium Ghany, choć to drugie państwo położone było na terenach obecnego Mali i Mauretanii.

en: Ghaznavid
pl: Ghaznawidzki

en: ?plural:Ghaznavids
pl: ?plural:Ghaznawidzi

en: The Ghaznavids were a Sunni Muslim dynasty of Turkish origin, reigning from 977 to 1186 CE in Afghanistan and Northern India, and at the peak of their power also in eastern Iran and Central Asia.
pl: Ghaznawidzi byli sunnicką dynastią muzułmańską pochodzenia tureckiego. W latach 977-1186 n.e. władali oni Afganistanem i północnymi Indiami, a w szczytowym okresie również wschodnim Iranem i środkową Azją.

en: Göktürk
pl: Turkuci

en: ?plural:Göktürks
pl: ?plural:Turkuci

en: The Göktürk or Old Turkic Khaganate was ruled by the Ashina dynasty which derived its legendary origins from the red she-wolf. The Göktürks were ancestors of the modern Turkic nations in Asia and Eastern Europe. They were the creators of a vast military empire, which covered the steppe areas from the Kuban river in the West to Korea in the East.
pl: Chanat Turkutów rządzony był przez dynastię Aszyna, która wywodziła swe pochodzenie od mitycznej czerwonej wilczycy. Turkuci byli przodkami współczesnych narodów tureckich z Azji i wschodniej Europy. Stworzyli oni rozległe imperium wojskowe rozciągające się od rzeki Kubań na zachodzie aż po Koreę na wschodzie.

en: Golden Horde
pl: Złotoordyński

en: ?plural:Golden Horde
pl: ?plural:Złotoordyńcy

en: The Golden Horde was a historical Mongol and Tatar state, founded around 1240 in the western part of the empire of Genghis Khan by his grandson Batu Khan, with its capital at Sarai Batu. After the conquests its greatest extent covered the territories from the Irtysh to the mountains of the Caucasus, Black Sea and the Volga and Kama basins. In 1375 the whole country was conquered by Tamerlane and became vassalized. From the 14th century the country gradually descended into instability, which at the beginning of the 15th century led to the complete disintegration of the state.
pl: Złota Orda była dawnym państwem mongolskim i tatarskim stworzonym w 1240 roku w zachodniej części imperium Czyngis-chana przez jego wnuka Batu-chana. Jej stolicą było Saraj Batu. W wyniku podbojów państwo objęło obszary od rzeki Irtysz po góry Kaukazu, Morze Czarne, rzeki Wołgę i Kamę. W roku 1375 cały kraj został podbity przez Tamerlana i stał się jego lennem. Od XIV wieku kraj pogrążał się w kryzysie, który doprowadził do całkowitego rozpadu państwa w wieku XV.

en: Gothic
pl: Gocki

en: ?plural:Goths
pl: ?plural:Goci

en: The Goths were an East Germanic people who originated in what is now Poland or possibly in Scandinavia. They dominated Southeastern Europe in the fourth century CE. The Goths played a major role in the fall of the Roman Empire, sacking Rome itself in 410 CE. The Visigoths conquered Roman Iberia while the Ostrogoths founded a kingdom in Italy.
pl: Goci byli wschodniogermańskim ludem, który pochodził z terenów obecnej Polski i, prawdopodobnie, Skandynawii. Zdominowali oni południowo-wschodnią Europę w IV wieku naszej ery. Goci przyczynili się do upadku Cesarstwa Rzymskiego: zdobyli Rzym w 410 r. n.e., Wizygoci podbili rzymską Iberię, a Ostrogoci założyli królestwo w Italii.

en: Greater Polish
pl: Wielkopolski

en: ?plural:Greater Poles
pl: ?plural:Wielkopolacy

en: Greater Poland or Wielkopolska is a historic and geographic region of central-western Poland.
pl: Wielkopolska to historyczny i geograficzny region środkowo-zachodniej Polski.

en: Greenlander
pl: Grenlandzki

en: ?plural:Greenlanders
pl: ?plural:Grenlandczycy

en: Legend says that the Great Shaman Qitdlarssuaq led the Inuit people to Thule (Qaanaaq) on the west coast of Greenland in the 10th century. Around the same time, Scandinavian settlers arrived at the fjords on the southwestern tip of the island. Today, Greenland is a self-governing country within the Kingdom of Denmark with mixed Inuit and Scaninavian population.
pl: Legenda głosi, że w X w. wielki szaman Qitdlarssuaq poprowadził swój lud do Thule (Qaanaaq) na zachodnim wybrzeżu Grenlandii. Mniej więcej w tym samym czasie na południowo-zachodni skraj Grenlandii przybyli osadnicy ze skandynawskich fiordów. Dziś Grenlandia jest samostanowiącym krajem w ramach Królestwa Danii, a jej mieszkańcy to Inuici i Skandynawowie.

en: Grenadian
pl: Grenadyjski

en: ?plural:Grenadians
pl: ?plural:Grenadyjczycy

en: Grenada is an island nation in the Caribbean. It gained independence from the United Kingdom in 1974. The main island was known as Camahogne by the indigenous Caribs.
pl: Grenada to wyspiarskie państwo na Karaibach, które zyskało niepodległość od Wielkiej Brytanii w 1974 roku. Rdzenni mieszkańcy nazywali główną wyspę kraju Camahogne.

en: Guanche
pl: Guanczerski

en: ?plural:Guanches
pl: ?plural:Guanczowie

en: The Guanches were the original inhabitants of the Canary Islands. Little is known of their origins, but it appears that they were related to the Berbers. In the 15th century they were subjugated by Castile.
pl: Guanczowie byli rdzennymi mieszkańcami Wysp Kanaryjskich. Niewiele wiadomo o ich pochodzeniu, lecz zdaje się, że byli spokrewnieni z Berberami. W XV w. Guanczowie zostali podbici przez Kastylię.

en: Guarani
pl: Guarański

en: Numbering perhaps as many as 400,000 people at the time of European contact, the Aba (more popularly known as Guarani) lived primarily in what is now Paraguay in agricultural villages. Today their Guarani language is spoken by over 4 million people and is an official language of the nation of Paraguay.
pl: Przed kontaktem z Europejczykami lud Guarani (znany też jako Aba) liczył ok. 400 000 osób. Żyli oni głównie z rolniczych osadach na terenie dzisiejszego Paragwaju. Obecnie językiem Guarani posługuje się ponad 4 miliony osób i jest on oficjalnym językiem Paragwaju.

en: Guatemalan
pl: Gwatemalski

en: ?plural:Guatemalans
pl: ?plural:Gwatemalczycy

en: The ancient heartland of the Mayas, Guatemala was conquered by the Spanish in the 16th century. It became independent in 1821 but was part of the United States of Central America until 1840. It has endured political turmoil for much of its history. Guatemala lived through one of the most brutal civil wars of the 20th century until a peace agreement was signed in 1996.
pl: Gwatemala była niegdyś centrum państwa Majów. W XVI w. została podbita przez Hiszpanów. Choć w 1821 roku uzyskała niepodległość, do 1840 pozostawała częścią Republiki Środkowoamerykańskiej. Dzieje kraju były burzliwe, m.in. rozegrała się w nim jedna z najokrutniejszych wojen domowych XX wieku, która zakończyła się w 1996 roku.

en: Guinean
pl: Gwinejski

en: ?plural:Guinean
pl: ?plural:Gwinejczycy

en: Guinea declared independence from France in 1958. Its first president Ahmed Sékou Touré continued to rule the country until his death in 1984. Guinea is not to be confused with neighboring Guinea-Bissau.
pl: Gwinea ogłosiła niepodległość od Francji w roku 1958. Jej pierwszy prezydent, Ahmed Sékou Touré, pozostawał u władzy aż do śmierci w 1984. Gwinei nie należy mylić z sąsiednią Gwineą Bissau.

en: Gupta
pl: Guptyjski

en: ?plural:Gupta
pl: ?plural:Guptowie

en: The Gupta Empire was one of the great classical empires. It ruled northern India from around 240 to 550 CE.
pl: Państwo Guptów było jednym z wielkich starożytnych imperiów. W latach ok. 240-550 n.e. władało ono północnymi Indiami.

en: Guyanese
pl: Gujański

en: ?plural:Guyanese
pl: ?plural:Gujańczycy

en: Originally inhabited by the Arawk, Guyana was colonized by the Dutch but became a British colony after the Napoleonic Wars. It gained independence in 1966. Under Forbes Burnham Guyana became a Marxist oriented country, but in the 1980s it started its transition to a market democracy.
pl: Gujana była początkowo zamieszkiwana przez lud Arawaków, potem skolonizowali ją Holendrzy, a po wojnach napoleońskich dostała się pod rządy Brytyjczyków. Gujana zyskała niepodległość w 1966 roku. Pod rządami Forbesa Burnhama w kraju wprowadzono ustrój marksistowski, lecz w latach 80-tych rozpoczął się powrót do demokracji wolnorynkowej.

en: Executive President %s
pl: Prezydent-Wykonawca %s

en: ?female:Executive President %s
pl: ?female:Prezydent-Wykonawca %s

en: Hacker
pl: Hakerski

en: ?plural:Hackers
pl: ?plural:Hakerzy

en: ?title:Hacker %s
pl: ?title:Haker %s

en: ?female:Hacker %s
pl: ?female:Hakerka %s

en: Haitian
pl: Haitański

en: ?plural:Haitians
pl: ?plural:Haitańczycy

en: A slave rebellion led Haiti to independence in 1804. It was the first independent black republic and the second independent country in the Americas.
pl: Haiti zyskała niepodległość w wyniku powstania niewolników w 1804 roku.Była to pierwsza afroamerykańska republika świata oraz drugi niepodległy kraj Ameryk.

en: President-for-Life %s
pl: Dożywotni Prezydent %s

en: ?female:President-for-Life %s
pl: ?female:Dożywotnia Prezydent %s

en: Hanoverian
pl: Hanowerski

en: ?plural:Hanoverians
pl: ?plural:Hanowerczycy

en: Hanover was a state in Northern Germany, in current Lower Saxony. From 1714 to 1837 Hanover and the United Kingdom were united in a personal union. In 1866 it was gobbled up by Prussia.
pl: Hanower wchodził kiedyś w skład Północnych Niemiec, a dziś należy do Dolnej Saksonii. Od latach 1714-1837 Hanower powiązany był unią personalną ze Zjednoczonym Królestwem. W 1886 kraj wchłonęły Prusy.

en: Princess-Bishop %s
pl: Księżna-Biskup %s

en: Han
pl: Hański

en: ?plural:Han
pl: ?plural:Hanowie

en: The Han people are the majority ethnic group in China, tracing their lineage back to "Yandi" (the Yan Emperor) and "Huangdi" (the Yellow Emperor), legendary god-kings of prehistory.
pl: Lud Han to największa grupa etniczna Chin. Swoje pochodzenie wywodzą od mitycznych bogów-królów: Yandi (Cesarza Yan) oraz Huangdi (Żółtego Cesarza).

en: Empress Dowager %s
pl: Cesarzowa Dziedziczka %s

en: Hanseatic
pl: Hanzeatycki

en: ?plural:Hanseatic League
pl: ?plural:Liga Hanzeatycka

en: The Hanseatic League was a powerful alliance of trading cities which existed from the 12th to the 19th century. Hanseatic cities were found in the North Sea and Baltic regions. Members of the league had their own law system and occasionally the Hansa went to war with rival powers.
pl: Liga Hanzeatycka (lub Hanza) była potężnym sojuszem miasta kupieckich działającym w wiekach XII-XIX. Miasta Hanzy znajdowały się w regionie Morza Północnego i Bałtyku. Liga posiadała swój własny system prawny, a czasem toczyła wojny z rywalami. Do Hanzy należały m.in. Gdańsk, Kraków, Toruń i Słupsk.

en: Hasinay
pl: Hasinajski

en: ?plural:Hasinay
pl: ?plural:Hasinajczycy

en: A Caddoan political league from East Texas, the Hasinay Confederacy consisted of a group of agricultural villages. Though they were involved in trade networks connecting them with people as far west as the Puebloan polities of the American Southwest, their cultural ties were more strongly in line with the other mound-building cultures of the Southeast. The word Texas is derived from Caddoan word for "Friend."
pl: Konfederacja Hasinajska była ligą wschodnioteksańskich osad rolniczych. Choć ich kontakty handlowe rozciągały się aż na ziemie Indian Pueblo na południowym  zachodzie, kulturowo związani byli mocniej z ludami budowniczych kopców z południowego wschodu. Słowo "Teksas" pochodzi właśnie z języka Hasinajczyków i oznacza "przyjaciel".

en: Hawaiian
pl: Hawajski

en: ?plural:Hawaiians
pl: ?plural:Hawajczycy

en: The Kingdom of Hawaii was established in 1810 by King Kamehameha the Great. Abolished in 1893, and subsequently annexed to the United States, the former kingdom became the 50th state of the United States on August 21, 1959.
pl: Królestwo Hawajów zostało założone przez króla Kamehameha Wielkiego. Królestwo upadło w roku 1893 i zostało przyłączone do Stanów Zjednoczonych. 21 sierpnia 1959 roku byłe królestwo stało się oficjalnie pięćdziesiątym stanem.

en: Hellenic
pl: Helleński

en: ?plural:Hellenes
pl: ?plural:Hellenowie

en: The Hellenic Republic - also known as Greece - was created when the Hellenic people gained independence from the Ottoman Empire in 1832.
pl: Republika Helleńska - zwana też Grecją - powstała, gdy Hellenowie uzyskali niepodległość od Imperium Osmańskiego w roku 1832.

en: Helvetian
pl: Helwecki

en: ?plural:Helvetians
pl: ?plural:Helweci

en: The Helvetians (Latin: Helvetii) were an Ancient Celtic people, inhabiting what is now Switzerland and adjacent parts of France and Germany. Helvetians sometimes helped in the internal conflicts of Rome, for example, on the side of Cicero. They were a big, expansive tribe, striving for domination over the tribes of Gaul. The campaigns of the Helvetian chieftain Orgetorix were used by Caesar as a pretext to conquer Helvetia and the rest of Gaul. The Helvetians succumbed to the Romans and became Romanized during the following centuries.
pl: Helweci (łac. Helvetii) byli starożytnym ludem celtyckim zamieszkującym tereny dzisiejszej Szwajcarii i przyległe do niej obszary Francji i Niemiec. Helweci włączali się czasem w wewnętrzne konflikty Rzymu, stanęli kiedyś na przykład po stronie Cycerona. Był to liczny i eskpansywny lud dążący do podporządkowania sobie innych plemion galijskich. Kampanie helweckiego wodza Orgetoryksa posłużyły Juliuszowi Cezarowi jako pretekst do najechania Helwecji i reszty Galii. Helwecki ulegli Rzymianom i w ciągu kolejnym stuleci zostali zromanzowani.

en: Hephthalite
pl: Heftalicki

en: ?plural:Hephthalites
pl: ?plural:Heftalici

en: The Hephthalites were a Central Asian nomadic confederation of the 5th and 6th centuries CE. Their precise origins and composition remain obscure. They may have been of mixed Iranic, Tocharian and Turkic origin, but their main language is unknown. Although they were also known as the White Huns, a connection with the Huns is considered unlikely. The Hephthalites were crushed by the Göktürks and Sassanids in the 6th century, but on the Indian subcontinent some Hephthalite successor kingdoms survived until the late 7th century.
pl: Heftalici byli środkowoazjatyckim związkiem koczowniczym istniejącym w wiekach V-VI n.e. Ich pochodzenie oraz struktura etniczna pozostają nieznane. Być może była to mieszanka ludów irańskich, tocharskich i tureckich, nie wiemy jednak jakim językiem się posługiwali. Chociaż byli też określani jako Biali Hunowie, najprawdopodobniej nie byli spokrewnieni z Hunami. Heftalici zostali zdziesiątkowani przez Turkutów i Sasanidów w VI wieku, ale na subkontynencie indyjskim niektóre z heftalickich królestw przetrwały do późnego VII wieku.

en: Hessian
pl: Heski

en: ?plural:Hessians
pl: ?plural:Hesyjczycy

en: Hesse became a landgraviate of the Holy Roman Empire in the 13th century. In the 16th century it splintered into a number of smaller territories. Many Hessians fought in the American Revolution as mercenaries on both sides. Currently Hesse is one of the states of the Federal Republic of Germany.
pl: W XIII w. Hesja stała się prowincją Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W wieku XVI rozpadła się na wiele mniejszych krain. Hesyjczycy walczyli jako najemnicy podczas rewolucji amerykańskiej zarówno po stronie kolonistów, jak i Europejczyków. Dziś Hesja jest jednym z krajów związkowych Republiki Federalnej Niemiec.

en: Landgrave %s
pl: Landgraf %s

en: Landgravine %s
pl: Landgrafini %s

en: Himyarite
pl: Himjarycki

en: ?plural:Himyar
pl: ?plural:Himjaryci

en: The Himyar were originally a mountain tribe in what is now Yemen that conquered the other South Arabian kingdoms, including Sabaea in 115 BCE, which were rich from the incense trade. The Himyar were castle-builders, finding it necessary to erect citadels to protect against Bedouin raids. The Axumite kingdom from Ethiopia ruled Sabaea from 340 to 378 CE, but the area was reconquered by Himyar forces in 525. The fall of the nation was a slow process involving the Christian states of Axum and the Byzantine Empire on one side, the Mandean Sassanid Empire of Persia on the other, and various South Arabian factions split between. The country switched from Axumite rule to Sassanid in 575 and in 628, the fifth Sassanid satrap of "al-Yaman" converted to Islam and Southern Arabia was incorporated into the new, expanding Muslim empire.
pl: Himjaryci byli początkowo górskim plemieniem zamieszkującym obszar obecnego Jemenu. Plemię to podbiło inne południowoarabskie królestwa, łącznie z bogatym krajem Saby (w 115 r. p.n.e.) słynącym wówczas z handlu pachnidłami. Himjaryci budowali zamki, które miały ich bronić przed najazdami Beduinów. W latach 340-378 n.e., ziemie Sabanitów rządzone były przez etiopskie królestwo Aksum, lecz w roku 525 zostały one podbite przez Himjarytów. Upadek państwa himjaryckiego był procesem długim i powolnym. Pewną rolę odegrały tu chrześcijańskie państwa Aksum i Bizancjum z jednej strony oraz perskie imperium Sasanidów z drugiej, a także liczne południowoarabskie krainy. Państwo Himjarytów przechodziło z rąk Aksum do Sasanidów w latach 575 i 628, a piąty władca dynastii Sasanidów z Jemenu przeszedł na islam i cała południowa Arabia została włączona do rosnącego imperium muzułmańskiego.

en: Holy Roman
pl: Rzymsko-niemiecki

en: ?plural:Holy Romans
pl: ?plural:Niemcy (Święte Cesarstwo Rzymskie)

en: The Holy Roman Empire was considered the successor to the Roman Empire, but as Voltaire once quipped it was neither Holy, nor Roman nor even less an Empire. Nonetheless it proved to be extremely durable, and lost territory only very slowly. For most of its existence it was a complex patchwork consisting of an uncountable number of counties, duchies, electorates, imperial free cities and other territories. In 1806 it was dissolved by Napoleon and replaced by the Confederation of the Rhine.
pl: Święte Cesarstwo Rzymskie jest uważane za spadkobiercę Imperium Rzymskiego, lecz jak kiedyś zauważył Wolter, nie było ani święte, ani rzymskie, a już na pewno nie było imperium. Niemniej jednak okazało się niezwykle trwałe i bardzo powoli traciło terytorium. Cesarstwo było zbitką niezliczonych hrabstw, elektoratów, wolnych miast i innych terytoriów. W 1806 zostało rozwiązane przez Napoleona i zastąpione Związkiem Reńskim.

en: Papal
pl: Papieski

en: ?plural:Papal States
pl: ?plural:Kraje Papieskie

en: The Papal States were the territories on the Italian Peninsula and elsewhere under the direct sovereign rule by the Roman Catholic popes. Established in the 8th century CE from territory donated to the Church by the pious and the wealthy, the Papal States grew to become the dominant power in Italy for centuries.
pl: Kraje Papieskie były terytoriami pod bezpośrednim zwierzchnictwem rzymsko-katolickich papieży. Założone zostały w VIII w. na terenach podarowanych Kościołowi przez pobożnych bogaczy i przez wiele stuleci były znaczącą siłą polityczną Włoch.

en: Antipope %s
pl: Antypapież %s

en: Antipopess %s
pl: Antypapież %s

en: Grand Master %s
pl: Wielki Mistrz %s

en: Grand Mistress %s
pl: Wielka Mistrzyni %s

en: Honduran
pl: Honduraski

en: ?plural:Hondurans
pl: ?plural:Hoduranie

en: Honduras has been an independent republic since the dissolution of the Central American Federation in 1840. The archetypical 'banana republic', periods of dictatorship and of more or less democratic rule have followed each other. Its current constitution was adopted in 1982.
pl: Honduras stał się niepodległą republiką po rozwiązaniu Federacji Ameryki Środkowej w roku 1840. Kraj stał się "republiką bananową", w której panowały na przemian: dyktatury i kulawe demokracje. Obecna konstytucja Hondurasu została przyjęta w 1982 roku.

en: ?plural:Hopis
pl: ?plural:Hopi

en: A matrilineal culture in North America, who claim descent from the Hisatsinom. The Hopi live today on the Hopi Reservation in northeastern Arizona.
pl: Hopi to matrylinearny rdzenny lud Ameryki Północnej, który szczyci się tym, że pochodzi od Hisatsinom. Jego członkowie mieszkają dziś w Rezerwacie Hopi w południowo-wschodniej części stanu Arizona.

en: Hungarian
pl: Węgierski

en: ?plural:Hungarians
pl: ?plural:Węgrzy

en: Legend says that Hungary was founded by Arpad in the 9th century.
pl: Według legendy, Węgry zostały założone przez Arpada w IX wieku.

en: Iberian
pl: Iberyjski

en: ?plural:Iberians
pl: ?plural:Iberowie

en: The Iberians were non-Indo-European inhabitants of the ancient Iberian Peninsula. Very little is known about their history. They were subjugated by Rome in the last centuries BCE.
pl: Iberowie byli starożytnym nieindoeuropejskim ludem zamieszkującym Półwysep Iberyjski. Niewiele wiadomo o ich historii. W ostatnich wiekach przez naszą erą zostali podbici przez Rzymian.

en: Icelandic
pl: Islandzki

en: ?plural:Icelanders
pl: ?plural:Islandczycy

en: Iceland was long one of the largest uninhabited islands in the world, until it was settled by Norwegian Vikings in the late 9th century. The island was kept initially under the Norwegian and later the Danish crown until independence from Denmark in 1944.
pl: Islandia była przez długi czas jedną z największych niezamieszkanych wysp świata. Zmieniło się to w późnym IX wieku, gdy zasiedlili ją norwescy Wikingowie. Islandia znajdowała się pod rządami Norwegii i Danii, aż do zyskania niepodległości w 1944.

en: Illyrian
pl: Iliryjski

en: ?plural:Illyrians
pl: ?plural:Ilirowie

en: Illyrians were Indo-European tribes who appeared in the western part of the Balkan Peninsula before 1000 BCE, including Corcyra island and Ambracia bay in prehistoric Epirus to the south. They mixed with Thracians in Dardania to the east, and settled Messapia across the Adriatic Sea. Illyrian kingdoms were independent for centuries, until conquered by the Roman Republic.
pl: Ilirowie byli plemieniem indoeuropejskim, które pojawiło się w zachodniej części Półwyspu Bałkańskiego przed 1000 r. p.n.e. Zamieszkiwali wyspę Korkyra i Ambrakię na południu, mieszali się z dardańskimi Trakami na wschodzie i zasiedlili region Messapii po drugiej stronie Adriatyku. Królestwa iliryjskie były przez wieki niezależne, aż do czasu, gdy podbiła je Republika Rzymska.

en: Indo-European
pl: Indoeuropejski

en: ?plural:Indo-Europeans
pl: ?plural:Indoeuropejczycy

en: The Indo-Europeans were a hypothetical ancient people who were linguistically ancestral to modern peoples in Europe and South and West Asia. They probably existed about 5000 years ago somewhere on the Eurasian steppes, but their true origins remain a mystery. The existence of this people has been inferred from the analysis of Indo-European languages, on the basis of which attempts to reconstruct the Proto-Indo-European language have been made. One of the first scientists who noted the similarities between these languages was Sir William Jones.
pl: Indoeuropejczycy byli starożytnym ludem, który dał początek współczesnym grupom językowym Europy, a także południowej i zachodniej Azji. Żyli prawdopodobnie około 5000 lat temu na stepach Eurazji, lecz ich pochodzenie nie jest znane. Istnienie tego ludu wywnioskowano podczas analizowania języków indoeuropejskich, na podstawie których próbuje się zrekontruować język protoindoeuropejski. Jednym z pierwszym naukowców, który zauważył podobieństwa pomiędzy różnymi językami indoeuropejskimi był Sir William Jones.

en: Inuit
pl: Inuicki

en: ?plural:Inuits
pl: ?plural:Inuici

en: The Inuits are a group of peoples inhabiting the Arctic areas of North America and Siberia. The Canadian territory of Nunavut has a majority population of Inuits; the name of the territory means "our land" in Inuktitut.
pl: Inuici to lud zamieszkujący arktyczne tereny Ameryki Północnej i Syberii. Stanowią oni większość mieszkańców w kanadyjskim terytorium Nunavut. W języku Iniutów nazwa tego terytorium oznacz "nasza ziemia".

en: Iranian
pl: Irański

en: ?plural:Iranians
pl: ?plural:Irańczycy

en: Iran means "Land of the Aryans" - long known as Persia in the Western world. The country is today an Islamic Republic and a major power in the Middle East.
pl: Słowo "Iran" oznacza "krainę Ariów (Szlachetnych)". Przez wiele lat znany był zachodniemu światu jako Persja. Kraj jest obecnie Republiką Islamską i jedną z ważniejszych sił polityczno-militarnych Bliskiego Wschodu.

en: Ayatollah %s
pl: Ajatollah %s

en: ?female:Ayatollah %s
pl: ?female:Ajatollah %s

en: Iraqi
pl: Iracki

en: ?plural:Iraqis
pl: ?plural:Irakijczycy

en: Iraq was founded after the fall of the Ottoman empire. It is encompassing the ancient region of Mesopotamia at the confluence of the Tigris and Euphrates rivers.
pl: Irak powstał po upadku Imperium Osmańskiego. Obejmuje on tereny starożytnej Mezopotamii u zbiegu rzek Tygrys i Eufrat.

en: Irish
pl: Irlandzki

en: ?plural:Irish
pl: ?plural:Irlandczycy

en: Ireland held out against the Romans and Vikings but was conquered by the Normans in 1171.  It was ruled by the English until 1922 when most of the country was granted limited autonomy, becoming a republic in 1949.  The North of Ireland was settled in the 17th century by Scottish and English planters and is now part of the United Kingdom.
pl: Irlandia obroniła się przed Rzymianami i Wikingami, ale została podbita przez Normanów w 1171 r. Była rządzona przez Anglików aż do roku 1922, kiedy to większa część kraju otrzymała autonomię, a w 1949 stała się republiką. Irlandia Północna która w XVII w. została zasiedlona przez szkockich i angielskich plantatorów i jest teraz częścią Zjednoczonego Królestwa.

en: Israeli
pl: Izraelski

en: ?plural:Israelis
pl: ?plural:Izraelczycy

en: The nation of Israel was founded in 1948 as a scattered collection of cantons in British Palestine, and has gradually expanded through winning wars in 1948, 1967 and 1973.
pl: Państwo Izrael zostało utworzone w 1948 roku jako zbiór rozproszonych kantonów brytyjskiej Palestyny. Jego obszar powiększał się stopniowo dzięki zwycięskim wojnom w latach 1948, 1967 i 1973.

en: Kibbutznik %s
pl: Kibucnik %s

en: ?female:Kibbutznikit %s
pl: ?female:Kibucniczka %s

en: Israelite
pl: Izraelicki

en: ?plural:Israelites
pl: ?plural:Izraelici

en: Israel was a Jewish kingdom on the eastern shore of the Mediterranean founded around 1000 BCE. Much of its history is told in the holy books of the Abrahamic religions. The last Jewish kingdom was destroyed by the Romans in the 1st century CE, leaving the Jews scattered around the world for nineteen centuries.
pl: Izrael był żydowskim królestwem założonym na wschodnim wybrzeżu Morza Środziemnego ok. 1000 r. p.n.e. Większość historii kraju opowiedziana została w świętych księgach judaizmu. Ostatnie królestwo żydowskie zostało zniszczone przez Rzymian w I w. n.e., a Izrealici rozproszyli się po całym świecie.

en: Judge %s
pl: Sędzia %s

en: ?female:Judge %s
pl: ?female:Sędzina %s

en: Italian Greek
pl: Italogrecki

en: ?plural:Italian Greeks
pl: ?plural:Italogrecy

en: Ancient Magna Graecia was a complex of Greek cities-colonies on the coasts of Italy and Sicily, founded during the Greek Colonization. They played an important role in the development of Etruscan and Roman cultures. In the 5th century BCE Magna Graecia was dominated by the city-state of Syracuse, a great center of Greek culture. Other major urban centers included Taranto, Croton, Sybaris and Messana. Magna Graecia was gradually conquered by Rome, a conquest that was completed by 272 BC. After the fall of the Western Roman Empire, Southern Italy was temporarily part of the Byzantine Empire as the Catepanate of Italia. A Greek-speaking population has survived in these areas to modern times.
pl: Starożytna Wielka Grecja była grupą greckich państw-miast na wybrzeżach Włoch i Sycylii, stworzoną przez greckich kolonistów. Odegrały one ważną rolę w rozwoju kultur etruskiej i rzymskiej. W V w. p.n.e. Wielka Grecja zdominowana była przez państwo-miasto Syrakuzy - ważny ośrodek kultury greckiej. Innymi istotnymi ośrodkami miejskimi były Tarent, Kroton, Sybaris i Messana. Wielka Grecja była stopniowo podbijana przez Rzymian, którzy podporządkowali ją sobie całkowicie do roku 272 p.n.e. Po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego, południowa Italia była przez jakiś czas częścią Cesarstwa Bizantyjskiego zwaną Katepanatem Italii. Greckojęzyczna społeczność przetrwała na tych terenach do czasów obecnych.

en: Tyranne %s
pl: Tyran %s

en: Ivoirian
pl: Iworyjski

en: ?plural:Ivoirian
pl: ?plural:Iworyjczycy

en: Ivory Coast or Côte d'Ivoire achieved independence in 1960. It has been relatively stable compared to other West African countries, but in the 2000s it lived through a civil war.
pl: Wybrzeże Kości Słoniowej uzyskało niepodległość w 1960 roku. Choć w porównaniu z innymi zachodnioafrykańskimi krajami jest ono dosyć stabilne politycznie, na początku XXI w. wybuchła tam wojna domowa. [Słowa "iworyjski" oraz "Iworyjczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Jaffna
pl: Dżafnański

en: ?plural:Jaffnas
pl: ?plural:Dżafnańczycy

en: The Jaffna Kingdom was a medieval Tamil kingdom based in the north of Sri Lanka. It was a successful southern rival to the Chola Empire on the Indian mainland.
pl: Królestwo Dżafny było średniowiecznym państwem tamilskim na północnej Sri Lance. Odnosiło ono sukcesy w rywalizacji z Imperium Ćola o tereny subkontynentu indyjskiego.

en: Jamaican
pl: Jamajski

en: ?plural:Jamaicans
pl: ?plural:Jamajczycy

en: Columbus landed on Jamaica in 1494. The island was colonized by the Spanish but in 1655 it was conquered by the English, who turned the island into a slave-based plantation economy. Slavery was abolished in 1834. The country became an independent country within the Commonwealth in 1962. Jamaica is famous around the world for its music; genres such as reggae and ska originated on the island.
pl: Kolumb dotarł do Jamajki w 1494 roku. Wyspę skolonizowali Hiszpanie, lecz w 1655 podbili ją Anglicy, którzy założyli tam plantacje utrzymywane pracą niewolników. Niewolnictwo zostało zniesione w 1834, a w 1962 Jamajka zyskała niepodległość w ramach brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Wyspa jest znana z powodu muzyki - wywodzą się z niej reggae i ska.

en: Jolof
pl: Wolof

en: ?plural:Jolof
pl: ?plural:Wolofowie

en: Also called Wolof, the Kingdom was formed between the Senegal and Gambia rivers in the 14th century. The King, or Burba Jolof, was beholden to a handful of powerful regional noblemen who acknowledged kinship with the king but developed personal power bases as well. By the early 1500s, the Burba Jolof could field as many as 100,000 infantry and 10,000 cavalry. Fulani and Berber incursions coupled with political weakness eroded away the power of the Burba Jolof. Various Wolof-speaking states established unions with one another, with their heads assuming the powers of Burba Jolof. The 19th century brought with it French colonization and a conversion to Islam fueled in large part by anti-European sentiment.
pl: Królestwo Wolof powstało w XIV w. między rzekami Senegal i Gambia. Król, tzw. Burba Wolof, miał dług wdzięczności u kilku potężnych lokalnych szlachciców, którzy potwierdzili pokrewieństwo z królem, lecz zadbali także o własne przyczółki władzy. We wczesnym XV w. król miał do dyspozycji armię 100 000 piechurów i 10 000 jezdnych. Najazdy Fulan i Berberów oraz słabość króla doprowadziły do upadku władzy monarszej. W wyniku tego pomniejsze państewka wiązały się uniami i wybierały na królów swoich przywódców. W XIX w. kolonizacja Francuzów i przejście na islam ludu Wolof podsycały niechęć do Europejczyków.

en: Jordanian
pl: Jordański

en: ?plural:Jordanian
pl: ?plural:Jordańczycy

en: The Hashemite Kingdom of Jordan is a country in the Middle East. During Antiquity the country was the site of numerous ancient civilizations, including the Nabateans who built the city of Petra. The country has been Arab since the 7th century. Conquered by the Ottoman Turks in 1519, it became a British League of Nations mandate after World War II. The Hashemite clan, which had led a revolt against the Turks during the war, was established as Jordan's ruling dynasty. The country finally became independent in 1946.
pl: Haszymickie Królestwo Jordanii to kraj na Bliskim Wschodzie. W czasach starożytnych na jego terenie mieszkały różne ludy, m.in. Nabatejczycy, którzy stworzyli miasto Petra. Od VII wieku jest to kraj arabski. W 1519 roku został podbity przez osmańskich Turków, a po II Wojnie Światowej mandat miała tu brytyjska Liga Narodów. Dynastia Haszymidów prowadziła powstanie przeciwko Turkom, a potem stała się jordańską dynastią rządzącą. Kraj zyskał niepodległość w 1946 roku.

en: Kalmyk
pl: Kałmucki

en: ?plural:Kalmyks
pl: ?plural:Kałmucy

en: The Kalmyks are a Western Mongolian ethnic group living in Kalmykia in southern Russia. They migrated to the Caspian plains in the 17th century and formed a khanate that was allied with Russia. The Kalmyks are the only Buddhist nation of Europe.
pl: Kałmucy to zachodniomongolska grupa etniczna zamieszkująca Kałmucję w południowej Rosji. W XVII w. przemigrowali na niziny kaspijskie i stworzyli chanat, który sprzymierzył się z Rosją. Kałmucy są jedynym buddyjskim narodem Europy.

en: Kanem-Bornu
pl: Kanem-borneński

en: ?plural:Kanem-Bornu
pl: ?plural:Kanem-Borneńczycy

en: This empire lasted in some form from the 9th-century until 1893 in modern Chad and Nigeria and controlled much of the trans-Saharan trade.
pl: Imperium to istniało od IX wieku do 1893 na obszarze dzisiejszego Czadu i Nigerii. Kontrolowało ono większość transsaharyjskiego handlu. [Słowa "kanem-borneński" oraz "Kanem-Borneńczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Karabakhi
pl: Karabaski

en: ?plural:Karabakhis
pl: ?plural:Karabachczycy

en: Although mainly inhabited by Armenians, Nagorno-Karabakh was awarded to the Azeri SSR after the Soviet Union overran the Caucasus in the 1920s. Shortly before the collapse of the Soviet Union, the region declared its independence from Azerbaijan, leading to a war between Nagorno-Karabakh and Armenia on one side against Azerbaijan on the other side. A ceasefire was agreed on in 1994, but the conflict remains unsettled. The Nagorno-Karabakh Republic is de facto independent but not recognized by any UN member. In Armenian the region is also known as Artsakh, named after a province of the ancient Armenian kingdom.
pl: Choć zamiaszkany głównie przez Ormian, Górski Karabach został włączony do Azerskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, gdy ZSRR podporządkował sobie Kaukaz w latach 20-tych XX wieku. Na krótko przed rozpadem Związku Radzieckiego region ten ogłosił niepodległość od Azerbejdżanu, co doprowadziło do wojny, w której Armenia wsparła Karabach przeciwko Azerbejdżanowi. W 1994 roku podpisano zawieszenie broni, lecz konflikt nie został całkowicie zażegnany. Republika Górskiego Karabachu jest de facto niepodległa, lecz nie uznaje jej żadne państwo ONZ. Armeńczycy nazywają ten obszar Artsakh, nawiązując w ten sposób do nazwy jednej z prowincji starożytnego królestwa Armenii.

en: Karelian
pl: Karelski

en: ?plural:Karelians
pl: ?plural:Karelowie

en: The Karelians are a Finno-Ugric people inhabiting Karelia, a region currently divided between Finland and Russia. They are closely related to the Finns.
pl: Karelowie to lud ugrofiński zamieszkujący Karelię - region podzielony dziś pomiędzy Finlandię a Rosję. Karelowie są blisko spokrewnieni z Finami.

en: Karen
pl: Kareński

en: ?plural:Karens
pl: ?plural:Karenowie

en: Karens are a hardy mountain people who have lived on the western fringes of Burmese kingdoms throughout recorded history. Their own oral history suggests that they at some point migrated southwards through the Gobi Desert to reach their current homeland. With the independence of Burma from the United Kingdom in 1948, a heterogenous Karen armed independence movement was initiated that continues to this day.
pl: Karenowie to lud twardych górali mieszkającym na zachodnich obrzeżach dawnych królestw birmańskich. Według kareńskich przekazów ustnych, lud ten przywędrował z północy przez pustynię Gobi. Po ogłoszeniu niepodległości przez Birmę w 1948 roku Karenowie zapoczątkowali zbrojny ruch niepodległościowy, który pozostaje aktywny po dziś dzień.

en: Kashmiri
pl: Kaszmirski

en: ?plural:Kashmiris
pl: ?plural:Kaszmirczycy

en: The Kashmir valley is situated by the western foothills of the Himalayas. Having been inhabited for millennia, it is a melting pot of Hindu, Tibetan, and Islamic culture.
pl: Dolina Kaszmiru leży u podnóży zachodnich Himalajów. Jest zamieszkana od tysiącleci i mieszają się w niej kultury hinduska, tybetańska i islamska.

en: Kashubian
pl: Kaszubski

en: ?plural:Kashubians
pl: ?plural:Kaszubi

en: Kashubia is a historical region of north-central Poland. The name of the land, whose etymology is still unknown, was first mentioned in the 13th century. Considered as an ethnic group of the Polish nation, Kashubians have language and culture that are quite different from the rest of Poland. Today, a lively Kashubian community cultivates their speech, literature and customs through, among others, local radio and television programmes, comic books, and even several fully Kashubianized distributions of Linux operating system.
pl: Kaszuby to historyczna kraina północnej Polski. Pierwsza wzmianka o Kaszubach (pochodzenie samego słowa pozostaje do dziś niejasne) pojawiła się w wieku XIII. Kaszubi uznawani są za grupę etniczną narodu polskiego, lecz ich język i kultura wyróżniają ich na tle innych regionów Polski. Prężna społeczność Kaszubów pielęgnuje język, literaturę i zwyczaje poprzez m.in. lokalne audycje radiowe i telewizyjne, komiksy, a także kilka w pełni zlokalizowanych dystrybucji Linuksa.

en: Katangan
pl: Katangański

en: ?plural:Katangans
pl: ?plural:Katangańczycy

en: Katanga, the southernmost part of the Democratic Republic of the Congo, rich in minerals and once home to the Yeke Kingdom. The region seceded from Congo a few days after that country's independence from Belgium in 1960. The state, protected by Belgian mining industrialists and foreign mercenaries, was led by Moise Tshombe. Katanga was reincorporated into Congo after a Congolese and UN military campaign.
pl: Katanga to najbardziej na południe wysunięta część Demokratycznej Republiki Konga, bogata w surowce mineralne. W latach z 1856-1891 mieściło się tu Królestwo Yeke. Region odłączył się od Konga na kilka dni przed uzyskaniem niepodległości przez ten kraj od Belgii w 1960 roku. Katanga rządzona była przez Maise Tshombe i znajdowała się pod ochroną przemysłowców i zagranicznych najemników. Region został przyłączony do Konga po interwencji wojsk kongijskich i ONZ.

en: Kazakh
pl: Kazachski

en: ?plural:Kazakhs
pl: ?plural:Kazachowie

en: Kazakhs are descendants of Turkic and Mongolian nomadic tribes. Conquered by Russia in the 18th century, Kazakhstan became independent in 1991 with the dissolution of the Soviet Union. It is one of the ten largest states in the world by area.
pl: Kazachowie to potomkowie tureckich i mongolskich plemion koczowniczych. W XVIII wieku zostali podbici przez Rosję, a niepodległość zyskali po upadku Związku Radzieckiego w roku 1991. Pod względem powierzchni, Kazachstan jest jednym z największych krajów świata.

en: Kenyan
pl: Kenijski

en: ?plural:Kenyans
pl: ?plural:Kenijczycy

en: Kenya gained independence from Britain in December 1963.
pl: Kenia uzyskała niepodległość od Wielkiej Brytanii w grudniu 1963.

en: Khazar
pl: Chazarski

en: ?plural:Khazars
pl: ?plural:Chazarowie

en: The Khazars founded a steppe empire on the plains of Southern Russia in the Early Middle Ages. Originally shamanists, they adopted Judaism as their state religion.
pl: We wczesnym średniowieczu Chazarowie stworzyli imperium na stepach południowej Rosji. Początkowo byli szamanistami, lecz później przeszli na judaizm, który stał się ich religią państwową.

en: Tarkhan %s
pl: Tarkan %s

en: ?female:Tarkhan %s
pl: ?female:Tarkan %s

en: Khoisan
pl: Khoisański

en: ?plural:Khoisan
pl: ?plural:Khoisanie

en: Khoisan speakers are typically divided between the Khoikhoi, traditionally herders, and the San, traditionally hunter gatherers. They are traditionally among the most egalitarian societies on the planet. San society in particular is organized around the institutions of family and band. Khoisan peoples carry some of the most ancient genetic lineages in the world. Today there are over 300,000 Khoisan people, forming significant minorities in and around the Kalahari desert in Namibia, Botswana, South Africa, and Angola.
pl: Użytkownicy języka Khoisan są zazwyczaj dzieleni na Khoikhoi, lud (tradycyjnie) pasterski, i San, lud (tradycyjnie) zbieracko-łowiecki. Są to jedne z najbardziej egalitarnych społeczności świata. Szczególnie społeczność San zorganizowana jest wokół rodziny i gromady. Ludy Khoisan noszą jedne z najstarszych linii genetycznych na świecie. Dziś ludy Khoisan liczą sobie ponad 300 000 członków, stanowiąc znaczącą mniejszość na terenach skupionych wokół pustyni Kalahari w Namibii, Botswanie, RPA i Angoli.

en: Khwarezmian
pl: Chorezmijski

en: ?plural:Khwarezmians
pl: ?plural:Chorezmijczycy

en: Known by the Greeks as Chorasmia, Khwarezm was an urbanized, centralized, and militarized state south of the Aral sea in Central Asia, controlling portions of the Silk Road. It was loosely controlled as a satrapy under the Achaemenid and Sassanid Persian dynasties and was the mythic homeland of Zarathustra, the founder of Zoroastrianism. Following the introduction of Islam, Khwarezm tended to be divided into two separate kingdoms, but was united under the Turkic Anushtiginid dynasty, which lasted from 1097 until Chinggis Khan conquered it in 1231.
pl: Chorezm, zwany przez Greków Chorasmia, był zurbanizowanym, scentralizowanym i zmilitaryzowanym krajem na południe od Morza Aralskiego w środkowej Azji, kontrolującym część Jedwnabnego Szlaku. Chorezm rządzony był przez satrapię perskich dynastii Achamenidów i Sasanidów. Była to też mityczna kolebka Zaratusztry, twórcy zaratusztrianizmu. Po wprowadzeniu islamu, Chorezm zaczął się rozpadać na dwa królestwa, lecz został ponownie zjednoczony pod turecką dynastię Anusztigina. Klan panował od 1097 do 1231, kiedu to państwo podbił Czyngis-chan.

en: Satrap %s
pl: Satrapa %s

en: ?female:Satrap %s
pl: ?female:Satrapa %s

en: Kiribati
pl: Kiribatyjski

en: ?plural:I-Kiribati
pl: ?plural:Kiribatyjczyk

en: The Gilbert Islands, known in Gilbertese as Tungaru, are an island chain in the Pacific Ocean. Inhabited by Micronesians since prehistoric times, they were united under a common chiefdom in the late 19th century. Together with the Ellice Islands they were annexed by the British in 1892 who established the colony of Gilbert and Ellice Islands. Upon independence in 1976, the people of the Gilbert Islands adopted Kiribati (the Gilbertese rendering of "Gilberts") as the name of the newly established republic.
pl: Wyspy Gilberta to atol na Oceanie Spokojnym. Od czasów prehistorycznych zamieszkują go Mikronezyjczycy, którzy w XIX wieku zjednoczyli pod jednym wodzem. Wraz z Wyspami Ellice zostały one opanowane w 1892 roku Brytyjczyków, którzy założyli tu kolonię. W 1976 roku kraj uzyskał niepodległość i przyjął nazwę Kiribati, co odpowiada sposobowi, w jaki wymawia się słowo "Gilbert" w ich rodzimym języku.

en: Kittitian and Nevisian
pl: Kitsnevijski

en: ?plural:Kittitians and Nevisians
pl: ?plural:Kitsnevijczycy

en: Saint Kitts and Nevis is a nation in the Caribbean located on the eponymous two islands. It is the smallest country in the Americas and the world's smallest federation. Saint Kitts was the site of some of the earliest French and English colonization attempts in the New World.
pl: Saint Kitts i Nevis to kraj położony na dwóch karaibskich wyspach o takich samych nazwach. Jest to najmniejszy kraj Ameryk i najmniejsza federacja świata. Saint Kitts i Nevis były pierwszymi przyczółkami angielskiej i francuskiej kolonizacji Nowego Świata. [Słowa "kitsnevijski" oraz "Kitsnevijczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv - przyp. tłumacza.]

en: Komi
pl: Komiacki

en: ?plural:Komi
pl: ?plural:Komiacy

en: The Komi are a Finno-Ugric people living in the northern part of European Russia. In the Middle Ages, the area inhabited by people of Komi was dominated by the Republic of Novgorod. In the 15th century, the Komi were subordinated to Moscow, becoming part of Russia.
pl: Komiacy to lud ugrofiński zamieszkujący północne tereny europejskiej części Rosji. W Średniowieczu obszary zamieszkiwane przez Komiaków zdominowane były przez Republikę Nowogrodzką. W XV wieku tereny te zostały podporządkowane Moskwie, stając się tym samym częścią Rosji.

en: Kongo
pl: Kongijski

en: ?plural:Kongo
pl: ?plural:Kongijczycy

en: This Kingdom, lasting from roughly 1400 CE until the late 19th century, existed in the present-day countries of Angola and the Democratic Republic of the Congo. Soon after its formation, Portuguese explorers, missionaries and slavers began to arrive and exerted considerable influence in the Kingdom.
pl: Królestwo to istniało w wiekach XV-XIX na obszarze dzisiejszej Angoli i Demokratycznej Republiki Konga. Tuż po jego powstaniu, pojawili się tam portugalscy podróżnicy, misjonarze i handlarze niewolników, którzy wywarli duży wpływ na kraj.

en: Kosovar
pl: Kosowski

en: ?plural:Kosovars
pl: ?plural:Kosowianie

en: Kosovo is a country on the Balkans. It declared independence in 2008. Serbia claims Kosovo as a province and its independence is not universally recognized.
pl: Kosowo to kraj na Półwyspie Bałkańskim. Ogłosił on niepodległość w 2008 roku. Niepodległość kraju nie jest powszechnie uznawana, a Serbia uważa Kosowo za swoją prowincję.

en: ?plural:Kunas
pl: ?plural:Kunowie

en: The Kunas are a Chibchan people living on the Isthmus of Darien, where North and South America meet. In 1925 Kuna chief Nele Kantule led a revolt against the Panamanian authorities. Since then Panama has granted significant autonomy to Kuna Yala, the Kuna homeland. Currently Kuna Yala (also known as San Blas) is known worldwide as a tourist center and the Kunas have established something of a reputation for managing to combine tradition and modernity.
pl: Kunowie to lud chibchański zamieszkujący okolice Przesmyku Panamskiego, gdzie Ameryka Północna spotyka Amerykę Południową. W 1925 roku wódz Nele Kantule poprowadził powstanie przeciwko władzom panamskim. Od tego czasu ziema Kunów, zwana Kuna Yala, cieszy się sporą autonomią. Dziś Kuna Yala (nazywana też San Blas) jest popularnym ośrodkiem turystycznym, a Kunowie skutecznie łączą tradycję z nowoczesnością.

en: Kurdish
pl: Kurdyjski

en: ?plural:Kurds
pl: ?plural:Kurdowie

en: The Kurds are a distinct ethno-linguistic group speaking an Indo-Aryan language. Their traditional homeland Kurdistan is situated in the northern Middle East and partitioned between Iraq, Turkey, Syria, and Iran. The medieval era saw the rise of several principalities ruled by Kurdish dynasties, including Shaddadid, Rawadid, Hasanwayhid, Annazid, and Marwanid. Subsequently subdued by the Ottomans, the Kurds' struggle for self-rule and independence took off again after the fall of the Ottoman Empire and the end of the colonial era. Today, Iraq's Kurdistan Autonomous Region is the only Kurd-dominated political entity in the world.
pl: Kurdowie to grupa etniczna i językowa posługująca się mową indoaryjską. Ich kolebką jest Kurdystan na południu Bliskiego Wschodu, podzielony dziś pomiędzy Irak, Turcję, Syrię i Iran. W średniowieczu, powstało kilka księstw rządzonych przez kurdyjskie dynastie, w tym  Szaddadydów, Rawadydów, Hasanwajhidów, Annazydów i Marwanidów. Później zostali podbici przez Osmanów, a po upadku ich imperium pod koniec epoki kolonialnej, podjęli walkę o odzyskanie niepodległości. Dzisiaj autonomiczny Region Kurdystanu w Iraku jest jedynym bytem politycznym zdominowanym przez Kurdów.

en: Kushan
pl: Kuszański

en: ?plural:Kushans
pl: ?plural:Kuszanowie

en: The Kushans were an ancient Indo-European people, perhaps of Tocharian origin, originally leading a nomadic life in Central Asia. Under pressure from Turkic peoples they left their old lands and migrated to India. In India they founded a vast empire whose rulers converted to Buddhism. The Kushans used the Greek alphabet to write their language. The Kushan empire maintained trade relations with Rome and China. They were subordinated to the Persian Sassanids and replaced by a Persian vassal kingdom. The last remnants of the Kushans eventually succumbed to the Hephthalites.
pl: Kuszanowie byli starożytnym ludem indoeuropejskim, być może wywodzącym od Tocharów. Początkowo prowadzili koczowniczy tryb życia w środkowej Azji. Pod naporem ludów tureckich porzucili swoje ziemie i przenieśli się do Indii. Tam stworzyli rozległe państwo, którego władcy przeszli na buddyzm. Kuszanowie używali alfabetu grackiego do zapisywania swojego języka. Utrzymywali oni stosunki handlowe z Rzymem i Chinami. Potem ulegli wpływom perskiej dynastii Sasanidów, a ich państwo stało się wasalem królestwa Persów. To, co pozostało z państwa Kuszanów, zostało ostatecznie podbite przez Heftalitów.

en: Kuwaiti
pl: Kuwejcki

en: ?plural:Kuwaitis
pl: ?plural:Kuwejtczycy

en: Kuwait is an Arab country, bordered by Iraq, Saudi Arabia and the Persian Gulf. It was founded in 1756 by the Sabah dynasty, who has ruled the country ever since. In 1990 the country was occupied by Iraqi forces, who were subsequently ejected after an international military intervention. Economically, Kuwait is one of the most developed countries in the Middle East. Despite its relatively small size, the country has about ten percent of the world's proven oil reserves.
pl: Kuwejt to kraj arabski graniczący z Irakiem, Arabią Saudyjską i Zatoką Perską. Został on założony w 1756 roku przez dynastię Sabah, która po dziś dzień rządzi tym państwem. W 1990 roku kraj znajdował się pod okupacją iracką, lecz został uwolniony po interwencji sił międzynarodowych. Kuwejt jest jednym z najlepiej rozwiniętych gospodaczo krajów Bliskiego Wschodu. Pomimo stosunkowo niewielkiego terytorium, posiada on około 10% udokumentowanych światowych złóż ropy naftowej.

en: Kyrgyz
pl: Kirgiski

en: ?plural:Kyrgyzs
pl: ?plural:Kirgizowie

en: Nation in Central Asia. Conquered by the Russian Empire in the 19th century, Kyrgyzstan got independence from the Soviet Union in 1991.
pl: Jest to naród środkowej Azji. W XIX wieku, zostali podbici przez Imperium Rosyjskie, a niepodległy Kirgistan powstał po upadku Związku Radzieckiego w 1991 roku.

en: Langobardic
pl: Longobardzki

en: ?plural:Langobards
pl: ?plural:Longobardowie

en: The Langobards were an ancient Germanic people. They originated from Scandinavia but settled in the area on the lower Elbe. In 166 CE they participated in the attack on the Roman provinces of Pannonia and Noricum. Their first state was established on the Danube. Having defeated the Gepids in an alliance with the Avars, the Langobards under king Alboin invaded Italia in 568. They founded a new kingdom with its capital in Pavia. The modern region of Lombardy derives its name from the Lombards.
pl: Longobardowie byli starożytnym ludem germańskim. Wywodzą się ze Skandynawii, ale osiedlili się na obszarach dolnej Łaby. W 166 r. n.e. brali udział w najazdach na rzymskie prowincje Pannonia i Noricum. Ich pierwsze państwo powstało w dorzeczu Dunaju. W sojuszu z Awarami pokonali Gepidów i w pod wodzą króla najechali Italię w 568 roku. Założyli tam nowe królestwo ze stolicą w Pawii. Longobardowie dali nazwę włoskiemu regionowi Lombardia.

en: Lankese
pl: Lankijski

en: ?plural:Lankese
pl: ?plural:Lankijczycy

en: Prince Vijaya came to Sri Lanka from Orissa, in north-eastern India, during the 6th century BCE and founded the Sinhalese kingdom there. During British colonialism the country was known as Ceylon.
pl: Książę Vijaya przybył na Sri Lankę w VI w. p.n.e. z południowoindyjskiej Oryssy i założył tam królestwo. Wyspa była kiedyś brytyjską kolonią i znana była pod nazwą Cejlon.

en: Supreme Commander %s
pl: Naczelny Dowódca %s

en: ?female:Supreme Commander %s
pl: ?female:Naczelna Dowódczyni %s

en: Laotian
pl: Laotański

en: ?plural:Laotians
pl: ?plural:Laotańczycy

en: The history of Laos starts with the Lan Xang kingdom created in the 14th century and ended in late 18th century with invasion of Siam (Thailand). In the end of the 19th century, Laos became part of French Indochina. French rule ended with independence in 1946 followed by 30 years of civil war. In 1975 the communist Pathet Lao established a strict socialist regime. However, in 1986 the liberalization and a gradual return to private enterprise started.
pl: Początki Laosu sięgają królestwa Lan Xang powstałego w XIV w. i podbitego w XVIII w. przez ówczesny Syjam (Tajlandię). Pod koniec XIX wieku Loas stał się częścią francuskich Indochin. Rządy Francuzów zakończyło zyskanie niepodległości w 1946 oraz trzydziestoletnia wojna domowa. W 1975 komunistyczny ruch Pathet Lao wprowadził tam totalitarną dyktaturę, lecz w 1986 rozpoczęła się stopniowa liberalizacja i powrót do prywatnej działalności gospodarczej.

en: Latin
pl: Łaciński

en: ?plural:Latins
pl: ?plural:Łacińczycy

en: The Latin Empire was a Medieval state created by Crusaders after their capture of Constantinople during the Fourth Crusade in 1204, intended as a Roman Catholic-friendly replacement of the Byzantine Empire. In Greek history the period of rule by the Latin Empire and its successor splinter realms is known as the "Frankokratia", rule of the Franks. The Empire ceased to exist when Constantinople was recaptured by the Byzantines in 1261.
pl: Cesarstwo Łacińskie było średniowiecznym państwem założonym przez Krzyżowców po zdobyciu Konstantynopola podczas IV krucjaty w 1204 roku. Miało być ono przychylnym rzymskim katolikom odpowiednikiem Bizancjum. W greckiej historii czas rządów Cesarstwa Łacińskiego i następującym po nim krajów zwany jest "Frankokratia", czyli "rządy Franków". Cesarstwo przestało istnieć, gdy Konstantynopol został odbity przez Bizantyńczyków  w 1261 roku.

en: Latvian
pl: Łotewski

en: ?plural:Latvians
pl: ?plural:Łotysze

en: In the aftermath of World War I Latvia proclaimed its independence from Russia. In 1940, Latvia was forcibly occupied by the Soviet Union. After the collapse of Soviet Union in 1991 Latvia restored its independence.
pl: Łotwa ogłosiła niepodlegość od Rosji po I Wojnie Światowej. W roku 1940 kraj znalazł się pod okupacją Związku Radzieckiego, a niepodległość odzyskał po jego upadku w roku 1991.

en: Lebanese
pl: Libański

en: ?plural:Lebanese
pl: ?plural:Libańczycy

en: Located in the Levant, the Eastern shore of the Mediterranean, Lebanon houses some of the oldest traces of human civilization. The old homeland of the Phoenicians, Lebanon has since been ruled by many empires. It was part of the Ottoman Empire for over four centuries and became a French mandate after World War I. Lebanon proclaimed its independence in 1943.
pl: Liban położony jest na Bliskim Wschodzie, na południowym wybrzeżu Morza Śródziemnego. Na jego terenie znaleziono ślady jednej z najstarszych cywilizacji. Pierwotnie był ojczyzną Fenicjan, potem rządzony był przez różne mocarstwa. Przez ponad cztery stulecia był częścią Imperium Osmańskiego, a po I Wojnie Światowej dostał się pod władzę Francuzów. Kraj ogłosił niepodległość w roku 1943.

en: Lendian
pl: Lędziański

en: ?plural:Lendians
pl: ?plural:Lędzianie

en: The Lendians were a confederation of West Slavic, Lechitic tribes inhabiting the borderland areas of today's Poland and Ukraine. Their land was the object of rivalry between Poland and the Kievan Rus' at the time of the early Piast dynasty. The Lendians succumbed to Ruthenization as a result of deportation actions organized by Kievan princes and the activities of the Orthodox Church.
pl: Lędzianie byli konfederacją zachodniosłowiańskich plemion lechickich zamieszkujących tereny dzisiejszej Polski i Ukrainy. Za czasów wczesnej dynastii Piastów ziemie Lędzian były obiektem rywalizacji pomiędzy Polską a Rusią Kijowską. Ostetecznie Lędzianie ulegli wpływom ruskim, głównie na skutek przesiedleń organizowanych przez książąt kijowskich i działalności cerkwi prawosławnej.

en: Leonese
pl: Leoński

en: ?plural:Leonese
pl: ?plural:Leończycy

en: Leon was a medieval kingdom in the northwestern part of the Iberian peninsula. Currently Leon is part of the Spanish autonomous community of Castile and Leon.
pl: Średniowieczne królestwo León położone było w północno-zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego. Dzisiaj León jest wspólnotą autonomiczną hiszpańskiej Kastylii i León.

en: Lesothoan
pl: Lesotyjski

en: ?plural:Lesothoans
pl: ?plural:Lesotyjczycy

en: Lesotho first formed a unified polity in the early 19th century under king Moshoeshoe I, who united the Sotho clans. Moshoeshoe sought protection from the British against Boer incursions and in 1869 the country turned into the British protectorate of Basutoland. Although surrounded by South Africa on all sides, that country's apartheid policies prevented its integration into South Africa. In 1966 Basutoland became the independent Kingdom of Lesotho.
pl: Lesotho stało się po raz pierwszy jednolitym bytem politycznym we wczesnym wieku XIX za panowania króla Moshoeshoe I, który zjednoczył klany sotyjskie. Moshoeshoe zwrócił się do Brytyjczyków po obronę przed Burami i w 1869 roku kraj stał się protektoratem brytyjskim pod nazwą Basutoland. Choć kraj był otoczony przez Republikę Południowej Afryki, polityka apartheidu nie pozwoliła mu wchłonąć Basutolandu, który w 1966 roku stał się niezawisłym Królestwem Lesotho.

en: Liberian
pl: Liberyjski

en: ?plural:Liberians
pl: ?plural:Liberyjczycy

en: Liberia is a country in West Africa, founded in the first half of the 19th century as a country for liberated African-American slaves. Liberia's history has been characterized by tensions between the dominant Americo-Liberian minority and the indigenous majority. The Americo-Liberians organized themselves within the True Whig Party, which held power for no less than 102 years, longer than any other political party worldwide. The indigenous population was enfranchised in the 1960s and the True Whigs were overthrown in 1980, which led to a period of instability and civil wars. A fragile peace returned in 2003.
pl: Liberia to państwo w zachodniej Afryce założone w pierwszej połowie XIX wieku jako kraj dla wyzwolonych afroamerykaśkich niewolników. Historia kraju naznaczona była sporami pomiędzy amerykańsko-liberyjską mniejszością, a rdzenną większością. Ludność amerykańsko-liberyjska założyła Prawdziwą Partię Wigów, która pozostawała u władzy przez co najmniej 102 lata, dłużej niż jakakolwiek inna partia polityczna na świecie. Ludność rdzenna otrzymała prawa wyborcze w latach 60-tych XX wieku, a rządy Wigów zostały obalone w 1980 roku. Zaowocowało to niestabilnością polityczną i wojnami domowymi. Kruchy pokój powrócił do kraju dopiero w 2003 roku.

en: Liburnian
pl: Liburnijski

en: ?plural:Liburnians
pl: ?plural:Liburnowie

en: The Liburnians were an ancient Indo-European tribe living along the Northeastern Adriatic coast in modern Croatia. They were probably distinct from their neighbors, the Illyrians, and spoke an Italic language. They were Romanized after the annexation of their land by Rome.
pl: Liburnowie byli starożytnym ludem indoeuropejskim zamieszkującym północno-wschodnie wybrzeże Adriatyku (tereny dzisiejszej Chorwacji). Różnili się zapewne od swych sąsiadów Ilirów i używali języka z grupy italskich. Gdy ich ziemie zostały wchłonięte przez Rzym, Liburnowie zostali zromanizowani.

en: Libyan
pl: Libijski

en: ?plural:Libyans
pl: ?plural:Libijczycy

en: The region that is now Libya was a Roman colony until it was conquered by the Arab civilization in the 7th century. In 1912 it came under the control of Italy and after the Second World War Libya was granted independence as a condition of the Allied peace treaty with Italy.
pl: Obszar dzisiejszej Libii był kiedyś kolonią rzymską, a w VII w. podbity został przez Arabów. W 1912 znalazł się pod kontrolą Włoch, a po II Wojnie Światowej Libia stała się niepodległym państwem (na mocy traktatu pokojowego pomiędzy państwami alianckimi a Włochami).

en: Liechtensteiner
pl: Liechtensteiński

en: ?plural:Liechtensteiners
pl: ?plural:Liechtensteińczycy

en: The Principality of Liechtenstein is a tiny, doubly landlocked alpine country in Western Europe, bordered by Switzerland to its west and by Austria to its east. The Principality was formed by the merger of Vaduz and Schellenberg in 1719.
pl: Księstwo Liechtensteinu to malutki, odcięty od morza kraj położony w zachodnioeuropejskich Alpach. Graniczy ze Szwajcarią (od zachodu) i Austrią (od wschodu). Księstwo powstało w wyniku połączenia hrabstw Vaduz i Schellenberg.

en: Liegean
pl: Liegeńczycy

en: ?plural:Liegeans
pl: ?plural:Liegeńczycy

en: Liege was constituted in ecclesiastic principalty in 985, when Bishop Notger was granted the control of several cities in current Belgium. As a federated state of the Holy Roman Empire, it was characterized with large civil liberties for which liegean struggled strongly for. It lasted until 1792, when the recently formed Republic of Liege voted the union with revolutionary France. Liege played later a major role in the Belgian independance.
pl: Liege stało się w 985 r. księstwem biskupim, gdy biskup Notger dostał władzę nad kilkoma miastami w obecnej Belgii. Jako państwo sfederowane ze Świętym Cesarstwem Rzymskim cieszyło sie wieloma wolnościami obywatelskimi, o które Ligeńczycy zaciekle walczyli. Państwo przetrwało do 1792 r., gdy Republika Liege zagłosowała za unią z rewolucyjną Francją. Liege odegrało później dużą rolę w uzyskaniu niepodległości przez Belgię.

en: ?female:Princess %s
pl: ?female:Księżniczka %s

en: ?female:Prime Ministress %s
pl: ?female:Premierka %s

en: Ligurian
pl: Liguryjski

en: ?plural:Ligurians
pl: ?plural:Ligurowie

en: The Ligures were a pre-Roman tribal complex in what is now Northwestern Italy and Southern France. Their language is of uncertain origin, perhaps Para-Celtic or Pre-Indo-European.
pl: Ligurowie byli pre-romańskim związkiem plemiennym zamieszkującym tereny obecnych północno-zachodnich Włoch i południowej Francji. Niewiele wiemy o pochodzeniu ich języka, być może zalicza on się do grupy języków para-celtyckich lub pre-indoeuropejskich.

en: Paramount Ruler %s
pl: Wzniosły Wódz %s

en: ?female:Paramount Ruler %s
pl: ?female:Wzniosła Wódz %s

en: Lipka Tatar
pl: Lipkowski

en: ?plural:Lipka Tatars
pl: ?plural:Lipkowie

en: The Lipka Tatars are descendants of Tatars who migrated to the Polish-Lithuanian Commonwealth from the Crimean Khanate and the Golden Horde. Their name comes from the Turkish name of Lithuania. In addition to Lithuania, they also live in Poland and Belarus. Some Lipka Tatars have preserved their culture and traditional religion to the present day.
pl: Lipkowie (zwani też Muślinami) to potomkowie Tatarów, którzy przybyli z Półwyspu Krymskiego i Złotej Ordy do Polski i na Litwę, gdy kraje te połączone były unią. Ich nazwa pochodzi od tureckiej nazwy Litwy. Lipkowie mieszkali w Polsce, na Litwie i Białorusi. Niektórzy z nich po dziś dzień kultywują religię i zwyczaje swoich przodków.

en: Lippian
pl: Lippiański

en: ?plural:Lippians
pl: ?plural:Lippiańczycy

en: Lippe was a historical state in Germany. It was located between the Weser River and the southeast part of the Teutoburg forest.
pl: Lippe było niegdyś krainą Niemiec. Umiejscowione było między rzeką Wezerą i południowo-wschodnim fragmentem Lasu Teutoburskiego.

en: Lithuanian
pl: Litewski

en: ?plural:Lithuanians
pl: ?plural:Litwini

en: Lithuania is a small country on the south coast of the Baltic Sea, northeast of Poland. Lithuanian is the most archaic and complex of the northern Indo-European languages.
pl: Litwa to niewielkie państwo na wybrzeżu Morza Bałtyckiego, na północny wschód od Polski. Język litewski uchodzi za najbardziej skomplikowany i najstarszy północny język indoeuropejski.

en: Lojbanistani
pl: Lożbanistański

en: ?plural:Lojbanistanis
pl: ?plural:Lożbanowie

en: Lojbanistan is a fictional place where people speak Lojban. Lojban is a constructed language meant for human communication. Lojban is syntactically unambiguous ("Time flies like an arrow. Fruit flies like a banana."), culturally neutral and simple to learn.
pl: Lożbanistan to fikcyjne państwo, którego mieszkańcy posługują się językiem Lojba (wym. "lożba"). Lojba to sztuczny język, jednoznaczny syntaktycznie, neutralny kulturowo i prosty do nauczenia się.

en: Lorrain
pl: Lotaryński

en: ?plural:Lorrains
pl: ?plural:Lotaryńczycy

en: Lorraine or Lotharingia was formed as the middle kingdom when the Frankish empire was split in three in 843. Initially stretching from the North Sea to the Mediterranean, its territory was mutilated during the struggles between the various Frankish dynasties. What was left of Lorraine became a duchy that both France and Germany were continuously eyeing for. Lorraine became a province of France in 1766.
pl: Królestwo Lotaryngii powstało w 843 roku, gdy imperium Franków rozpadło się na trzy części. Początkowo rozciągało się od Morza Północnego po Morze Śródziemne, lecz jego terytorium zostało uszczuplone w wyniku walk frankijskich dynastii. To co pozostało z Lotaryngii przekształciło się w hrabstwo, na które łakomie spoglądały zarówno Francja, jak i Niemcy. W 1766 Lotaryngia stała się prowincją Francji.

en: Luhansk
pl: Ługański

en: ?plural:Luhansk
pl: ?plural:Ługańczycy

en: The Luhansk People's Republic, abbreviated as LPR is an unrecognised republic of Russia in the occupied parts of eastern Ukraine's Luhansk Oblast, with its capital in Luhansk. The LPR was created by Russian-backed paramilitaries in 2014, and it initially operated as a breakaway state until it was annexed by Russia in 2022. Following Ukraine's Revolution of Dignity in 2014, pro-Russian, counter-revolutionary unrest erupted in the eastern part of the country. Russia annexed Crimea from Ukraine, while the armed separatists seized government buildings and proclaimed the Luhansk People's Republic (LPR) and Donetsk People's Republic (DPR) as independent states. This sparked the war in Donbas, part of the wider Russo-Ukrainian War. The LPR and DPR are sometimes described as puppet states of Russia during this conflict They received no international recognition from United Nations member states before 2022. On 21 February 2022, Russia recognised the LPR and DPR as sovereign states. Three days later, Russia launched a full-scale invasion of Ukraine, partially under the pretext of protecting the republics. In September 2022, Russia proclaimed the annexation of the LPR and other occupied territories, following illegitimate referendums which were illegal under international law.
pl: Ługańska Republika Ludowa, w skrócie LPR, to nieuznawana republika Rosji w okupowanych częściach obwodu ługańskiego we wschodniej Ukrainie, ze stolicą w Ługańsku. LPR została utworzona przez wspieranych przez Rosję bojówki w 2014 roku i początkowo działała jako separatystyczne państwo, dopóki nie została zaanektowana przez Rosję w 2022 roku. Po ukraińskiej Rewolucji Godności w 2014 r. we wschodniej części kraju wybuchły prorosyjskie, kontrrewolucyjne zamieszki. Rosja odebrała Krym Ukrainie, podczas gdy uzbrojeni separatyści zajęli budynki rządowe i proklamowali Ługańską Republikę Ludową (ŁRL) i Doniecką Republikę Ludową (DRL) jako niepodległe państwa. Wywołało to wojnę w Donbasie, będącą częścią szerszej wojny rosyjsko-ukraińskiej. LPR i DRL są czasami opisywane jako marionetkowe państwa Rosji podczas tego konfliktu Nie otrzymały międzynarodowego uznania od państw członkowskich ONZ przed 2022 rokiem. W dniu 21 lutego 2022 r. Rosja uznała ŁRL i DRL za suwerenne państwa. Trzy dni później Rosja rozpoczęła inwazję na Ukrainę na pełną skalę, częściowo pod pretekstem ochrony republik. We wrześniu 2022 r. Rosja ogłosiła aneksję LPR i innych okupowanych terytoriów w następstwie nielegalnych referendów, które były niezgodne z prawem międzynarodowym.

en: Luwian
pl: Luwijski

en: ?plural:Luwians
pl: ?plural:Luwijczycy

en: The Luwians were an ancient Indo-European Anatolian people who lived in the late Bronze Age. For a time after the fall of the Hittite Empire they took a dominant role in the region. One of the most important Neo-Hittite states was Tabal (biblical Tubal), located in Syria and Southeastern Anatolia.
pl: Luwijczycy byli starożytnym ludem anatolijskim z późnej epoki brązu. Przez jakiś czas po upadku imperium Hetytów byli oni dominującą siłą w regionie. Jednym z najważniejszych neohetyckich państw był Tabal (biblijny Tubal) położony w Syrii i południowo-wschodniej Anatolii.

en: Luxembourgish
pl: Luksemburski

en: ?plural:Luxembourgians
pl: ?plural:Luksemburczycy

en: One of Europe's smaller countries, Luxembourg was founded as a county in 963. In 1815 it was elevated to a Grand Duchy in a personal union with the Netherlands, which was severed in 1890.
pl: Luksemburg jest jednym z mniejszych krajów Europy. Powstał jako hrabstwo w 963 roku, a w 1815 został podniesiony do rangi wielkiego księstwa powiązanego unią personalną z Holandią. Unia zakończyła się w 1890 roku.

en: Lycian
pl: Licyjski

en: ?plural:Lycians
pl: ?plural:Licyjczycy

en: Lycia was an ancient Southwest Anatolian state which existed from the 15th to the 6th century BCE. Lycians were allies of Troy during the Trojan War, when they were led by the legendary heroes Sarpedon and Glaucus. Their state was subordinated to the Persian Empire in the 6th century BCE.
pl: Licja była państwem w południowo-zachodniej Anatolii, istniejącym od XV do VI w. p.n.e. Licyjczycy byli sojusznikami Troi podczas wojny trojańskiej i walczyli pod wodzą legendarnych herosów Sarpedona i Glaukosa. Ich państwo podporządkowali sobie Persowie w VI w. p.n.e.

en: Maasai
pl: Masajski

en: ?plural:Maasais
pl: ?plural:Masajowie

en: The Maasai are an indigenous African ethnic group of semi-nomadic people located in Kenya and northern Tanzania. Due to their distinctive customs and dress and residence near the many game parks of East Africa, they are among the most well known of African ethnic groups.
pl: Masajowie to półkoczowniczy rdzenny lud Afryki zamieszkujący tereny Kenii i północnej Tanzanii. Ich zwyczaje, ubiory oraz fakt, że mieszkają w pobliżu wielu rezerwatów wschodniej Afryki sprawiły, że Masajowie są jednym z najbardziej znanych ludów Czarnego Lądu.

en: Macedonian
pl: (Współczesny) Macedoński

en: ?plural:Macedonians
pl: ?plural:Macedończycy

en: The Republic of Macedonia is located in the south-central part of the Balkan peninsula. It declared independence from Yugoslavia in 1991.
pl: Republika Macedonii położona jest w południowej części Półwyspu Bałkańskiego. Niepodległość od Jugosławii ogłosiła w 1991 roku.

en: Macedon
pl: Macedoński

en: ?plural:Macedons
pl: ?plural:Macedończycy

en: The Kingdom of Macedonia was located in the southern Balkans. Under Alexander the Great it became one of the most powerful states in the world but it splintered into several states after Alexander's death. Macedonia was eventually conquered by Rome in 146 BCE.
pl: Królestwo Macedonii położone było w południowej części Półwyspu Bałkańskiego. Za czasów Aleksandra Wielkiego stało się jednym z najpotężniejszych państw ówczesnego świata, lecz po jego śmierci rozpadło się na kilka mniejszych krajów. W 146 r. p.n.e. Macedonia została podbita przez Rzymian.

en: Majapahit
pl: Majapahicki

en: ?plural:Majapahit
pl: ?plural:Majapahici

en: This empire began in 1293 CE when a local prince used invading Yuan dynasty troops to his own advantage by having them defeat his enemies and then expelling them. The Majapahit, centered in eastern Java, was heavily influenced by Buddhism and Hinduism and was a major regional power in the insular Southeast Asian world, a position which allowed them to control much of the trade between China, India and the Middle East. They lasted until 1500 when they were eclipsed by the Sultanate of Malacca and the rise of Islam in the Indonesian world.
pl: Państwo majahapickie powstało na wyspie Jawa w 1293 roku. Miejscowy książę wykorzystał najeżdżcze wojska Juanu do własnych celów, pokonał dzięki nim wrogów, a następnie usunął je ze swego terytorium. W kraju silne były wpływy buddyzmu i hinduizmu. Państwo stało się regionalnym mocarstwem i kontrolowało większość handlu między Chinami, Indiami i Bliskim Wschodem. Przetrwało do roku 1500, gdy zostało przyćmione przez Sułtanat Malakki i ekspansję islamu w tym regionie świata.

en: Malagasy
pl: Malgaski

en: ?plural:Malagasies
pl: ?plural:Malgasze

en: The Malagasy are the people of Madagascar. For centuries, tribes from Indonesia, East Africa and the Arab world have gathered on the island.
pl: Malgasze to mieszkańcy Madagaskaru. Przez wiele stuleci wyspa była celem podróży plemion z Indonezji, wschodniej Afryki i świata arabskiego.

en: High Commissioner %s
pl: Wysoki Komisarz %s

en: ?female:High Commissioner %s
pl: ?female:Wysoka Komisarz %s

en: Malawian
pl: Malawijski

en: ?plural:Malawians
pl: ?plural:Malawijczycy

en: Called Nyasaland by the British, Malawi adopted its current name, referring to the old Maravi Empire upon independence in 1964. The country's politics were dominated by Dr. Hastings Banda for three decades, until he was stripped of his titles in 1993.
pl: Malawi, zwane niegdyś przez Brytyjczyków Nyasaland, przyjęło obecną nazwę od dawnego imperium Marawi. Stało się to, gdy kraj zyskał niepodległość w roku 1964. Przez trzy dekady scena polityczna kraju zdominowana była przez dra. Hastingsa Bandę aż do czasu, gdy w 1993 r. pozbawiono go tytułów.

en: Malaysian
pl: Malezyjski

en: ?plural:Malaysians
pl: ?plural:Malezyjczycy

en: Malaysia was started with the founding of Malacca (Melaka) by Parameswara in the early 14th century.
pl: Malezja powstała, gdy Parameswara założył w wczesnym XIV w. miasto Malakka.

en: Maldivian
pl: Malediwski

en: ?plural:Maldivians
pl: ?plural:Malediwczycy

en: The Maldives are an archipelago in the Indian Ocean and the smallest country of Asia. According to tradition, the Maldives became a united sultanate when the Cholas were expelled in the 12th century. The islands were a British protectorate from 1887 to 1965. The monarchy was abolished three years after independence. Today, the Maldives are above all known as a tourist destination.
pl: Malediwy to archipelag na Oceanie Indyjskim i najmniejszy kraj Azji. Przekazy mówią, że Malediwy stały się zjednoczonym sułtanatem po wyrzuceniu Ćolan w XII wieku. W latach 1887-1965 wyspy były brytyjskim protektoratem. Monarchia została obalona trzy lata po ogłoszeniu niepodległości. Dziś Malediwy są przede wszystkim popularnym celem podróży turystów.

en: Malian
pl: Malijski

en: ?plural:Malians
pl: ?plural:Malijczycy

en: Mali is a large country in Western Africa. Once part of French Sudan, it gained independence together with Senegal in 1959.
pl: Mali to duży kraj w środkowej Afryce. Był on kiedyś częścią francuskiego Sudanu, lecz w 1959 roku ogłosił niepodległość (wraz z Senegalem).

en: Maltese
pl: Maltański

en: ?plural:Maltese
pl: ?plural:Maltańczycy

en: Malta was first settled around 5200 BCE. Over the centuries, the islands have been ruled by the Phoenicians, Romans, Fatimids, Sicilians, Knights Hospitaller, French, and British. Malta became independent in 1964 and joined the EU in 2004.
pl: Malta została zasiedlona około 5200 r. p.n.e. Prze kolejne stulecia rządzona była przez Fenicjan, Rzymian, Fatymidów, Sycylijczyków, Rycerski Zakon Szpitalników, Francuzów i Brytyjczyków. W 1964 kraj uzyskał niepodległość, a w 2004 przystąpił do Unii Europejskiej.

en: Master %s
pl: Pan %s

en: Mistress %s
pl: Pani %s

en: Mamluk
pl: Mamelucki

en: ?plural:Mamluks
pl: ?plural:Mamelucy

en: The Mamluks were an Egyptian warrior caste who were recruited from slaves of Turkish or Caucasian origin. The Mamluks were known as elite military units. They held important roles in several Muslim countries. In 1250, they created their own state in Egypt. The Mamluk Sultanate was ruled by two dynasties Mamluks until it was conquered by the Ottoman Turks in 1517.
pl: Mamelucy byli kastą egipskich wojowników rekrutowanych z niewolników pochodzenia tureckiego lub kaukaskiego. Mamelucy tworzyli elitarne oddziały wojskowe. Pełnili oni ważna rolę w kilku krajach muzułmańskich. W 1250 roku stworzyli swoje własne państwo w Egipcie. Sułtanat Mameluków rządzony był przez dwie dynastie do czasu, gdy został podbity przez osmańskich Turków w 1517 roku.

en: %s Pasha
pl: %s Pasza

en: ?female:%s Pasha
pl: ?female:%s Pasza

en: Manchu
pl: Mandżurski

en: ?plural:Manchus
pl: ?plural:Mandżurowie

en: The Manchus were a semi-nomadic people originating from the region called Manchuria in Northeast Asia. In the 17th century they conquered and ruled China as the Manchu Empire until 1911.
pl: Mandżurowie byli półkoczowniczym ludem, którego kolebką był obszar w północno-wschodniej Azji zwany Mandżurią. W XVII wieku Mandżurowie podbili Chiny i rządzili nimi do 1911 roku.

en: ?plural:Manx
pl: ?plural:Manxowie

en: The Isle of Man is an island in the British Isles located between Britain and Ireland. Formally not a part of United Kingdom, it is a self-governing British Crown Dependency. In the Middle Ages it was the center of the Kingdom of Mann and the Isles, and later of the Lordship of Man. Man is noted for having the oldest still functioning parliament in the world, the Tynwald, which has existed since 979 CE. Since 1765 the island depends on Great Britain.
pl: Wyspa Man jest jedną z Wysp Brytyjskich; położona jest pomiędzy Brytanią a Irlandią. Formalnie nie należy do Zjednoczonego Królestwa, jest samostanowiącym terytorium zależnym Korony Brytyjskiej. W wiekach średnich znajdowało się tu Królestwo Man, a później Księstwo Man. Wyspa posiada najstarszy działający do dzisiaj parlament, tzw. Tynwald, który istnieje od roku 979. Od 1765 roku Man jest zależna od Wielkiej Brytanii.

en: Chief Minister %s
pl: Pierwszy Minister %s

en: ?female:Chief Minister %s
pl: ?female:Pierwsza Minister %s

en: Maori
pl: Maoryski

en: ?plural:Maori
pl: ?plural:Maorysi

en: The Maori are a Polynesian people that migrated to and settled the island group that is now New Zealand. According to archeological evidence, the migration commenced in the 900s and continued until the 1400s.
pl: Maorysi to polinezyjski lud, który zasiedlił grupę wysp będących dzisiejszą Nową Zelandią. Dowody archeologiczne wskazują, że migracja rozpoczęła się w X wieku, a dobiegła końca w wieku XV.

en: Mapuche
pl: Araukański

en: ?plural:Mapuche
pl: ?plural:Araukanie

en: The Mapuche people successfully resisted the expansion of the Inka empire, halting them at the Maule river in what is now central Chile. They proved to be stubborn opponents of the Spanish, too, who, along with their Chilean successors, took 300 years to conquer them.
pl: Araukanie to indiański lud, który oparł się inwazji Inków, zatrzymując ich na wysokości rzeki Maule w dzisiejszym środkowym Chile. Później stawiali też opór Hiszpanom i ich chilijskim następcom, którzy pokonali ich dopiero po trzystu latach.

en: Marathi
pl: Marathyjski

en: ?plural:Marathis
pl: ?plural:Marathowie

en: The Marathi are people who inhabit the state of Maharashtra in India. In the 17th century, the Marathi prince Shivaji established the Maratha confederacy, waging war on the Moghul empire and eventually replacing the Moghuls as the main power on the Indian subcontinent.
pl: Marathowie to lud zamieszkujący indyjski stan Maharasztra. w XVII wieku książę Śiwadźi stworzył związek Maratha, który prowadził wojny z cesarstwem Wielkich Mogołów. Ostatecznie państwo Marathów zajęło miejsce cesarstwa mogolskiego i stało się głównym mocarstwem subkontynentu indyjskiego.

en: High Brahmin %s
pl: Wysoki Brahmin %s

en: ?female:High Brahmin %s
pl: ?female:Wysoka Brahmin %s

en: Marshallese
pl: Marszalski

en: ?plural:Marshallese
pl: ?plural:Marszalczycy

en: The Marshall Islands is a country in the Western Pacific, just north of the Equator, consisting of a large number of islands and atolls. Populated primarily by Micronesians, the islands became an independent republic in free association with the United States in 1986. In the mid-20th the United States carried out numerous nuclear tests on the islands.
pl: Wyspy Marshalla to kraj na zachodnim Pacyfiku, na północ od równika, składający się z wielu wysp i atoli. Ich mieszkańcy to przeważnie Mikronezyjczycy. Wyspy stały się niepodległą republiką powiązaną ze Stanami Zjednoczonymi w 1986 roku. W połowie XX wieku, Stany Zjednoczone przeprowadzały tam liczne próby nuklearne.

en: Martian
pl: Marsjański

en: ?plural:Martians
pl: ?plural:Marsjanie

en: Marsmen landed on Earth in 4000 BCE!
pl: Marsjanie wylądowali na planecie Ziemia w roku 4000 p.n.e.!

en: Mauritanian
pl: Maurytański

en: ?plural:Mauritanians
pl: ?plural:Maurytańczycy

en: Mauritania is a country in North West Africa, where the Arab and Sub-Saharan African worlds meet. Mauritania became Islamized from the 11th century onwards. Colonized by France in the 19th century, the country became an independent republic in 1960.
pl: Mauretania to kraj w północno-zachodniej Afryce, miejsce spotkań świata arabskiego i subsaharyjskiej Afryki. Mauretania była islamizowana od XI wieku, a w XIX wieku skolonizowali ją Francuzi. Kraj stał się niepodległą republiką w 1960 roku.

en: Mauritian
pl: Maurytyjski

en: ?plural:Mauritians
pl: ?plural:Maurytyjski

en: Mauritius is an island in the Indian Ocean. It was first settled by the Dutch, who named it after Maurice of Nassau. The island is famous for being the habitat of the dodo, which was was brought to extinction within a century after its discovery. The Dutch abandoned the island in 1710 and Mauritius was subsequently settled by the French. During the Napoleonic Wars the island was captured by the British. The island became independent in 1968. Nowadays, Mauritius is one of the most developed countries of Africa. The population is mostly of Indian, African and European origin.
pl: Mauritius to wyspa na Oceanie Indyjskim. Została ona zasiedlona przez Holendrów, którzy nazwali ją na cześć księcia Maurycego Orańskiego. Mauritius znany jest jako siedlisko ptaka dodo, który został wytrzebiony w przeciągu stu lat od odkrycia. Holendrzy porzucili wyspę w 1710 roku, a na ich miejsce przybyli Francuzi. Podczas wojen napoleońskich wyspę opanowali Brytyjczycy, a w 1968 zyskała ona niepodległość. Dziś Mauritius jest jednym z najlepiej rozwiniętych krajów Afryki, a zamieszkuje go ludność pochodzenia hinduskiego, afrykańskiego i europejskiego.

en: Mazovian
pl: Mazowiecki

en: ?plural:Mazovians
pl: ?plural:Mazowszanie

en: Mazovia is a historic and geographic region of central-eastern Poland.
pl: Mazowsze to historyczne i geograficzna kraina środkowej Polski.

en: Mecklenburgian
pl: Maklemburski

en: ?plural:Mecklenburgians
pl: ?plural:Maklemburgowie

en: Mecklenburg was erected in the 12th century. Its ruling house, the Obrodites, were of Slavic origin - unique amongst the German states. The dynasty remained in power for eight centuries. The Duchy was divided into Mecklenburg-Strelitz and Mecklenburg-Schwerin. In the 19th century Mecklenburg got the reputation of being the most backward of the German states; its feudal institutions were abolished only at the downfall of the monarchy in 1918. Currently Mecklenburg forms the western two thirds of the German state of Mecklenburg-Cispomerania.
pl: Maklemburgia powstała w XII wieku. Co nietypowe dla krajów germańskich, Obodrzycy, maklemburska dynastia rządząca, była pochodzenia słowiańskiego. Obodrzycy pozostawali u władzy przez osiem stuleci. Maklemburgia podzieliła się Maklemburgię-Strelitz i Maklemburgię-Schwerin, a w XIX w. cieszyła się złą sławą najbardziej zacofanej krainy niemieckiej - jej feudalne instytucje rozwiązano dopiero po upadku monarchii w 1918 roku. Dziś Maklemburgia wchodzi w skład kraju federalnego Maklemburgia-Pomorze Przednie.

en: Median
pl: Medyjski

en: ?plural:Medians
pl: ?plural:Medowie

en: Media was an ancient Iranian state that was created by a Western Iranic people, the Medes, relatives of the European Scythians. Their state preceded the Persian Achaemenid Empire, which was formed as a result of a rebellion of the Persians against the Median ruler Astyages. It was the first multi-ethnic empire and controlled a vast area spanning from the Halys river to what is now Afghanistan.
pl: Media była starożytnym państwem irańskim, stworzonym przez zachodnie plemiona irańskie zwane Medami, spokrewnione z europejskimi Scytami. Kraj poprzedzał perskie imperium Achemenidów, utworzone w wyniku buntu Persów przeciwko medyjskiemu władcy Astyagesowi. Było to pierwsze wieloetniczne imperium obejmujące rozległy obszar od rzeki Halys aż po dzisiejszy Afganistan.

en: %s Shahanshah
pl: Szachinszach %s

en: Messapian
pl: Messapijski

en: ?plural:Messapians
pl: ?plural:Messapiowie

en: The Messapii were an Indo-European tribe that inhabited, in ancient times, Apulia, the south-eastern peninsula of Italy, before being absorbed by the Romans.
pl: Messapiowie byli plemieniem indoeuropejskim zamieszkującym w starożytności Apulię, południowo-wschodnią część Półwyspy Apenińskiego, zanim obszar ten został wchłonięty przez Rzym.

en: Métis
pl: Metysi

en: ?plural:Métis
pl: ?plural:Metysi

en: The Métis are a people of mixed First Nations (Native American) and European (mostly French) descent living mainly in the Canadian prairie provinces. Together with the First Nations and the Inuit they form one of the three indigenous groups of Canada. In the 19th century the Métis repeatedly rebelled against the British and Canadian authorities.
pl: Metysi to lud zamieszkujący kanadyjskie prerie. Pochodzą oni z małżeństw mieszanych i płynie w nich krew zarówno rdzennych Indian, jak i europejskich kolonistów (głównie Francuzów). Wraz z Indianami i Inuitami są jedną z trzech rdzennych grup etnicznych Kanady. W XIX w. Metysi często buntowali się przeciwko brytyjskim i kanadyjskim władzom.

en: Mexican
pl: Meksykański

en: ?plural:Mexicans
pl: ?plural:Meksykanie

en: Mexico borrows its name from the Mexica people, another name for the Aztecs. It achieved independence from Spain in 1821. For most of the 19th century the country was wrecked by rebellions and foreign invasions losing more than half of its territory to the United States. A liberal constitution was proclaimed in 1857, leading to ten years of civil war between liberals and conservatives, in which the latter crowned Maximilian of Austria as emperor under French occupation. The French and conservatives were ultimately defeated by the liberals of Benito Juárez in 1867. Mexico entered the modern era under Porfirio Díaz (1876-1911) but social inequality and political repression led to the Mexican Revolution of 1910 which left more than a million dead. The Revolution led to the establishment of a corporatist one party state in 1929. Only in 2000 did Mexico see its first democratic transfer of power.
pl: Nazwa "Meksyk" pochodzi od nazwy plemienia Mexica, znanego lepiej jako Aztecy. Meksyk uniezależnił się od Hiszpanii w 1821 roku. Przez większość XIX w. kraj nękany był buntami i najazdami sąsiednich państw, w wyniku czego stracił ponad połowę terytorium na rzecz Stanów Zjednoczonych. W 1857 r. uchwalona została liberalna konstytucja, co doprowadziło do dziesięcioletniej wojny domowej między liberałami a konserwatystami. Gdy kraj opanowali Francuzi, konserwatyści koronowali na cesarza Maksymiliana I. Ostatecznie Francuzi i konserwatyści zostali pokonani przez liberałów Benito Juareza w 1867 roku. Kraj wszedł w erę współczesną za rządów Porfirio Diaza (1876-1911), kiedy nierówności społeczne i represje polityczne doprowadziły do wybuchu Rewolucji Meksykańskiej w 1910 roku, która kosztowała życie ponad miliona ludzi. Rewolucja doprowadziła do powstania jednopartyjnego ustroju w 1929, a rządy demokratyczne wprowadzono dopiero w roku 2000.

en: Miao
pl: Miaoski

en: ?plural:Miao
pl: ?plural:Miaosi

en: According to Chinese legend, the Yellow Emperor of Huaxia battled and defeated Chi You, leader of the Nine Li tribe, at the Battle of Zhuolu in the 26th century BCE. For the Miao people of modern-day China, Chi You - whom they refer to as "Txiv Yawg" - is a mythical king and founding father of their nation. Most Miao live in southern China, but there is a significant diaspora in southeast Asian countries as well as Europe and North America, of which many belong to the "Hmong" sub-group.
pl: Według chińskiej legendy, w XXVI w. p.n.e. Żółty Cesarz Huaxia pokonał Chi You, wodza Dziewiątego Plemienia Li, w bitwie pod Zhuolu. Dla współczesnych Miaosów Chi You - którego nazywają "Txiv Yawg" - jest mitycznym królem i ojcem-założycielem ich narodu. Większość Miaosów mieszka w południowych Chinach, lecz znaczącą miaoską diasporę znaleźć też można w krajach południowo-wschodniej Azji, w Europie i Ameryce Północnej; większość z nich należy do podgrupy "Hmong".

en: Micronesian
pl: Mikronezyjski

en: ?plural:Micronesian
pl: ?plural:Mikronezyjczycy

en: Micronesia is located in the Central Western Pacific. The site of several ancient seafaring cultures, nowadays most of the region is governed by the Federated States of Micronesia.
pl: Mikronezja położona jest na zachodnim Pacyfiku. Jest to kolebka kilku starożytnych kultur żeglarzy, a dziś większość regionu należy do Federacji Mikronezji.

en: Mi'kmaq
pl: Mikmacki

en: ?plural:Mi'kmaq
pl: ?plural:Mikmakowie

en: Today numbering roughly 25,000, the Mi'kmaq inhabited (and largely continue to) Nova Scotia. The first Mi'kmaq to convert to Christianity did so in 1610 under French suzerainty. French rule gave way to English and English to Canadian.
pl: Mikmakowie zamieszkiwali (i nadal zamieszkują) kanadyjską Nową Szkocję. Dziś lud liczy sobie ok. 25 000 osób. Mikmakowie zaczęli przechodzić na chrześcijaństwo w 1610 roku, gdy znajdowali się pod rządami Francuzów. Później Francuzi przekazali te tereny Anglikom, a ci - Kanadyjczykom.

en: Milanese
pl: Mediolański

en: ?plural:Milanese
pl: ?plural:Mediolańczycy

en: Milan is the capital of Lombardy, a region in Northern Italy. From 1395 to 1797 it was the seat of the Duchy of Milan. Lombardy came under Austrian domination after the Napoleonic War. In 1859 it was annexed by Italy.
pl: Mediolan jest stolicą Lombardii, regionu w północnych Włoszech. W latach 1395-1797 była stolicą księstwa Mediolanu. Po wojnach napoleońskich miasto znalazło się pod rządami Austrii, a w 1859 zostało przyłączone do Włoch.

en: Miskito
pl: Moskityjski

en: ?plural:Miskito
pl: ?plural:Moskityjczycy

en: Living along the eponymous Miskito Coast of Nicaragua and Honduras, the Miskito now number around 200,000 people. In 1625, the Miskito came into a long-lasting political relationship with the British Empire, whose interests in the Caribbean were contrary to those of the Spanish Empire. A loosely constructed Miskito 'kingdom' was formed in that year and a dynasty established by kings who went by English names and came under formal British protectorate status in 1740. Official protectorate status ended a century later and in 1894 the Nicaraguan government incorporated the territory.
pl: Lud Miskito liczy sobie dziś ok. 200 000 osób. Zamieszkują oni Wybrzeże Moskitów na terenie Nikaragui i Hondurasu. W 1625 Miskito związali się z Brytyjczykami, którzy konkurowali z Hiszpanami na obszarze Karaibów. Powstało wtedy królestwo Moskitii, a członkowie dynastii rządzącej przyjmowali angielskie imiona. W 1740 kraj stał się formalnie brytyjskim protektoratem, który przestał istnieć wiek później, a w 1894 Moskitia została przyłączona do Nikaragui.

en: Mitanni
pl: Mitannijski

en: ?plural:Mitanni
pl: ?plural:Mitannijczycy

en: Mitanni was an ancient Hurrian kingdom in what is now Northern Syria and Iraq. Mitanni was at the height of its power during the 14th century BCE, during which it rivalled Egypt.
pl: Mitanni było starożytnym królestwem huryckim położonym na terenie dzisiejszej Syrii oraz Iraku. Szczytowy okres rozwoju państwa przypadł na XIV w. p.n.e., kiedy to Mitanni rywalizowało z Egiptem.

en: Mixtec
pl: Mistecki

en: ?plural:Mixtecs
pl: ?plural:Mistekowie

en: The Mixtecs or Ñuu Savi were one of the major Mesoamerican civilizations. The Mixtec territory was formed by a large number of city states. The Mixtec ruler Eight Deer 'Jaguar Claw', who ruled Tilantongo around 1100 CE, was famous in all of ancient Mexico. In the late 15th century most of the Mixtec territory was occupied by the Aztecs, though parts remained independent until the arrival of the Spanish. Nowadays there are about 700,000 Mixtecs living in the Mexican states of Oaxaca, Guerrero and Puebla, as well as in emigrant communities in Northern Mexico and the US.
pl: Mistekowie, zwani też Ñuu Savi, stworzyli jedną z większych cywilizacji Ameryki Środkowej. Składały się na nią liczne miasta-państwa. Mistecki władca Osiem Jeleni "Pazur Jaguara" z Tilantongo znany był w całym starożytnym Meksyku. W późnym wieku XV większość ziem Misteków została podbita przez Azteków, choć niektóre z nich pozostały niezależne aż do przybycia Hiszpanów. Obecnie lud liczy sobie ok. 700 000 osób mieszkających głównie w meksykańskich stanach Oaxaca, Guerrero i Puebla, a także na północy Meksyku i w USA.

en: Moldovan
pl: Mołdawski

en: ?plural:Moldovans
pl: ?plural:Mołdawianie

en: Moldova was conquered by the Ottomans in the 16th century. Then in 1812 Moldova became part of the Russian Empire. From 1918 Moldova was part of Romania until inclusion in the Soviet Union in 1940. The modern Republic of Moldova gained independence from the Soviet Union in 1991.
pl: Mołdawia została podbita przez Osmanów w XVI w. W roku 1812 stała się częścią Imperium Rosyjskiego, a od 1918 była częścią Rumunii, włączonej do Związku Radzieckiego w 1940. Mołdawia odzyskała niepodległość po upadku ZSRR w 1991 roku.

en: Moluccan
pl: Molukański

en: ?plural:Moluccans
pl: ?plural:Molukańczycy

en: The Moluccas, known as the Spice Islands during the era of colonizations, are an island group in the Indonesian archipelago. Inhabited by Malay peoples, the islands were contested by the Spanish, Portuguese and English but ended up under firm Dutch control by the 16th century. During the decolonization process many Moluccans sided with the Dutch East Indies Army. This, and the centralism exerted by Java after Indonesia's independence in 1949, led to the proclamation of the Republic of the South Moluccas in 1950. The rebellion was crushed, but a government in exile continues to operate, not recognized by any country.
pl: Moluki, w czasach kolonialnych zwane Wyspami Korznnymi, to grupa wysp Archipelagu Malajskiego. Ich rdzenni mieszkańcy to Malajowie, lecz spór o wyspy toczyły także potęgi kolonialne - Hiszpanie, Portugalczycy i Anglicy. Ostatecznie Moluki znalazły się pod rządami Holendrów w XVI wieku. W czasie dekolonizacji wielu Molukańczyków sprzymierzyło się Holenderską Kompanią Wschodnioindyjską. To, wraz z centralizmem wspieranym przez Jawę po uzyskaniu niepodległości przez Indonezję w 1949 roku, doprowadziło do proklamowania Republiki Moluków w 1950 roku. Powstanie zostało stłumione, a rząd Moluków udał się na wygnanie i nie jest dziś uznawany przez żadne państwo.

en: Monegasque
pl: Monakijski

en: ?plural:Monegasque
pl: ?plural:Monakijczycy

en: With only two square kilometers, Monaco is the second smallest country in the world. It has been ruled by the Grimaldi dynasty ever since the country was founded in 1297. In 1861 Monaco lost more than 95 percent of its territory to France. The principality is noted for its absence of income taxes, its casino and its Formula 1 track. Foreigners make up more than 80 percent of the population. In terms of GDP per capita Monaco is the wealthiest country in the world by a large margin.
pl: Monako zajmuje jedynie 2 km² i jest tym samym drugim najmniejszym państwem świata. Od powstania kraju w 1297 r. rządzi nim dynastia Grimaldich. W 1861 r. Monako straciło ponad 95% terytorium na rzecz Francji. Dziś księstwo znane jest z braku podatku dochodowego, kasyn i toru wyścigowego Formuły 1. Obcokrajowcy to 80% mieszkańców kraju, a pod względem produktu krajowego brutto na mieszkańca Monako jest najbogatszym krajem świata.

en: Minister of State %s
pl: Premier Państwa %s

en: ?female:Minister of State %s
pl: ?female:Premier Państwa %s

en: Mon
pl: Moński

en: ?plural:Mons
pl: ?plural:Monowie

en: The Mon people were among the earliest inhabitants of Southeast Asia and instrumental in the spread of Buddhism in the region.
pl: Lud Mon to jedni z pierwszych mieszkańców południowo-wchdniej Azji. Odegrali oni ważną rolę z ekspansji buddyzmu w tym regionie świata.

en: Montenegrin
pl: Czarnogórski

en: ?plural:Montenegrins
pl: ?plural:Czarnogórzanie

en: Montenegro is a small country on the Balkans, the last to be conquered by the Ottomans and the first to become independent again. Part of Yugoslavia in the 20th century, it dissolved its union with Serbia in 2006.
pl: Czarnogóra to mały kraj na Półwyspie Bałkańskim. Był on ostatnim nabytkiem Imperium Osmańskiego i jako pierwszy odzyskał niepodległość. Przez część XX w. Czarnogóra była częścią Jugosławii, a po jej rozpadzie pozostawała w unii z Serbią. Unia ta została rozwiązana w roku 2006.

en: Moravian
pl: Morawski

en: ?plural:Moravians
pl: ?plural:Morawianie

en: Great Moravia was a Slavic medieval monarchy whose center was located in the areas of modern Moravia region in Czech Republic. Moravia conquered areas of Bohemia, Slovakia, Pannonia and large parts of southern Poland and Lusatia. The first ruler and founder of this state was duke Mojmir I. The Great Moravian state was destroyed as a result of the Hungarian invasion from the eastern steppes. After the defeat of the Hungarians by the Holy Roman Empire, Moravia was turned into a principality, which was in a personal union with Bohemia for most of its history.
pl: Wielkie Morawy były średniowieczną monarchią skupioną wokół dzisiejszych czeskich Moraw. Kraj podbił Czechy, Słowację, Łużyce, Panonię i duże połacie południowej Polski. Założycielem i pierwszym władcą państwa wielkomorawskiego był książę Mojmir I. Kraj upadł w wyniku najazdów Węgrów ze wschodnich stepów. Gdy Święte Cesarstwo Rzymskie pokonało Węgrów, Morawy zmieniono w księstwo powiązane przez większość swych dziejów unią personalną z Czechami.

en: Mordvin
pl: Mordwiński

en: ?plural:Mordvins
pl: ?plural:Mordwini

en: The Mordvins are a Finnic people consisting of two subgroups: the Erzya and the Moksha. Mordvins live mainly in the Republic of Mordovia, a subdivision of the Russian Federation.
pl: Mordwini to fiński lud dzielący się na dwie grupy: erzja i moksza. Zamieszkują oni głównie Mordowię, republikę wchodzącą w skład Federacji Rosyjskiej.

en: Moroccan
pl: Marokański

en: ?plural:Moroccans
pl: ?plural:Marokańczycy

en: Modern Morocco gained independence in 1956. However, the area has been inhabited since at least 8000 BCE. In classical times the region was known as Mauretania.
pl: Współczesne Maroko zyskało niepodległość w 1956 roku. Jego tereny są zamieszkane od co najmniej 8000 r. p.n.e., a w czasach starożytnych znane były jako Mauretania.

en: Mozambican
pl: Mozambicki

en: ?plural:Mozambicans
pl: ?plural:Mozambijczycy

en: Mozambique is a country in Southeast Africa. It gained independence from Portugal in 1975.
pl: Mozambik to państwo w południowo-wschodniej Afryce. Uzyskało niepodległość od Portugalii w 1975 roku.

en: Mughal
pl: Mogolski

en: ?plural:Mughals
pl: ?plural:Mogołowie

en: The Mughal Empire ruled most of the Indian subcontinent throughout the early modern era.
pl: Imperium Mogolskie władało większością subkontynentu indyjskiego we wczesnej erze nowożytnej.

en: Muscovite
pl: Moskiewski

en: ?plural:Muscovites
pl: ?plural:Moskwianie

en: Moscow emerged as a regional power and successor to the Kievan Rus' in the 12th century CE. Under the Rurikid dynasty, the Muscovites consolidated power through alliances with the Golden Horde and the Orthodox Church, eventually subduing surrounding cities and principalities including the Novgorod Republic.
pl: Moskwa stała się regionalnym mocarstwem i spodkobierczynią Rusi Kijowskiej w XII wieku n.e. Za rządów dynastii Rurykowiczów Moskwianie umocnili swą władzę dzięki sojuszom ze Złotą Ordą i kościołem prawosławnym, a następnie zjednoczyli otaczające miasta i państewka, w tym Republikę Nowogrodzką.

en: Muskogee
pl: Muskogeński

en: The Muskogee was a confederacy of North American tribes, including the Creek, Seminole, Choctaw, and Chickasaw. They were based in the area now encompassed by the U.S. states of Georgia and Alabama. Creek and Seminole tribes briefly formed a sovereign state known as the "State of Muskogee" during the early 1800s.
pl: Krikowie (zwani też "Muskogee") byli konfederacją plemion północnoamerykańskich. Zamieszkiwali tereny obecnych stanów Georgia i Alabama. Plemiona Creek i Seminole stworzyli nawet suwerenne państwo na początku XIX w.

en: Mwiska
pl: Mwiskański

en: ?plural:Mwiska
pl: ?plural:Mwiskańczycy

en: Comprising five states, variously described as chiefdoms and kingdoms, the Mwiska (a.k.a. Muisca) likely numbered between half a million to one million people at the time of Spanish conquest. The two largest of the Mwiska states, Zipa and Zaque, were at conflict with one another when the Spanish came on the scene, with the former being more successful than the latter. Spanish conquest was fairly quick, however, and no rebellion took place after 1541 and the language went extinct in the 18th century.
pl: Lud Mwiska władał pięcioma państewkami, określanymi czasem jako księstwa. Do czasu przybycia Hiszpanów populacja Mwisków liczyła sobie pomiędzy pół milionem a milionem osób. Gdy przybyli Europejczycy, dwa największe państwa mwiskańskie, Zipa i Zaque, walczyły ze sobą, przy czym Zipa miała przewagę. Hiszpanie dość szybko podbili tereny tego ludu, po 1541 nie doszło do żadnego buntu, a język mwiskański wymarł w XVIII wieku. [Słowa "mwiskański" oraz "Mwiskańczycy" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Cacique %s
pl: Kacyk %s

en: ?female:Cacique %s
pl: ?female:Kacyk %s

en: Namibian
pl: Namibijski

en: ?plural:Namibians
pl: ?plural:Namibijczycy

en: Although European Powers long neglected the desertic African Southwest, the German Empire established a colony there in the late nineteenth century. After losing World War I, the territory became a mandate under the responsibility of the Union of South Africa. It finally became independent in 1990, under the name of Namibia.
pl: Choć przez wiele lat europejskie mocarstwa nie były zainteresowane pustynnymi obszarami południowo-zachodniej Afryki, w późnym XIX w. powstała tam kolonia niemiecka. Gdy Niemcy przegrały I Wojnę Światową, władzę nad byłą kolonią przejął Związek Południowej Afryki. W 1990 kraj zyskał niepodległość i przyjął nazwę Namibia.

en: Nauruan
pl: Naurański

en: ?plural:Nauruans
pl: ?plural:Naruańczycy

en: Called Pleasant Island by the European colonizers, Nauru is an island in the South Pacific. The island was first settled by Austronesian peoples around 1000 BCE. European contacts led to internecine tribal warfare which decimated the population. Nauru was annexed by the German Empire in 1888 but was occupied by Australia during World War I. In 1968, the Republic of Nauru became independent. Thanks to its enormous phosphate resources, Nauru was for some time the most developed third world country and one of the world's richest countries per capita. With the exhaustion of the phosphate reserves the country has fallen on economic hard times. Offshore banking, immigrant detention centers and musicals have proven unsuccessful to replace phosphate as source of income. Nauru is the world's third smallest country by size, second smallest by population. It is the smallest country in the Southern Hemisphere and the world's smallest republic.
pl: Położona na południowym Pacyfiku wyspa Nauru była nazywana przez europejskich kolonizatorów Pleasant Island. Wyspa została po raz pierwszy zasiedlona przez ludy austronezyjskie około 1000 r. p.n.e. Kontakty z Europejczykami doprowadziły do wojen plemiennych, które zdziesiątkowały populację. Nauru zostało przyłączone do Cesarstwa Niemieckiego w 1888 roku, lecz w czasie I Wojny Światowej było okupowane przez Australijczyków. W 1968 roku Republika Nauru zyskała niepodległość. Dzięki ogromnym zasobom fosforytu, Nauru było przez pewien czas najbardziej rozwiniętym krajem Trzeciego Świata i jednym z najbogatszych krajów świata pod względem dochodu na mieszkańca. Po wyczerpaniu zasobów fosforytu, kraj znalazł się w trudnej sytuacji ekonomicznej. Niskie podatki, ośrodki dla uchodźców i musicale nie mogły zastąpić dawnego źródła bogactwa. Dziś Nauru jest trzecim najmniejszym krajem świata pod względem powierzchni i drugim pod względem populacji, najmniejszym krajem półkuli południowej i najmniejszą republiką.

en: Navajo
pl: Nawaho

en: ?plural:Navajo
pl: ?plural:Nawaho

en: The Navajo or Diné are the most populous Native American nation of the United States. They are closely related to the Apache. Their language is famous for being one of the world's most complex.
pl: Lud Nawaho, zwany też Díne, to jeden z najliczniejszych rdzennych narodów obszaru dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Nawaho są blisko spokrewnieni z Apaczami, a ich język jest uznawany za najbardziej złożony ze wszystkich znanych języków.

en: Neapolitan
pl: Neapolitański

en: ?plural:Neapolitans
pl: ?plural:Neapolitańczycy

en: For centuries the Kingdom of Naples was the largest country on the Italian Peninsula. Many European powers showed interest in the kingdom and its throne changed hands many times. After the Napoleonic Era it was merged with the Kingdom of Sicily.
pl: Przez stulecia Królestwo Neapolu było największym państwem Półwyspu Apenińskiego. Królestwem interesowało się wiele europejskich mocarstw, a władcy nie zagrzewali długo miejsca. Po erze napoleońskiej kraj został przyłączony do Królestwa Sycylii.

en: Nenets
pl: Nieński

en: ?plural:Nenets
pl: ?plural:Nieńcy

en: The Nenets are a people living in north-western Russia and the most populous among the Samoyed peoples.
pl: Nieńcy zamieszkują północno-zachodnią Rosję i są najludniejszym ludem grupy Samojedów.

en: Nepali
pl: Nepalski

en: ?plural:Nepalis
pl: ?plural:Nepalczycy

en: Nepal is a landlocked country located in the Himalayas. Long a multi-cultural and multi-lingual nation, its history is characterized by its location between India and China. The Nepalese principalities were united into one kingdom in the 18th century. Nepal became a republic in 2008.
pl: Nepal to odcięty od morza kraj położony w Himalajach. Leży on pomiędzy Indiami a Chinami, dzięki czmu od zawsze mieszało się tu wiele kultur i języków. Księstwa nepalskie zostały zjednoczone w XVIII wieku. W roku 2008 Nepal stał się republiką.

en: Nestorian
pl: Nestoriański

en: ?plural:Nestorians
pl: ?plural:Nestorianie

en: Legends of Prester John circulated in Europe from the 12th through 17th centuries. The stories told of a Nestorian Christian nation beyond the boundaries of the European world; over time the location of the kingdom moved from India to Central Asia to Ethiopia. The land contained unbelievable riches and creatures, and bordered Earthly Paradise. Because the country was believed to be on the other side of the Muslim world, many Europeans hoped Prester John would be a valuable ally in their quest to end Muslim rule of the Holy Land.
pl: Legendy o Księdzu Janie krążyły po Europie od XII do XVIII wieku. Mówiły one o kraju nestoriańskich chrześcijan znajdującym się gdzieś poza granicami europejskiego świat - jego dokładne położenie zmieniało się z Indii i środkowej Azji do Etiopii. Kraj Nestorian miał posiadać niesamowite bogactwa, mieszkały w nim rzekomo fantastyczne stworzenia i sąsiadował z ziemskim rajem. Wierzono, że kraina ta znajduje się za państwami muzułmańskimi, więc wielu Europejczyków miało nadzieję, że Ksiądz Jan pomoże im  w walce o Ziemię Świętą.

en: Newfoundland
pl: Nowofundlandzki

en: ?plural:Newfoundlanders
pl: ?plural:Nowofundlandczycy

en: In precolumbian times Newfoundland and Labrador were settled by the Beothuk, though around 1000 CE for a short time Vikings also settled there. From the late 15th century onward Newfoundland was visited by the Portuguese and English. England and France contested the island until 1713, when France relinquished its claims. Newfoundland became a dominion in 1907. Badly hit by the Great Depression, in 1934 it voluntarily surrendered its sovereignty to the UK. Newfoundland passed to Canada in 1949; currently it is known as the Province of Newfoundland and Labrador.
pl: W czasach prekolumbijskich Nowa Fundlandia i Labrador zasiedlone zostały przez lud Beothuk, a ok. 1000 r. n.e. przybyli tu również Wikingowie. Od XV w. Nową Fundlandię odwiedzali Portugalczycy i Anglicy. Prawa do krainy rościły sobie Anglia i Francja, lecz ta druga zrzekła się roszczeń w roku 1713. W 1907 wyspa stała się dominium. Wielki Kryzys z 1934 mocno uderzył w ten region, w wyniku czego Nowa Fundlandia zrzekła się suwerenności na rzecz Wielkiej Brytanii. W 1949 stała się częścią Kanady i wchodzi dziś w skład prowincji Nowa Fundlandia i Labrador.

en: New Zealand
pl: Nowozelandzki

en: ?plural:New Zealanders
pl: ?plural:Nowozelandzczycy

en: The island group of New Zealand was annexed by Britain in 1840. Following a royal proclamation in 1907, the country became an independent dominion within the Commonwealth of Nations.
pl: Nowa Zelandia została przyłączona do Brytanii w 1840 roku. W 1907 kraj zyskał suwerenność w ramach brytyskiej Wspólnoty Narodów.

en: Nicaraguan
pl: Nikaraguański

en: ?plural:Nicaraguans
pl: ?plural:Nikaraguańczycy

en: The largest of the Central American republics, Nicaragua is known for its turbulent history. The country lived through numerous civil wars and foreign interventions until Anastasio Somoza established a notoriously corrupt dictatorship in the 1930s. His family continued to rule until 1979, when the last Somoza was overthrown by sandinista revolutionaries, starting 11 years of civil war between the sandinista government and the contras.
pl: Nikaragua to największa ze środkowoamerykańskich republik. Jej historia była bardzo burzliwa. Kraj przeżył wiele wojen domowych oraz najazdów obcych mocarstw aż do czasu, gdy Anastasio Somoza wprowadził wiecznie skorumpowaną dyktaturę w latach 30-tych ubiegłego wieki. Jego rodzina rządziła krajem do 1979 roku, kiedy ostatni Somoza został obalony przez rewolucję sandinistów. Rewolucja doprowadziła do trwającej 11 lat wojny pomiędzy sandinistowskim rządem, a partyzantami.

en: Nigerian
pl: Nigeryjski

en: ?plural:Nigerians
pl: ?plural:Nigeryjczycy

en: Nigeria won full independence from British rule in 1960. It is the most populous country of Africa.
pl: Nigeria uzyskała pełną niepodległość od Wielkiej Brytanii w roku 1960. Jest to najludniejszy kraj Afryki.

en: Nigerien
pl: Nigerski

en: ?plural:Nigeriens
pl: ?plural:Nigerczycy

en: Niger is a country in the Sahel region of West Africa, named after the Niger river. It achieved independence from France in 1960. Since then it has been ruled intermittently by civil and military governments. One of the poorest countries in the world, Niger ranks rock bottom in international rankings such as the Human Development Index. Niger has both the highest fertility rate and infant mortality rate in the world. Niger should not be confused with Nigeria.
pl: Niger (nie należy go mylić z Nigerią) to kraj regionu Sahel w zachodniej Afryce, który wziął nazwę od rzeki Niger. Państwo uzyskało niepodległość od Francji w 1960 roku. Od tego czasu rządzony jest na przemian przez rządy cywilne i wojskowe. Jest to jeden z najbiedniejszych krajów świata; zajmuje ostatnie miejsca w międzynarodowych zestawieniach takich jak oenzetowski Wskaźnik Rozwoju Społecznego. Choć Niger ma największy wskaźnik płodności, największa jest też śmiertelność noworodków.

en: The Nimíipuu, or the 'Real People', in their own language, are better known as the 'Nez Percé'. This Native American nation covered parts of Washington, Oregon, Montana and Idaho and consisted of more than 70 permanent villages in 1800. At this time the population numbered about 6,000. After a defeat by the American cavalry on October 5, 1877, the Nimíipuu were moved to reservations. The elected Nez Percé Tribal Executive Committee now governs tribal affairs.
pl: Nimíipuu (czyli "Prawdziwi Ludzie") znani są lepiej pod nazwą "Nez Percé". Ten rdzenny lud Ameryki Północnej zamieszkiwał kiedyś tereny dzisiejszego Waszyngtonu, Oregonu, Montany oraz Idaho. W 1800 r. mieli oni ponad 70 stałych osad, a ich populacja sięgała 6 000 osób. Po przegranej bitwie z amerykańską kawalerią 5 października 1877 r. Nimiipuu zostali przeniesieni do rezerwatów. Dziś szczepem rządzi Plemienny Komitet Wykonawczy Nez Percé.

en: Norman
pl: Normański

en: ?plural:Normans
pl: ?plural:Normanowie

en: After several devastating Viking raids on what is today northern France and a siege of Paris, the Frankish king Charles the Simple granted the Viking leader Rollo a fiefdom in the area. This fief evolved into the Duchy of Normandy, of which the most famous duke is William II "the Conqueror" who invaded England in 1066.
pl: W X wieku Wikingowie przeprowadzili kilka wyniszczających najazdów na tereny obecnej północnej Francji, a nawet oblegali Paryż. Skutkiem tego, król Franków Karol III Prostak przyznał wikińskiemu wodzowi Rollo lenno obejmujące ten obszar. Z czasem lenno przekształciło się w Księstwo Normandii, z którego Wilhelm II Zdobywca najechał Anglię w roku 1066.

en: First Minister %s
pl: Premier %s

en: ?female:First Minister %s
pl: ?female:Premier %s

en: North Korean
pl: Północnokoreański

en: ?plural:North Koreans
pl: ?plural:Północni Koreańczycy

en: In 1945 Korea was split by the Soviet Union and the United States into two states along the 38th parallel, forming North Korea and South Korea. 60 years on, North Korea remains a communist state of the Stalinist type.
pl: W 1945 Korea została podzielona przez Stany Zjednoczone oraz Związek Radziecki na Koreę Północną i Południową. Podział nastąpił wzdłuż 38. równoleżnika. Po ponad sześćdziesięciu latach Korea Północna pozostaje komunistyczną dyktaturą typu stalinowskiego.

en: Dear Leader %s
pl: Drogi Przywódca %s

en: ?female:Dear Leader %s
pl: ?female:Droga Przywódczyni %s

en: Great Leader %s
pl: Wielki Przewodniczący %s

en: ?female:Great Leader %s
pl: ?female:Wielka Przewodnicząca %s

en: Northumbrian
pl: Nortumbryjski

en: ?plural:Northumbrians
pl: ?plural:Nortumbryjczycy

en: The Northumbria was a Medieval kingdom of the Angles, in what is now northern England and southern Scotland. It was created after the unification of Bernicia and Deira by king Aethelfrith. One of the main states of the Anglo-Saxon heptarchy, in the 10th century it was incorporated into England.
pl: Nortumbria była średniowiecznym królestwem Anglów położonych na terenach dzisiejszej Anglii i południowej Szkocji. Kraj powstał po zjednoczeniu Bernicji i Deiry przez króla Etelfryda. Była ona jednym z głównych krajów anglosaskiej heptarchii. W X w. Nortumbrię przyłączono do Anglii.

en: Norwegian
pl: Norweski

en: ?plural:Norwegians
pl: ?plural:Norwegowie

en: After centuries of Danish rule, the Norwegians made their own constitution in Eidsvoll, 1814 CE. Finally, in 1905 CE the Norwegians got their independence after a union with Sweden.
pl: Po stuleciach rządów Duńczyków, w 1814 roku Norwegowie uchwalili własną konstytucję w mieście Eidsvoll. Norwegia stała się niepodległym państwem w 1905 roku, po rozpadzie unii ze Szwecją.

en: Novgorodian
pl: Nowogrodzki

en: ?plural:Novgorodians
pl: ?plural:Nowogrodczycy

en: The Novgorod Republic was was a large Medieval Russian state that stretched from the Baltic Sea to the Ural Mountains. It existed between the 12th and 15th centuries and was centered on the city of Novgorod.
pl: Republika Nowogrodzka była wielkim średniowiecznym państwem ruskim rozciągającym się od Bałtyku po Ural. Istniało ono między XII i XV w., a jego stolicą był Nowogród Wielki.

en: Nubian
pl: Nubijski

en: ?plural:Nubians
pl: ?plural:Nubijczycy

en: A succession of kingdoms stretching roughly from the 1st to the 6th cataracts of the Nile river in modern Sudan and Egypt, Nubia was ancient Egypt's perennial neighbor, competitor, trading partner, enemy, and source of gold, slaves and soldiers to the south. The border between the two nations fluctuated time and time again. Lower Nubia was at times ruled by Egypt. The 25th Dynasty of Egypt, however, was a Nubian dynasty, and one that saw conflict with Assyria, which eventually wrested Egypt from Nubia. Brief conflict occurred with Rome in 24 BCE when Nubian armies routed the Roman garrison with its famed archers. Nubia was a nation shaped by its position between the Mediterranean world and the African interior. Large Nubian states centered on Napata and later Meroe broke into smaller Christian kingdoms which persisted into medieval times before being conquered by Muslim Arabs.
pl: Nubia była grupą królestw rozciągających się mniej więcej od 1. do 6. katarakty Nilu we współczesnym Sudanie i Egipcie. Kraj był odwiecznym sąsiadem, konkurentem, partnerem handlowym i wrogiem Egiptu, a także źródłem złota, niewolników i żołnierzy. Granica między oboma państwami przesuwała się wielokrotnie. Dolna Nubia bywała czasem pod rządami Egiptu, lecz XXV dynastia egipska pochodziła z Nubii. To za jej czasów doszło do konfliktu z Asyrią, który ostatecznie odciągnął Egipt od Nubii. Kraj ma na koncie także krótki konflikt z Rzymem w 24 r. p.n.e., gdy słynni nubijscy łucznicy zaatakowali rzymski garnizon. Nubia ukształtowana została przez dwa sąsiadujące z nią światy - śródziemnomorski i afrykański. Ogromne królestwa z okolic Napaty, a potem także Meroe rozpadły się na mniejsze chrześcijańskie krainy i przetrwały aż do średniowiecza, kiedy to zostały podbite przez muzułmańskich Arabów.

en: Pharaoh %s
pl: Faraon %s

en: ?female:Pharaoh %s
pl: ?female:Faraon %s

en: Great Pharaoh %s
pl: Wielki Faraon %s

en: ?female:Great Pharaoh %s
pl: ?female:Wielka Faraon %s

en: Numidian
pl: Numidyjski

en: ?plural:Numidians
pl: ?plural:Numidyjczycy

en: The Numidians were an ancient Berber people renowned for their horsemanship who were composed of two main tribes in modern Algeria and Tunisia: the Massyli in the east and the Massaesyli in the west. They were united under King Massinissa, whose position was guaranteed by his Roman allies after the 2nd Punic War in which he aided the Romans in their defeat of the Carthaginians. His unified kingdom was short-lived, however, as the west was given to the Mauretanian king by the Romans following the death of King Jugurtha. Eventually all of Numidia and Mauretania were added to the Roman realm.
pl: Numidyjczycy to starożytny lud berberyjski znany ze swych zdolności jeździeckich. Dzielili się na dwa duże plemiona - Massyliów na wschodzie i Massesyliów na zachodzie - które zamieszkiwały teren obecnej Algierii i Tunezji. Plemiona zjednoczył król Masynissa, którego wsparli Rzymianie (Masynissa pomógł im w w drugiej wojnie punickiej przeciw Kartaginie). Zjednoczone królestwo przetrwało krótko, gdyż po śmierci króla Jugurtha, Rzymianie podarowali jego zachodnią część Mauretanii. Później pozostała część Numidii oraz Mauretania zostały przyłączone do Cesarstwa Rzymskiego.

en: The Nuu-chah-nulth are a Pacific Northwest people, one of the few Native American peoples to travel in the open ocean and hunt whales. They inhabited most of what is now western Vancouver Island and now number over 8,000 individuals. Like other people of the Pacific Northwest, they built large wooden canoes and houses and lived in clan systems.
pl: Nuu-chah-nulth to rdzenny lud z Ameryki Północnej. Jako jeden z niewielu plemion indiańskich wypuszczali się oni na otwarty Ocean Spokojny, by polować na wieloryby. Zamieszkiwali teren obecnej wyspy Vancouver; dziś lud ten liczy dziś ok. 8 000 członków. Jak inne plemiona zamieszkujące ten obszar, budowali wielkie drewniane czółna i domy oraz mieli system klanowy.

en: Occitan
pl: Oksytański

en: ?plural:Occitans
pl: ?plural:Oksytańczycy

en: Although Occitania never had a real political unity (it consisted of several counties and duchies in today's southern France), its culture enjoyed great prestige all over Europe during the 11th, 12th and 13th centuries, Occitan being the language of troubadours. Its religious freedom allowed the flourishing of Catharism, which was declared heretic by the Pope, and the French kings took advantage of the subsequent crusade to annex its territory.
pl: Choć Oksytania nigdy nie tworzyła jednolitego bytu politycznego (w jej skład wchodziło kilka hrabstw i księstw dzisiejszej południowej Francji), jej kultura cieszyła się dużym prestiżem w Europie XI, XII i XIII wieku. Oksytański był językiem trubadurów, a wolność religijna pozwoliła rozkwitnąć wyklętemu przez papieża ruchowi katarów. Oksytania została podbita przez królów francuskich, którzy najechali kraj pod pretekstem wypraw krzyżowych.

en: Viscount %s
pl: Wicehrabia %s

en: Viscountess %s
pl: Wicehrabina %s

en: Ohlone
pl: Ohloński

en: ?plural:Ohlone
pl: ?plural:Ohlończycy

en: Gatherers, hunters and fishermen, the Ohlone lived in over 40 bands stretching from the San Francisco Bay south to the Salinas Valley. They spoke eight distinct yet related languages and though they shared many cultural traits common to other Native Californian peoples, the Ohlone were also diverse in some finer aspects of culture. Their way of life changed dramatically when the Spanish arrived in 1769 and disease and the injustices of Mission life came to replace their earlier lives. Though the last fluent speaker of an Ohlone language died in 1939, the Ohlone are today federally recognized as 7 tribes.
pl: Zbieracko-łowiecki lud Ohlone obejmował ponad 40 grup zamieszkujących tereny od Zatoki San Francisco do doliny Salinas. Posługiwali się ośmioma spokrewnionymi językami i choć łączyło ich wiele elementów kultury wspólnych wszystkim rdzennym grupom Kalifornii, Ohlone różnili się pod pewnymi względami. Sytuacja Ohlone zmieniła się dramatycznie wraz z przybyciem Hiszpanów w 1769 roku: kolonizatorzy i misjonarze przywieźli choroby i niesprawiedliwość, które zniszczyły tradycyjny indiański sposób życia. Choć ostatnia osoba posługująca się biegle językiem Ohlone zmarła w 1939 roku, plemiona są oficjalnie uznawane przez rząd Stanów Zjednoczonych. [Słowa "ohloński" oraz "Ohlończyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Oldenburgian
pl: Oldenburski

en: ?plural:Oldenburgians
pl: ?plural:Oldenburczycy

en: Initially a vassal of the dukes of Saxony, Oldenburg became a county directly suzerain to the Holy Roman Emperor in the 12th century. In 1450, when count Christian VI became king Christian I of Denmark, the country entered into a personal union with Denmark. A second union with Denmark existed from 1667 to 1773. Oldenburg's dynasty also ruled Schleswig-Holstein, Russia and Sweden at some point in time. Oldenburg became a grand duchy in 1815 and a republic in 1918. In 1931 it was the first German state to vote the Nazi Party into power. After World War II, Oldenburg was merged with Hanover to form the state of Lower Saxony.
pl: Oldenburg był początkowo wasalem Saksonii, lecz w XII w. stał się hrabstwem podległym bezpośrednio Świętemu Cesarstwu Rzymskiemu. W 1450 roku hrabia Christian VI został królem Danii Christianem I, a Oldenburg związał się z nią unią personalną. Druga unia z Danią trwała w latach 1667-1773. Dynastia oldenburska rządziła też Szlezwik-Holsztynem, Rosją i Szwecją. W 1815 roku hrabstwo stało się wielkim księstwem, a w 1918 republiką. W roku 1931 Oldenburg był pierwszą krainą, która powierzyła rządy partii nazistowskiej. Po II Wojnie Światowej połączył się z Hanowerem i razem stały się krajem związkowym Dolna Saksonia.

en: Old Prussian
pl: Staropruski

en: ?plural:Old Prussians
pl: ?plural:Prusowie

en: The Prussians were Baltic peoples inhabiting the area between the Pomerania, Mazovia, Lithuania and the Baltic Sea (Baltic coast between the lower Vistula and lower Nemen). They were conquered and germanized by the Teutonic Order.
pl: Prusowie byli ludem bałtyckim zamieszkującym tereny pomiędzy Pomorzem, Mazowszem, Litwą i Morzem Bałtyckim (wybrzeże pomiędzy dolną Wisłą i dolnym Niemnem). Zostali podbici i zniemczeni przez Zakon Krzyżacki.

en: Omani
pl: Omański

en: ?plural:Omanis
pl: ?plural:Omańczycy

en: Oman is an Arab country in southwest Asia on the southeast coast of the Arabian Peninsula. Before the arrival of Islam Oman was controlled by Achaemenids, Parthians and Sassanids.
pl: Oman to arabski kraj południowo-zachodniej Azji położony na wybrzeżu Półwyspu Arabskiego. Przed nadejściem islamu Oman rządzony był przez dynastie Achemenidów, Arsacydów i Sasanidów.

en: General Commander %s
pl: Naczelny Dowódca %s

en: ?female:General Commander %s
pl: ?female:Naczelna Dowódczyni %s

en: Ossetian
pl: Osetyjski

en: ?plural:Ossetians
pl: ?plural:Osetyjczycy

en: Modern Ossetians are the successors of the Alans of Ancient history, who fled into the mountains during the Hunnic invasions. Around 800 CE an Alanic kingdom emerged in the Northern Caucasus, which continued to exist until the Mongol invasions. Nowadays Ossetians live in the Republic of North Ossetia (part of the Russian Federation) and in the partially recognized Republic of South Ossetia.
pl: Współcześni Osetyjczycy są potomkami starożytnych Alanów, którzy uciekli przed najazdami Hunów w Karpaty i na Kaukaz. Około 800 r. n.e. na północnym Kaukazie powstało alańskie królestwo, które przetrwało aż do najazdów Mongołów. Dziś Osetyjczycy zamieszkują republikę Północnej Osetii (wchodzącej w skład Federacji Rosyjskiej) oraz nie uznawaną w pełni republikę Południowej Osetii.

en: Ostrogothic
pl: Ostrogocki

en: ?plural:Ostrogoths
pl: ?plural:Ostrogoci

en: The Ostrogoths or Greuthungi (meaning people of the steppe, in contrast to the Visigoths-Tervingi, living in the more wooded areas) were an East Germanic people, one of the two tribes of Goths. They conquered Italy from Odoacer and founded their kingdom there. In the 5th century the Ostrogothic kingdom was crushed by the Byzantines in a war that depopulated much of Italy.
pl: Ostrogoci to wschodnio-germański lud, jedna z dwóch podgrup Gotów. Ostrogoci zwani są czasem Greutungami, co znaczy "ludzie stepu", w przeciwieńswie do Wizygotów (Terwingów) zamieszkujących bardziej zalesiony tereny. Ostrogoci odbili Italię Odoakerowi i założyli tam królestwo. W V w. zostało ono zmiażdżone przez Bizancjum w wojnie, która zdziesiątkowała ludność Półwyspu Apenińskiego.

en: Otomí
pl: Otomijski

en: ?plural:Otomíes
pl: ?plural:Otomijczycy

en: The Otomí are one of the most ancient peoples of Mexico. They have lived in Central Mexico ever since the development of agriculture or even longer. A warlike people, they served as mercenaries in the armies of many Mesoamerican civilizations and got their name from the otmitl, the crack military order of the Aztecs, in which many of them served. In their own language they are called Hñähñu. With more than half a million people the Otomí are still one of the biggest indigenous groups of Mexico.
pl: Otomi to jeden z najstarszych ludów Meksyku. Mieszkali oni w środkowej części tego kraju od czasu rozwoju rolnictwa lub nawet dłużej. Otomi są bardzo wojowniczy i służyli jako najemnicy w armiach wielu mezoamerykańskich cywilizacji. Ich nazwa pochodzi od "otmitl" - słowa oznaczającego doborowe oddziały azteckie, w których służyło wielu Otomi, lecz oni sami siebie nazywają Hñähñu. Lud liczy sobie dziś ponad pół miliona osób, co czyni ich jedną z największych rdzennych grup etnicznych Meksyku. [Słowa "otomijski" oraz "Otomijczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Ottoman
pl: Osmański

en: ?plural:Ottomans
pl: ?plural:Osmanie

en: In the beginning of the 14th century Osman, a leader of a minor Turkish tribe in western Anatolia, conquered all his neighboring tribes. A century later the Byzantine capital fell to Turkish rule which gave the Ottoman empire access to Europe. The Ottomans subsequently conquered large parts of south-eastern Europe, the Islamic Arab world as well as Egypt and much of North Africa, making it a regional superpower until its dissolution in the aftermath of World War I.
pl: Na początku XIV w. Osman, przywódca pomniejszego plemienia tureckiego z zachodniej Anatolii, podbił wszystkie sąsiadujące z nim plemiona. W następnym stuleciu Osmanowie zdobyli Bizancjum, dzięki czemu zyskali dostęp do Europy. W kolejnych latach podbili duże obszary południowo-wschodniej Europy, świat arabski, Egipt oraz dużą część północnej Afryki. Stali się dzięki temu regionalnym mocarstwem, które upadło dopiero po zakończeniu I Wojny Światowej.

en: Padishah %s
pl: Padyszach %s

en: ?female:Padishah %s
pl: ?female:Padyszach %s

en: Ozite
pl: Ozyjski

en: ?plural:Ozites
pl: ?plural:Ozyjczycy

en: The land of Oz was created by L. Frank Baum in 1900 in 'The Wonderful Wizard of Oz' and was subsequently embellished in a number of other books. The country consists of four main territories: Winkie Country, Quadling Country, Munchkin Country, and Gillikin Country. Oz is surrounded by an impassable desert.
pl: Kraina Oz wymyślona została przez L. Franka Bauma w 1900 r. na potrzeby książki "Czarnoksiężnik z Krainy Oz", a później pojawiła się także w innych utworach literackich. Oz składa się z czterech głównych krain: kraju Winków, Kwadlingów, Manczkinów i Gilikinów. Otoczony jest bezkresną pustynią.

en: Wizard %s
pl: Czarownik %s

en: Witch %s
pl: Czarownica %s

en: Paeonian
pl: Paioński

en: ?plural:Paeonians
pl: ?plural:Paiończycy

en: The Paeonians were an ancient people that inhabited the areas north of Macedon, between the Thracian and Illyrian tribes. Their language probably had a mixed Thraco-Illyrian origin. The seat of the Paeonian kings was Bylazora. In 360-359 BCE, southern Paeonian tribes launched raids into Macedon, but the Macedons defeated and conquered them. A Paeonian military contingent participated in the expedition of Alexander the Great to Persia.
pl: Paiończycy byli starożytnym ludem zamieszkującym tereny na północ od ziem Madeńczyków, Traków oraz Ilirów. Posługiwali się zapewne językiem pochodzenia tracko-iliryjskiego. Siedzibą królów paiońskich była Bylazora. W latach 360-359 p.n.e. południowe plemiona paiońskie najeżdżały Macedończyków, lecz ostatecznie to właśnie Macedończycy podbili Paiończyków. Paioński odział wojskowy uczestniczył w ekspedycji Aleksandra Wielkiego do Persji.

en: Pakistani
pl: Pakistański

en: ?plural:Pakistanis
pl: ?plural:Pakistańczycy

en: The Federation of Pakistan was formed from the predominantly Muslim regions of British India in 1947.
pl: Federacja Pakistanu stworzona została przez muzułmańskie krainy Indii Brytyjskich w 1947 roku.

en: Palatinate
pl: Palatynacki

en: ?plural:Palatinate Germans
pl: ?plural:Niemcy Palatynaccy

en: The Electoral Palatinate was one of the electorates of the Holy Roman Empire, located on the banks of the Rhine. It had a volatile political history, continuously splitting and reuniting. Elector Frederick V's capture of the Bohemian throne sparked the Thirty Years War in 1618, in which much of the area was devastated. The Palatinate was united in a personal union with Bavaria in 1777. Currently it is part of the German state of Rhineland-Palatinate, with smaller areas in Baden-Wuerttemberg and Bavaria.
pl: Palatynat Reński, leżący na brzegach Renu, był jednym z elektoratów Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Historia kraju była burzliwa, naznaczyły ją częste okresy rozbić i zjednoczeń. Gdy w roku 1618 elektor Fryderyk V wstąpił na tron Czech, wybuchła Wojna Trzydziestoletnia, w wyniku której większość terenów Palatynatu została zniszczona. W 1777 roku Palatynat połączył się unią personalną z Bawarią. Dziś większa część krainy wchodzi w skład kraju związkowego Nadrenia-Palatynat, a mniejsze obszary należą do Badenii-Wirtembergii oraz Bawarii.

en: Count Palatine %s
pl: Książę-Palatyn %s

en: Countess Palatine %s
pl: Księżna-Palatyn %s

en: Palauan
pl: Paluański

en: ?plural:Palauans
pl: ?plural:Paluanie

en: Palaos is a very little country, with only 20000 inhabitants aproximately. It is composed of more than 300 islands of volcanic origin.
pl: Palau to bardzo małe państwo z ok. 20000 mieszkańcami. Składa się z ponad 300 wysp pochodzenia wulkanicznego.

en: Palestinian
pl: Palestyński

en: ?plural:Palestinian
pl: ?plural:Palestyńczycy

en: Palestinians are the Arab inhabitants of the former British mandate of Palestine.
pl: Palestyńczycy to Arabowie zamieszkujący kontrolowaną niegdyś przez Brytyjczyków Palestynę.

en: Palmyrene
pl: Palmyrski

en: ?plural:Palmyrenes
pl: ?plural:Palmyrczycy

en: Palmyra was a breakaway Roman state in Asia governed by queen Zenobia. In 273 CE Aurelian brought it back under Roman control.
pl: Palmyra była azjatyckim krajem, który oddzielił się od państwa rzymskiego. Władała nim królowa Zenobia. W 273 r. n.e. Aurelian przyłączył Palmyrę na powrót do Rzymu.

en: Dictatrix %s
pl: Dyktatorka %s

en: Panamanian
pl: Panamski

en: ?plural:Panamanians
pl: ?plural:Panamczycy

en: Located on a narrow isthmus connecting North and South America, Panama is world famous for the Panama canal. Panama declared independence from Colombia in 1903 under US protection. Panamanian politics remained dominated by the United States for most of the 20th century, most notably in 1989 when the United States launched a military invasion to unseat and arrest General Noriega. Sovereignty over the Canal Zone was transferred to Panama in 1999. Panama is one of the few countries in the world without a standing army.
pl: Panama położona jest na niewielki skrawku lądu łączącym Amerykę Północną i Południową. Znana jest głównie dzięki Kanałowi Panamskiemu. Kraj ogłosił niepodległość od Kolumbii w 1903 roku; wspierany był wówczas przez USA. Przez większą część XX w. w polityce państwa dominowały Stany Zjednoczone, zwłaszcza w 1989 roku, gdy Amerykanie przeprowadzili inwazję mającą na celu obalić i aresztować generała Noriegę. W roku 1999 przekazano Panamczykom zwierzchność nad Strefą Kanału Panamskiego. Panama jako jeden z nielicznych krajów na świecie nie posiada armii.

en: Papua New Guinean
pl: Papuański

en: ?plural:Papua New Guineans
pl: ?plural:Papuańczycy

en: Papua New Guinea is a country occupying the eastern part of the island of New Guinea. Inhabited since time immemorial by Papuan peoples, it was colonized by the British and Germans in the late 19th century. During World War I Papua New Guinea was transferred to Australia. It became an independent country in 1975.
pl: Papua Nowa Gwinea to kraj położony na wschodniej części wyspy Nowa Gwinea. Od niepamiętnych czasów wyspa zamieszkiwana była przez Papuasów, a w późnym wieku XIX została skolonizowana przez Brytyjczyków i Niemców. Podczas I Wojny Światowej Papua Nowa Gwinea została przekazana Australii, a w 1975 uzyskała niepodległość.

en: Governor-General %s
pl: Gubernator-Generał %s

en: ?female:Governor-General %s
pl: ?female:Gubernator-Generał %s

en: Papuan
pl: Papuaski

en: ?plural:Papuans
pl: ?plural:Papuasi

en: The Papuans are the indigenous inhabitants of the island of New Guinea. They are the descendants of the people who first settled the island 40,000 years ago. Agriculture was developed in the New Guinean Highlands about 6,000 years ago, though many Papuan tribes, especially those on the coast, continue to live as hunter-gatherers. Some Papuan tribes are still uncontacted. The various Papua groups are highly diverse culturally, ethnically and linguistically; New Guinea harbors no less than a quarter of the world's languages. The western part of the island was colonized by the Dutch, the eastern part by the Germans, the British, the Japanese and finally the Australians. The eastern part has been independent as Papua New Guinea since 1975. West Papua was occupied by Indonesia upon the withdrawal of the Dutch in 1963, though indigenous activists have been struggling for independence ever since.
pl: Papuasi to rdzenni mieszkańcy wyspy Nowa Gwinea. Są oni potomkami ludzi, którzy osiedlili się na wyspie przed 40 000 lat. Przed 6 000 lat na wyżynach Nowej Gwinei rozwinęło sie rolnictwo, choć wiele szczepów (zwłaszcza na wybrzeżu) nadal prowadzi zbieracko-łowiecki tryb życia. Z niektórymi plemionami do tej pory nie nawiązano kontaktu. Poszczególne grupy etniczne zamieszkujące wyspę są bardzo zróżnicowane pod względem kulturowym i językowym; na Nowej Gwinei znaleźć można jedną czwartą wszystkich języków używanych świecie. Zachodnia część wyspy została skolonizowana przez Holendrów, część wschodnia przez Niemców, Brytyjczyków, Japończyków i Australijczyków. Część wschodnia stała się niepodległą Papuą Nową Gwineą w 1975 roku. Część zachodnia dostała się pod okupację indonezyjską po wycofaniu się Holendrów w 1963 roku, a lokalni aktywiści w dalszym ciągu walczą o pełną niepodległość.

en: Paraguayan
pl: Paragwajski

en: ?plural:Paraguayans
pl: ?plural:Paragwajczycy

en: Paraguay is located in the heartland of South America. It was conquered by the Spanish in the late 16th century. The colony was mostly controlled by the Jesuits until their expulsion in 1767. In 1811, Paraguay was the first South American country to achieve independence from Spain. A number of highly authoritarian rulers governed the country as a tyranny but also turned it into a military and economic powerhouse. The War of the Triple Alliance of 1864-1870 led to the near annihilation of Paraguay, which lost half of its territory and eighty per cent of its male population. Paraguay's history remains marked by instability and authoritarianism, alhough it managed to defeat Bolivia in the Chaco War of 1932-1936. For much of the 20th century the country was ruled by General Stroessner, who provided a safe haven for Nazi war criminals. Around the turn of the millennium however Paraguay started to see a democratic system of government and an impressive economic growth.
pl: Paragwaj położony jest centrum Ameryki Południowej. W późnym wieku XVI jego tereny podbite zostały przez Hiszpanów. Kolonie kontrolowane były głównie przez jezuitów aż do ich wygania w 1767 roku. W roku 1811 Paragwaj, jako pierwszy kraj Ameryki Południowej, ogłosił niepodległość od Hiszpanii. Państwo rządzone było głównie przez dyktatorów, co nie przeszkodziło mu stać się potęgą gospodarczą i wojskową. Wojna Potrójnego Sojuszu w latach 1864-1870 niemal zmiotła kraj z powierzchni ziemi - utracił on wówczas połowę terytorium i 80% męskiej populacji. Dzieje Paragwaju naznaczone są okresami niestabilności i autorytarnych rządów, choć zdołał też pokonać Boliwię w tzw. wojnie o Chaco w latach 1932-1936. Przez dużą część XX w. państwo rządzone było przez generała Stroessnera, który po II Wojnie Światowej dawał schronienie nazistowskim zbrodniarzom. Na przełomie tysiąclecia Paragwaj wprowadził jednak rządy demokratyczne i poszczycić się może dużym wzrostem gospodarczym.

en: Parthian
pl: Partyjski

en: ?plural:Parthians
pl: ?plural:Partowie

en: The Parthians were originally a nomadic people from Central Asia who inhabited the Parthia region of the Seleucid Empire. Under the leadership of the satrap Arsakes they drove the Seleucids from Iran, where they created their own strong empire. Their culture was Hellenistic.
pl: Partowie byli koczowniczym ludem obszaru środkowej Azji, znajdującym się w imperium Seleucydów. Pod wodzą satrapy Arsakesa wypędzili oni Selecydów z Iranu, gdzie założyli następnie silne mocarstwo. Znajdowali się w helleńskim kręgu kulturowym.

en: Shah %s
pl: Szach %s

en: Shahbanu %s
pl: Szachbanu %s

en: Pashtun
pl: Pasztuński

en: ?plural:Pashtuns
pl: ?plural:Pasztuni

en: The Pashtuns are an ethnic group that lives mainly in Afghanistan and Pakistan. They speak Pashto, a language closely related to Persian, and live by an age-old code of honor known as Pashtunwali.
pl: Pasztuni to lud zamieszkujący głównie tereny Afganistanu i Pakistanu. Posługują się językiem paszto, który spokrewniony jest z perskim, i żyją zgodnie z wiekowym kodeksem honorowym zwanym Pasztunwali.

en: Pelasgian
pl: Pelazgijski

en: ?plural:Pelasgians
pl: ?plural:Pelazgowie

en: Pelasgians or Pelasgoi were an ancient pre-Greek people of Greece. Much is still unknown about them, but it is probable they were of pre-Indo-European origin.
pl: Pelazgowie byli starożytnym ludem zamieszkującym tereny obecnej Grecji. Niewiele o nich wiemy, lecz prawdopodobnie byli pochodzenia preindoeuropejskiego.

en: Peruvian
pl: Peruwiański

en: ?plural:Peruvians
pl: ?plural:Peruwiańczycy

en: Peru was the cradle of the Inca Empire and civilization. It is still today a major center of indigenous South American culture.
pl: Peru było kolebką imperium i cywilizacji Inków. Do dziś pozostało jednym z największych ośrodków rdzennej kultury Ameryki Południowej.

en: Phoenician
pl: Fenicki

en: ?plural:Phoenicians
pl: ?plural:Fenicjanie

en: Phoenicia was an ancient civilization, based in what is now the coastal regions of Lebanon and Syria. They spoke a Canaanite language related to Hebrew and were famed mariners. Their alphabet served as the source of the Greek alphabet, and from there evolved into the Etruscan and Latin alphabets as well. The Greeks and Romans knew them for their manufacture of purple dye from the murex shell, which gave them their Greek and Latin names. They referred to themselves as Kan'ani and their Punic (Carthaginian) descendants in St. Augustine's day called themselves Chanani.
pl: Fenicjanie to starożytny lud pochodzący z wybrzeża dzisiejszego Libanu i Syrii. Posługiwali się językiem kananejskim, spokrewnionym z hebrajskim, i byli słynnymi żeglarzami. Ich alfabet był wzorem dla alfabetu greckiego, z którego wyewoluowały alfabety etruski i łaciński. Grecy i Rzymianie znali ich przede wszystkim jako wytwórców purpurowego barwnika pozyskiwanego z muszli rozkolców. Fenicjanie nazywali samych siebie Kananejczykami a puniccy (kartagińscy) potomkowie z czasów św. Augustyna określali się jako "Chanani".

en: Phrygian
pl: Frygijski

en: ?plural:Phrygians
pl: ?plural:Frygowie

en: The Phrygians were an ancient Indo-European people, probably related to the Greeks or Thracians. They arrived in Anatolia around the twelfth century BCE, at the time of the invasion of the Sea Peoples in the Eastern Mediterranean region. The arrival of the Phrygians has been associated by some historians with the fall of the Hittite State. After the Macedonian conquest of the Achaemenid Empire and after the arrival of the Galatians to Anatolia, the Phrygians succumbed to Hellenization.
pl: Frygowie byli starożytnym ludem indoeuropejskim, prawdopodobnie spokrewniony z Grekami i Trakami. Przybyli na tereny Anatolii około XII w. p.n.e., w czasie najazdów morskim ludów na wschodnie wybrzeża Morza Śródziemnego. Przybycie Frygów jest kojarzone przez niektórych historyków z upadkiem państwa Hetytów. Po podboju macedońskim imperium Achemenidów i po przybyciu Galatów do Anatolii, Frygowie ulegli hellenizacji.

en: Pictish
pl: Piktyjski

en: ?plural:Picts
pl: ?plural:Piktowie

en: The Picts were the indigenous inhabitants of Caledonia, Ancient Scotland. They were probably Celtic or maybe Celticized pre-Indo-Europeans. They were given the name Picts, 'painted people', by the Romans because of their custom of tattooing their bodies. The Picts survived until well into the Middle Ages but by the 11th century they had been assimilated by the Gaelic Scots.
pl: Piktowie byli rdzennym mieszkańcami Kaledonii - starożytnej Szkocji. Naprawdopodobniej byli Celtami lub sceltyzowanymi pre-Indoeuropejczykami. Nazwa "Piktowie", "pomalowani ludzie", została im nadana przez Rzymian, gdyż Piktowie mieli w zwyczaju pokrywać swe ciała tatuażami. Piktowie przetrwali do wieków średnich, lecz do XI wieku zostali zasymilowani przez Gealickich Szkotów.

en: Piedmontese
pl: Piemoncki

en: ?plural:Piedmontese
pl: ?plural:Piemontczycy

en: Piedmont was formed when the Duchy of Savoy elevated itself to the status of a kingdom in 1720. Officially it was a constituent part of the Kingdom of Sardinia-Piedmont. The area was occupied by Napoleon in 1796 but reasserted its independence in 1814. Sardinia-Piedmont was one of the leading states of the Risorgimiento, Italy's national rebirth. In 1861 it was merged into the newly formed kingdom of Italy, the last Piedmontese king becoming the first king of Italy. Currently it is one of the regions of Italy.
pl: Piemont powstał w roku 1720, gdy księstwo Sabaudii zostało podniesione do rangi królestwa. Oficjalnie było ono częścią Królestwa Sardynii-Piemontu. W 1796 roku tereny te znalazły się pod okupacją Napoleona, lecz w 1814 odzyskały niepodległość. Sardynia-Piemont była jednym z wiodących państw w czasie włoskiego Risorgimiento ("Odrodzenia"). W 1861 r. dołączyła do nowopowstałego Królestwa Włoch, a ostatni piemoncki władca stał się pierwszym włoskim królem. Obecnie Piemont jest jednym z regionów Włoch.

en: Pontic
pl: Pontyjski

en: ?plural:Pontians
pl: ?plural:Pontyjczycy

en: Pontus is a region on the Black Sea coast of Asia Minor, currently part of Turkey but historically part of the Greek cultural realm. A Hellenistic Kingdom of Pontus was founded in the 3rd century BCE, which reached its greatest splendor under Mithridates the Great before succumbing to Rome. After centuries of Roman and Byzantine rule, Pontus became an independent state again when in 1204 the Empire of Trebizond was founded as one of the successors of the crumbling Byzantine Empire. Under the Komnenos dynasty, Trebizond held out as the very last remnant of the Roman Empire until it finally fell to the Ottomans in 1461. During the Turkish-Greek population transfers after World War I, most Pontic Greeks were deported, and today the population of Pontus is almost exclusively Turkish.
pl: Pont to region na wybrzeżu Morza Czarnego w Azji Mniejszej; obecnie jest częścią Turcji, lecz historycznie przynależy do greckiego kręgu kulturowego. Helleńskie królestwo Pontu powstało w III w. p.n.e. i osiągnęło szczyt rozwoju za króla Mitrydatesa Wielkiego, nim uległo Rzymowi. Po stuleciach rządów Rzymu i Bizancjum, w 1204 roku Pont znów stał się niepodległym państwem - w wyniku rozpadu Cesarstwa Bizantyńskiego powstało wtedy Cesarstwo Trapezuntu. Za rządów dynastii Komnenos Trapezunt był ostatnim bastionem Cesarstwa Rzymskiego, zanim ostatecznie uległo Osmanom w 1461 roku. Po I Wojnie Światowej rdzenni Pontyjczycy zostali przesiedleni i dziś mieszkańcy Pontu są pochodzenia tureckiego.

en: Cazique %s
pl: Kacyk %s

en: Cazica %s
pl: Kacyka  %s

en: Prussian
pl: Pruski

en: ?plural:Prussians
pl: ?plural:Prusacy

en: Prussia was originally the name of a pagan Baltic people, who in the 13th century were conquered by the German Teutonic Knight order. The knights established an independent state in this land, and in 1561 Grand Master Albrecht I proclaimed himself hereditary Duke of Prussia. Evolving into a regional military powerhouse, Prussia played an important role in uniting the German nation in 1871 and solidified its power during the Franco-Prussian war of the same year.
pl: Prusowie byli pogańskim ludem bałtyckim, podbitym w XIII w. przez zakon krzyżacki. Rycerze ustanowili niepodległe państwo, a w roku 1561 Wielki Mistrz Albrecht I ogłosił się Księciem Prusów. Kraj stał się wkrótce znaczną siłą militarną w regionie i odegrał dużą rolę w jednoczeniu narodu niemieckiego w roku 1871 roku. Rola Prusów wzmocniła się po wygranej wojnie z Francją w tym samym roku.

en: Puerto Rican
pl: Portorykański

en: ?plural:Puerto Ricans
pl: ?plural:Portorykańczycy

en: The smallest of the Greater Antilles, Puerto Rico was inhabited by the indigenous Taino people when it was conquered by the Spanish. It was conquered by the United States in 1898, just one year after Spain had granted autonomy to the island. Currently it is a US commonwealth, but its definitive status is still being discussed.
pl: Portoryko jest najmniejszą wyspą Wielkich Antyli. Gdy podbijali je Hiszpanie, Portoryko zamieszkiwane było przez rdzenny lud Tainów. W 1897 roku Hiszpania przyznała wyspie autonomię, lecz już rok później podbili ją Amerykanie. Dziś Portoryko jest zależne od Stanów Zjednoczonych, choć status wyspy nadal nie jest dookreślony.

en: P'urhepecha
pl: Taraski

en: ?plural:P'urhepecha
pl: ?plural:Taraskowie

en: The P'urhepecha or Tarascans are a people native to the modern Mexican state of Michoacán, the heart of a former empire known to them as Irechikua Ts'intsuntsani, meaning the "lands of Tzintzuntzan," their capital city. Their kings were the perennial enemy of the Aztec empire, who attempted an unsuccessful invasion of the P'urhepecha lands. When the Spanish arrived and began their conquest of Mexico in 1519, the Aztecs sent an embassy seeking the support of the P'urhepecha, but were rebuffed. The conquistadores' reputation preceded them and the P'urhepecha offered to become a subject state of the King of Spain rather than meet the same fate as their former enemies, the Aztecs. Nevertheless, the transition to Spanish rule was not smooth and devolved into violence. The empire, founded around 1450 CE, collapsed in 1530.
pl: Taraskowie (zwani też "P'urhepecha") to rdzenny lud zamieszkujący meksykański stan Michaoacan. Teren ten był kiedyś sercem ich imperium zwanym Irechecua Tzintzuntzani ("kraina Tzintzuntzan"). Królowie Tarasków byli odwiecznymi wrogami Azteków, którzy bezskutecznie próbowali ich sobie podporządkować. Gdy w roku 1519 przybyli Hiszpanie, Aztekowie usiłowali zyskać poparcie Tarasków, lecz bezskutecznie. Zła sława konkwistadorów poprzedzała ich, więc Taraskowie zdecydowali się podporządkować hiszpańskiemu królowi, by nie podzielić losu Azteków. Przejście pod władzę Hiszpanów nie odbyło się jednak gładko i doszło do rozlewu krwi. Imperium założone w roku 1450 upadło w roku 1530.

en: Qatari
pl: Katarski

en: ?plural:Qataris
pl: ?plural:Katarczycy

en: Qatar is an emirate located on a peninsula on the Persian Gulf. It is one of the wealthiest countries of the world in terms of GDP per capita. Qatar is one of the world's few absolute monarchies.
pl: Katar jest emiratem leżącym na półwyspie w Zatoce Perskiej. Jest to jeden z najbogatszych krajów świata, jeśli weźmie się pod uwagę produkt krajowy brutto na mieszkańca. Katar jest jedną z nielicznych współczesnych monarchii absolutnych.

en: Quebecois
pl: Quebecki

en: ?plural:Quebecois
pl: ?plural:Quebekanie

en: Quebec is the largest province of Canada, housing the majority of the Francophone population of America.
pl: Quebec to największa prowincja Kanady, zamieszkana głównie przez ludność francuskojęzyczną.

en: Rapa Nui
pl: Rapanujski

en: ?plural:Rapa Nui
pl: ?plural:Rapanujczycy

en: The Rapa Nui are the native Polynesian inhabitants of Easter Island. They have inhabited the island since the end of the first millennium CE. They are famous for having built large statues called moai. This civilization was destroyed due to internal conflicts; in 1888 the island was annexed by Chile. Their script Rongorongo has never been deciphered.
pl: Rapa Nui to rdzenni mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej pochodzenia polinezyjskiego. Zamieszkiwali oni wyspę od końca pierwszego tysiąclecia naszej ery. Są znani z tego, że wznieśli ogromne posągi zwane "moai". Ich cywilizacja upadła w wyniku konfliktów wewnętrznych. W 1888 roku wyspę przyłączono do Chile. Alfabet Rapa Nui zwany Rongorongo nie został odczytany po dziś dzień. [Słowa "rapanujski" oraz "Rapanujczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv - przyp. tłumacza.]

en: Rarámuri
pl: Raramurijski

en: ?plural:Rarámuris
pl: ?plural:Raramurijczycy

en: The Rarámuri or Tarahumara live in the canyons of the Sierra Madre Occidental in the north of Mexico. They are well known for their endurance; their traditions include running long distances while kicking wooden balls in races that last up to several days. In 1891 a Rarámuri uprising in Tomochi was brutally repressed by the Mexican authorities.
pl: Lud Rarámuri, zwany też Tarahumara, mieszka w kanionach Sierra Madre Occidental w północnym Meksyku. Są znani ze wytrzymałości - urządzają oni zwyczajowe wyścigi, podczas których uczestnicy kopią przed sobą drewniane piłki; mogą trwać one nawet kilka dni. W 1891 r. raramurijskie powstanie w Tomochi zostało brutalnie stłumione przez władze Meksyku.

en: Rhenish
pl: Reński

en: ?plural:Rhenish
pl: ?plural:Reńczycy

en: The Rhineland was the site of three electorates of the Holy Roman Empire, Cologne, Trier and Mainz, as well as numerous smaller territories. The Rhenish statelets were gradually absorbed by Prussia from the 17th century onwards. The Prussian Rhine Province was erected in 1822. During the Industrial Revolution the region became the economical and industrial heartland of Germany. Since the end of World War II the Rhineland is divided between the German states of North Rhine-Westphalia, Rhineland-Palatinate and Saarland.
pl: Nadrenia była siedzibą trzech księstw Świętego Cesarstwa Rzymskiego: Kolonii, Trieru i Moguncji, oraz kilku pomniejszych państewek. Od XVII wieku państewka te były stopniowo wchłaniane przez Prusy, a w 1822 powstało Pruska Prowincja Reńska. Podczas rewolucji przemysłowej kraj stał się jednym z najważniejszych regionów Niemiec. Po II Wojnie Światowej Nadrenia została podzielona pomiędzy niemieckie kraje związkowe Północną Nadrenię-Westfalię, Nadrenię-Palatynat oraz Saarę.

en: Riffian
pl: Rifeński

en: ?plural:Riffians
pl: ?plural:Rifenowie

en: The Confederal Republic of the Tribes of the Rif was a short-lived nation founded in September 1921 when Riffians revolted against the Spanish and Moroccans. The country was conquered by the Spanish and French in 1926. The area is now part of Morocco.
pl: Skonfederowana Republika Plemion Rifu była krótkotrwałym państwem założonym we wrześniu 1921 roku, gdy Rifenowie zbuntowali się przeciwko Hiszpanom i Marokańczykom. Kraj podbity został przez Hiszpanów i Francuzów w 1926 roku. Część jego terytorium należy dziś do Maroko.

en: Rio-Grandense
pl: Riograndzki

en: ?plural:Rio-Grandenses
pl: ?plural:Riograndczycy

en: The Rio-Grandense Republic or Piratini Republic existed in the Brazilian state of Rio Grande do Sul from 1836 to 1845. It fought the War of Tatters against the Brazilian Imperial Army and was supported by Giuseppe Garibaldi amongst others.
pl: Republika Rio Grande, zwana też Republiką Piratini, istniała w brazylijskim stanie Rio Grande do Sul w latach 1836-1845. Republika walczyła w Wojnie Farrapos przeciwko brazylijskiej armii cesarskiej i uzyskała poparcie m.in. Giuseppe Garibaldiego. [Słowa "riograndzki" oraz "Riograndczycy" to neologizmy, które wymyśliłem na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Romanian
pl: Rumuński

en: ?plural:Romanians
pl: ?plural:Rumuni

en: Romania as a nation was formed at the beginning of the 20th century, when the states of Transylvania, Wallachia, and Moldavia merged. It is a country inhabited by people speaking a language reminiscent from the time of ancient Rome. Its history is convoluted as it was always at the borders of great empires: Roman, Ottoman, Austro-Hungarian, and Russian.
pl: Rumunia stworzona została na początku XX wieku, kiedy to połączyły się trzy małe państwa: Transylwania, Wołoszczyzna i Mołdawia. Rumunię zamieszkują ludzie mówiący językiem wywodzącym się z czasów starożytnego Cesarstwa Rzymskiego. Historia tego kraju jest burzliwa, bo zawsze znajdował się on na granicy wielkich mocarstw: Rzymskiego, Osmańskiego, Austro-Węgierskiego i Rosyjskiego.

en: Director-President %s
pl: Dyrektor-Prezydent %s

en: ?female:Director-President %s
pl: ?female:Dyrektor-Prezydent %s

en: Romansh
pl: Retoromański

en: ?plural:Romansh
pl: ?plural:Retoromanie

en: The Rumantsch or Romansh people are inhabitants of the Swiss canton of Grisons who speak Romansh, a Romance language that retains some unique characteristics and with a rich oral tradition. Although Romansh is one of the four national languages of Switzerland and projects are being undertaken to save the language, it is losing terrain as many of its speakers switch to German. Before the Napoleonic Era, the Three Leagues of Grisons were the only territory of Europe where decision making was organized by taking votes.
pl: Retoromanie to grupa etniczna zamieszkująca szwajcarski kanton Grisons. Posługują się oni językiem retoromańskich, zwanym też romansz, który zalicza się do grupy języków romańskich. Posiada on wiele wyjątkowych cech i bogatą tradycję przekazów ustnych. Choć retoromański jest jednym z czterech narodowych języków Szwajcarii i funkcjonuje wiele projektów mających na celu jego uratowanie, traci on wpływy i wielu użytkowników przerzuca się na niemiecki. Przed erą napoleońską Trzy Ligi Grisons były jedynym obszarem w Europie, na którym decyzje podejmowano poprzez głosowanie.

en: Rusyn
pl: Karpatoruski

en: ?plural:Rusyns
pl: ?plural:Karpatorusini

en: The Rusyns are an ethnic group on the western periphery of the East Slavic nations. They live mainly in the Polish-Ukrainian-Slovak borderland and in the Vojvodina. In medieval times the Rusyn homeland was the site of the Duchy of Galicia–Volhynia and the Kingdom of Rus. In later times the lands were under Polish and later Austrian rule. Rusyns formed two ephemeral states after World War I: the Lemko-Rusyn Republic and the Komancza Republic.
pl: Karpatorusini to grupa etniczna Słowian Wschodnich. Zamieszkują przed wszystkim pogranicze polsko-ukraińsko-słowackie i okręg Wojwodiny. W wiekach średnich ojczyzna Karpatorusinów była siedzibą Księstwa Halicko-Wołyńskiego i Królestwa Rusi. W późniejszych czasach tereny te znajdowały się pod rządami polskimi i austriackimi. Po I Wojnie Światowej Karpatorusini stworzyli dwa krótkotrwałe państwa: Ruską Ludową Republikę Łemków i Republikę Komańczańską.

en: Kievan Rus'
pl: Rusko-kijowski

en: ?plural:Kievan Rus'
pl: ?plural:Rusini Kijowscy

en: The Kievan Rus' were a Medieval Slavic monarchy. It was centered in Kiev after that city was conquered by Oleg of Novgorod. In the 13th century the Rus' succumbed to a Mongol invasion. The Rus' were the precursors of the modern East Slavic nations.
pl: Ruś Kijowska była średniowiecznym królestwem słowiańskim. Jej stolicą był Kijów; miasto to podbił Oleg Mądry. W XIII w. Ruś upadła w wyniku najazdów Mongołów.

en: Rwandan
pl: Rwandyjski

en: ?plural:Rwandans
pl: ?plural:Rwandyjczycy

en: Rwanda is a hilly and very fertile country in the Great Lakes region of eastern Africa. It supports the densest population of the continent.
pl: Rwanda to wyżynny i bardzo żyzny kraj regionu Wielkich Jezior w Afryce wschodniej. Państwo może pochwalić się największą gęstością zaludnienia na kontynencie.

en: Ryukyuan
pl: Riukiu

en: ?plural:Ryukyuans
pl: ?plural:Riukiowie

en: The Ryukyu Kingdom (1372-1879) was the Land of Propriety, a peaceful maritime trading nation eventually invaded, occupied, and annexed by Japan.
pl: Królestwo Riukiu (1372-1879) było pokojowym krajem kupców-żeglarzy, który ostatecznie został podbity i przyłączony do Japonii.

en: Sabine
pl: Sabiński

en: ?plural:Sabines
pl: ?plural:Sabinowie

en: The Sabines were an Italic tribe whose language was closest to Umbrian. They had an impact on the history of Rome. The Sabines and the early Roman Republic regularly warred against each other, but eventually the Sabines were assimilated into the Roman culture. Several Roman families prided themselves on their Sabine origins.
pl: Sabinowie byli plemieniem italskim, których język zbliżony był do umbryjskiego. Wywarli oni pewien wpływ na historię Rzymu. Sabinowie walczyli regularnie z wczesnymi Rzymianami, lecz ostatecznie zostali zromanizowani. Niektóre rody rzymskie chlubiły się sabińskim pochodzeniem.

en: Tribune %s
pl: Trybun %s

en: ?female:Tribune %s
pl: ?female:Trybun %s

en: Sahrawi
pl: Sahrawijski

en: ?plural:Sahrawis
pl: ?plural:Sahrawijczycy

en: The Sahrawi are the inhabitants of the Western Sahara, a former Spanish colony. Morocco currently controls most of the area, which is considered an illegal occupation by most of the international community. The Moroccan Army and Sahrawi Polisario rebels have been fighting each other since 1975.
pl: Lud Sahrawi zamieszkuje tereny zachodniej Sahary, byłej hiszpańskiej kolonii. Obszar ten zajmuje obecnie Maroko, choć większość wspólnoty międzynarodowej uważa to za nielegalną okupację. Armia marokańska walczy z sahrawijskimi rebeliantami Frontu Palisario od 1975 roku. [Słowa "sahrawijski" oraz "Sahrawijczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Saint Lucian
pl: Saint Lucia

en: ?plural:Saint Lucian
pl: ?plural:Saint Lucia

en: Saint Lucia is an island nation in the Eastern Caribbean. During the colonial era, Saint Lucia changed hands between France and Britain no less than fourteen times until the British finally secured it in 1814. The island became independent in 1979. It a member both of the Commonwealth and La Francophonie. The economy is based on tourism, bananas and sugar.
pl: Saint Lucia to wyspiarskie państwo na wschodnich Karaibach. W czasach kolonialnych wyspę Lucia wyrywali sobie z rąk Franzuzi i Brytyjczycy; zmieniła ona właściciela nie mniej niż czternaście razy do 1814 roku, kiedy to na dobre przejęli ją Brytyjczycy. Wyspa zyskała niepodległość w 1979 roku i jest członkiem zarówno brytyjskiej Wspólnoty Narodów, jak i francuskiej Frankofonii. Gospodarka opiera się na turystyce, eksporcie bananów i cukru.

en: Saka
pl: Sakijski

en: ?plural:Saka
pl: ?plural:Sakowie

en: The Saka were an ancient Iranian tribe from the Central Asian steppes. They were very closely related to the European Scythians, and were probably descendants of the Andronovo culture.
pl: Sakowie to starożytny lud irański ze stepów środkowej Azji. Byli blisko spokrewnieni z europejskimi Scytami i pochodzą zapewne od twórców kultury andronowskiej.

en: Salishan
pl: Saliszański

en: ?plural:Salishans
pl: ?plural:Saliszowie

en: The Salishans are a cultural-linguistic group of peoples in the Pacific Northwest region of the United States and Canada. Among the most famous Salishans is Chief Seattle, leader of the Duwamish tribe, after whom the city of Seattle is named. Other well known Salishan tribes include the Bella Coola (Nuxalk), Spokane and Coeur d'Alene. The Salishan languages are famous for their unusual characteristics. They have a large inventory of consonants and some even feature words without any vowels.
pl: Lud Salisz to etniczna i językowa grupa północno-zachodnich Stanów Zjednoczonych i zachodniej Kanady. Jednym z najsłynniejdzych Saliszów był Wódz Seattle, przewodzący plemieniu Duwamish, od którego wzięło swą nazwę miasto Seattle. Innymi znanymi Saliszami byli Bella Coola (Nuxalk), Spokane oraz Coeur d'Alene. Języki salisz charakteryzuje kilka nietypowych cech: mają one bardzo bogaty repertuar spółgłosek i możliwe są zdania, które pozbawione są samogłosek.

en: Salvadoran
pl: Salwadorski

en: ?plural:Salvadorans
pl: ?plural:Salwadorczycy

en: Originally inhabited by Pipil Indians, in the 16th century El Salvador was conquered by the Spanish. It joined the Central American federation upon independence and became a fully independent republic in 1840. Although formally El Salvador has been a democracy for most of its independence, in reality the country's government is highly oligarchic, the 'fourteen families' having dominated the country's political and economic life since independence. In the 1930s general Hernández Martínez established a dictatorship. A nonviolent revolution overthrew Hernández in 1944 but the country remained unstable and from 1979-1992 the country lived through another bloody civil war.
pl: Tereny dzisiejszego Salwadoru zamieszkiwane były początkowo przez Indian Pipil. W XVI w. podbili je Hiszpanie. Po uniezależnieniu się od Hiszpanii kraj przystąpił do Republiki Federalnej Ameryki Środkowej, a w 1840 stał się w pełni niepodległy. Choć przez większość swej historii Salwador był formalnie demokracją, w rzeczywistości rządzili nim oligarchowie - od czasu uzyskania niepodległości władzę dzierżyła grupa tzw. "czternastu rodzin". W latach 30-tych ubiegłego wieku generał Hernadzéz Martínez ustanowił dyktaturę, która została obalona w roku 1944 w wyniku pokojowej rewolucji. Salwador pozostawał jednak niestabilny, a w latach 1979-1992 toczyła się w nim krwawa wojna domowa.

en: Sami
pl: Saamijski

en: ?plural:Sami
pl: ?plural:Saamowie

en: The Sami are a people of northern Scandinavia. Their nation spans over the northernmost regions of the Scandinavian countries and northwestern Russia.
pl: Saamowie to ludność mieszkająca w północnej Skandynawii, są jej najstarszymi mieszkańcami. Zamieszkują Finnmark w Norwegii oraz Lapland w Szwecji i Finlandii. Znani z hodowli reniferów. Popularne określenie "Lapończycy" dla samych zainteresowanych jest obelżywe.

en: Sammarinese
pl: Sanmariński

en: ?plural:Sammarinese
pl: ?plural:Sanmarińczycy

en: San Marino is a tiny landlocked country on the Italian Peninsula. It is the oldest independent republic in the world. According to legend, it was founded by Saint Marinus in 301 CE.
pl: San Marino to mały, odcięty od morza kraj na Półwyspie Apenińskim. Jest to najstarsza republika świata; legenda głosi, że założył ją w 301 r. n.e. Święty Marinus.

en: Captain-Regent %s
pl: Kapitan-Regent %s

en: ?female:Captain-Regent %s
pl: ?female:Kapitan-Regent %s

en: Samnite
pl: Samnicki

en: ?plural:Samnites
pl: ?plural:Samnici

en: The Samnites were an ancient confederation of Italic tribes who spoke the Oscan language and inhabited Central Italy, South of the Sabines. After losing the wars with Rome the Samnites were subjected to Rome and became Romanized. They were good soldiers and famed as Roman gladiators.
pl: Samnici byli starożytnym związkiem plemion italskich, które posługiwały się językiem oskijskim i zamieszkiwały teren współczesnych środkowych Włoch, na południe od Sabinów. Po przegranej wojnie z Rzymem Samnici stali się jego poddanymi i ulegli romanizacji. Wsławili się jako znakomici żołnierze i gladiatorzy.

en: Samoan
pl: Samoański

en: ?plural:Samoans
pl: ?plural:Samoańczycy

en: Samoa is a country occupying the Western part of the Samoan islands of the Central Pacific; the Eastern part is governed by the United States as American Samoa. Samoa was settled by Austronesian peoples around 1500 BCE. It was probably from Samoa that the Polynesians started the expansion throughout the Pacific. Colonized by Germany and New Zealand, Samoa became independent in 1962.
pl: Samoa to kraj zajmujący zachodnią część Wysp Samoa na środkowym Pacyfiku. Część wschodnia rządzona jest przez USA jako Samoa Amerykańskie. Wyspy zostały skolonizowane przez Austronezyjczyków ok. 1500 roku p.n.e. To prawdopodobnie stąd rozpoczęłą się polinezyjska ekspansja terytorialna na obszarze Pacyfiku. Znacznie później Somoa została skolonizowana przez Niemców i Nowozelandczyków, a w 1962 roku zyskała niepodległość.

en: Chief of the Government %s
pl: Szef Rządu %s

en: ?female:Chief of the Government %s
pl: ?female:Szefowa Rządu %s

en: Samogitian
pl: Żmudzki

en: ?plural:Samogitians
pl: ?plural:Żmudzianie

en: Samogitia - historical country near the Baltic Sea - home to the last pagans in Europe (official until 1413). Today, Samogitia is a region of Lithuania.
pl: Żmudź - kraina w pobliżu Morza Bałtyckiego - była siedzibą ostatnich pogan Europy (oficjalnie do 1413 roku). Dzisiejsza Żmudź jest częścią Litwy.

en: Santomean
pl: Santomejski

en: ?plural:Santomeans
pl: ?plural:Santomejczycy

en: São Tomé and Príncipe are two islands in the Atlantic Ocean off the coast of Africa. The main island was named after Saint Thomas by the Portuguese sailors who first discovered the island on the saint's feast day around 1470. The islands turned into the first major European plantation colony. Slavery was abolished in the 19th century and the country became independent in 1975. The islands' economy remains dependent on the export of cocoa.
pl: Wyspy Świętego Tomasza i Książęca to dwie wyspy na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Afryki. Wyspa główna została ochrzczona imieniem św. Tomasza przez portugalskich żeglarzy, którzy odkryli ją w dniu tego świętego około roku 1470. Stała się ona pierwszą dużą europejską kolonią plantatorską. W XIX wieku obalono tam niewolnictwo, a w 1975 roku państwo zyskało niepodległość. Gospodarka kraju opiera się na eksporcie kakao. [Słowa "santomejski" oraz "Santomejczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv - przyp. tłumacza.]

en: Sardinian
pl: Sardyński

en: ?plural:Sardinians
pl: ?plural:Sardyńczycy

en: Sardinia is an island in the Mediterranean Sea and an autonomous region of Italy. The site of the Nuraghic civilization in prehistory, the island passed to Phoenician and then Roman rule. Upon the collapse of the Roman Empire Sardinia was occupied by the Vandals and later by the Byzantines, but foreign rule quickly eroded and by the 9th century the Byzantine representatives had formed their own autonomous states. By the end of the Middle Ages however, the Aragonese had established dominance over the island. In 1718 Sardinia was handed to the house of Savoy, and it became a constituent part of the Kingdom of Piedmont-Sardinia, which eventually led Italy to its national unification in 1861.
pl: Sardynia to wyspa na Morzu Śródziemnym i region autonomiczny Włoch. W czasach prehistorycznych istniała tu cywilizacja nuragijska, a w starożytności wyspa przechodziła we władanie Fenicjan i Rzymian. Po upadku Cesarstwa Rzymskiego Sardynia była okupowana przez Wandalów, a potem przez Bizantyjczyków, lecz w IX wieku przedstawiciele Bizancjum ogłosili powstanie autonomicznego państwa. W wiekach średnich kontrolę nad Sardynią przejęli Aragończycy. W 1718 roku wyspa została przekazana dynastii sabaudzkiej i stała się częścia Królestwa Sardynii-Piemontu, które w 1861 roku poprowadziło Włochy do zjednoczenia.

en: Sarmatian
pl: Sarmacki

en: ?plural:Sarmatians
pl: ?plural:Sarmaci

en: The Sarmatians were Iranian pastoral tribes from Central Asia and Southwest Siberia. They were closely related to the Saka and the Scythians. The myth of the origin from the Sarmatians formed the basis of the Polish culture from the 15th to the 18th century.
pl: Sarmaci to irańskie ludy pasterskie ze środkowej Azji i południowo-zachodniej Syberii. Byli blisko spokrewnieni ze Scytami i Sakami. Sarmackie pochodzenie przypisywała sobie polska szlachta w wiekach XV-XVIII; mit wywarł duże piętno na polskiej kulturze tego okresu.

en: Saudi
pl: Saudyjski

en: ?plural:Saudis
pl: ?plural:Saudyjczycy

en: Saudi Arabia is located on the Arabian Peninsula and includes Mecca and Medina, the holiest sites of Islam. The First Saudi state was established in 1744. Current Saudi Arabia dates from the union of Hejaz and Nejd in 1925. Named after its ruling dynasty, the house of Saud, Saudi Arabia is one of the last countries retaining an absolute monarchy. It has the largest proven oil reserves of the world.
pl: Arabia Saudyjska położona jest na Półwyspie Arabskim. Znajdują się w niej miasta Mekka i Medyna, najświętsze miejsca islamu. Pierwsze państwo saudyjskie powstało w 1744 roku. Dzisiejsza Arabia Saudyjska stworzona została w roku 1925 w wyniku zjednoczenia krain Hidżaz i Nadżd. Nazwa kraju pochodzi od rządzącej dynastii Saudów, a państwo jest jedną z ostatnich na świecie monarchii absolutnych. Arabia Saudyjska posiada największe udokumentowane złoża ropy naftowej.

en: Savoyard
pl: Sabaudzki

en: ?plural:Savoyards
pl: ?plural:Sabaudczycy

en: Savoy emerged in the Western Alps after the disintegration of the Burgundian Kingdom. Its dynasty established control over Sardinia and Piedmont and later all of Italy. Savoy's growth and survival over the centuries were not based on spectacular conquests, but on gradual territorial expansion through marriage and methodical and highly manipulative political acquisitions. Savoy itself was annexed by France in 1860.
pl: Sabaudia była państwem w zachodnich Alpach; powstała po rozpadzie Królestwa Burgundii. Sabaudzka dynastia opanowała Sardynię i Piemont, a potem całe Włochy. Rozwój terytorialny królestwa nie opierał się jednak na podbojach militarnych, lecz na powolnym rozszerzaniu strefy wpływów poprzez małżeństwa i systematyczne intrygi polityczne. W roku 1860 Sabaudia została przyłączona do Francji.

en: Saxon
pl: Saksoński

en: ?plural:Saxons
pl: ?plural:Saksoni

en: The Electorate of Saxony was an independent hereditary electorate of the Holy Roman Empire from 1356-1806.
pl: W latach 1356-1806 Saksonia był dziedzicznym była elektoratem Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

en: Scanian
pl: Skanijski

en: ?plural:Scanians
pl: ?plural:Skanijczycy

en: Scania is the southernmost region of Sweden. Historically one of many petty kingdoms in Viking age Scandinavia, it became in medieval times part of Denmark but was ceded to Sweden through the Treaty of Roskilde in 1658. Scania saw something of a national revival in the late 20th century with calls for greater autonomy within the Kingdom of Sweden.
pl: Skania to najdalej na południe wysunięty region Szwecji. W czasach Wikingów znajdowało się tu pomniejsze królestwo, w wiekach średnich stało się ono częścią Danii, a po traktacie z Roskilde w 1658 roku zostało przekazane Szwecji. W późnym XX wieku w Skanii obudziła się nowa świadomość narodowa, w wyniku czego zaczęto domagać się większej autonomii w ramach Królestwa Szwecji.

en: Schleswig-Holsteinian
pl: Szlezwik-holsztyński

en: ?plural:Schleswig-Holsteinians
pl: ?plural:Szlezwik-holsztyńczycy

en: For much of its history, the duchies of Schleswig and Holstein have been contested by Germany and Denmark. The territories were united in a personal union in 1375. In the 19th century, Schleswig-Holstein's confused status led to two wars between Denmark and Prussia, and in 1866 Schleswig-Holstein became a Prussian province. After World War I, Northern Schleswig was annexed by Denmark. Currently Schleswig-Holstein is a state of the Federal Republic of Germany.
pl: Przez długi czas o księstwa Szlezwiku i Holsztynu spierały się Niemcy i Dania. W 1375 roku tereny te połączyły się unią personalną. W XIX w. niejasny status Szlezwiku-Holsztynu doprowadził do dwóch wojen między Danią i Prusami, a w roku 1866 księstwo stało się pruską prowincją. Po I Wojnie Światowej północny Szlezwik został przyłączony do Danii, a dzisiejszy Szlezwik-Holsztyn jest jednym z krajów federalnych Niemiec.

en: Scottish Gaelic
pl: Szkoccy Gaelowie

en: ?plural:Scottish Gaels
pl: ?plural:Szkocko-gaelicki

en: Both Gaels and the Gaelic language were brought to Scotland by the Dalriada dynasty from Ireland. They first settled in Argyll (Earra Ghaidheal or the Coastland of the Gael) and soon expanded further into territory held by the indigenous Picts and culminating in Kenneth MacAlpin uniting the kingdoms of the Picts and Gaels around 843 CE. By the time of Malcolm III, Gaelic was the majority language of Scotland, as far south as Strathclyde, Galloway and parts of Lothian and the Borders. Today some 60,000 speakers of Gaelic remain, about half of which live in the Scottish Highlands and Islands, the other half living all over Scotland, in particular the Central Belt.
pl: Gaelowie oraz język gaelicki trafiły do Szkocji dzięki irlandzkiej dynastii Dalriada. Gaelowie osiedlili się najpierw w Argyll (Earra Ghaidheal lub Wybrzeże Gaelów) i szybko zajęli tereny rdzennych Piktów. W szczytowym okresie rozwoju Kenneth MacAlpin zjednoczył piktyjskie i gaelickie królestwa około roku 843 n.e. Do czasu rządów Malcolma III gaelicki był językiem większości w Szkocji aż po Strathclyde i Galloway. Dziś językiem gaelickim posługuje się około 60 000 użytkowników - połowa z nich mieszka na wyżynach Szkocji i wyspach, a druga połowa rozproszona jest po całej pozostałej części krainy.

en: Clan Chief %s
pl: Wódz klanu %s

en: ?female:Clan Chief %s
pl: ?female:Przywódczyni klanu %s

en: Scottish
pl: Szkocki

en: ?plural:Scots
pl: ?plural:Szkoci

en: Scotland, originally settled in late Roman times by Irish raiders who displaced the native Picts, was an independent kingdom from around 1034 CE to the Union of Crowns with England in 1701.
pl: W w schyłkowej fazie Imperium Rzymskiego, Szkocja została opanowana przez irlandzkich wojowników, którzy zajęli miejsce Piktów. Od roku 1034 do unii angielsko-szkockiej w 1701, Szkocja była niezależnym królestwem.

en: Scythian
pl: Scytyjski

en: ?plural:Scythians
pl: ?plural:Scytowie

en: The Scythians or Scyths were an Ancient Iranian people of horse-riding nomadic pastoralists who throughout Classical Antiquity dominated the Pontic-Caspian steppe, known at the time as Scythia. By Late Antiquity the closely-related Sarmatians came to dominate the Scythians in this area. Much of the surviving information about the Scythians comes from the Greek historian Herodotus (c. 440 BCE) in his Histories and Ovid in his poem of exile Epistulae ex Ponto, and archaeologically from the exquisite goldwork found in Scythian burial mounds in Ukraine and Southern Russia.
pl: Scytowie byli starożytnym koczowniczy ludem jeźdźców i pasterzy. Wywodzili się z terenów dzisiejszego Iranu, a w czasach starożytnych opanowali pontyjsko-kaspijskie stepy - krainę zwaną wówczas Scytią. W późnej starożytności tereny te zdominowali spokrewnieni ze Scytami Sarmaci. Wiele informacji o Scytach pochodzi z "Dziejów " greckiego historyka Herodota (ok. 400 r. p.n.e.) oraz z wygnańczych wierszy Owidiusza "Wygnanie z Pontu". Inne dane pochodzą z wykopalisk archeologicznych na terenach Ukrainy i południowej Rosji, gdzie w scytyjskich kopcach pogrzebowych znaleziono kunsztowne wyroby złotnicze.

en: Seleucid
pl: Seleucydzki

en: ?plural:Seleucids
pl: ?plural:Seleucydzi

en: The Seleucid Empire was one of the diadochi states founded when Alexander the Great's generals carved up his empire after his death. It was named after its founder Seleucus I Nicator. Centered in Syria, the Seleucids were the most powerful of the diadochi states but eventually succumbed to Rome in the last century BCE.
pl: Państwo Seleucydów było jednym z krajów założonych przez diadochów, dowódców armii Aleksandra Wielkiego, po śmierci wodza i rozpadzie jego imperium. Nazwa pochodzi od Seleukosa I Nikatora. Imperium seleucydzkie znajdowało się na terenach dzisiejszej Syrii i choć było najsilniejszym państwem założonym przez diadochów, w I w. p.n.e. uległo potędze Rzymu.

en: Seljuk
pl: Seldżucki

en: ?plural:Seljuks
pl: ?plural:Seldżucy

en: The Seljuks were a Turkic horde whose name comes from their founder Seljuk. After the victory over the Ghaznavids in 1040 CE they created their own state. In 1055 CE the Seljuks took Baghdad, and their leader Tughril Beg took the title sultan. The Seljuks are famous for the defeat they inflicted upon the Byzantines at the battle of Manzikert in 1071. After the collapse of the Great Seljuk Empire in the 12th century the Seljuks continued to rule in the Sultanate of Rum, which would later form the basis of the Ottoman Turks.
pl: Seldżucy byli ludem tureckim, który wziął swą nazwę od założyciela Seldżuka. Po pokonaniu Ghaznawidów w roku 1040, stworzyli własne państwo. W roku 1055 Seldżucy zdobyli Bagdad, a ich przywódca Tughril Beg został sułtanem. Seldżucy wsławili się też pokonaniem Bizantyjczyków w bitwie pod Manzikert w 1071. Po upadku Wielkiego Imperium Seldżuckiego w XII wieku, lud ten rządził nadal w sułtanacie Rum, który stanie się później kolebką Osmanów.

en: Seminole
pl: Seminolski

en: ?plural:Seminoles
pl: ?plural:Seminole

en: The Seminole people emerged in the 18th century through a process of ethnogenesis, out of groups of lower Creek emigrants who fled the encroachment of White settlers in the U.S. state of Georgia and elsewhere, south to the Florida peninsula which at that time was under Spanish control. They intermingled with remnants of other tribes plus a significant number of Black African freedmen. Seminole leaders sided with the United States during the so-called Seminole wars against Spain, the outcome of which was the ceding of Florida to the U.S., and the removal of a majority of Seminoles to Indian Territory in what is now Oklahoma. Together with the Cherokee, Choctaw, Muskogee, and Chickasaw, the Seminole are known as one of the "Five Civilized Tribes" for their relatively amiable relationships with White European settlers during the early era of U.S. expansion.
pl: Seminole to lud, który wyłonił się w XVIII wieku z grupy krickich emigrantów. Uciekali oni przed białymi osadnikami ze stanu Georgia i innych obszarów na południe, ku Florydzie, będącej wówczas pod rządami Hiszpanów. Mieszali się oni z przedstawicielami innych plemion oraz z czarnoskórymi wyzwoleńcami. Seminole stanęli po stronie USA w wojnie przeciwko Hiszpanom, w wyniku których Floryda została przyłączona do USA, a większość Seminolów przeniesiono do rezerwatu na Terytorium Indiańskim (dzisiejsza Oklahoma). Wraz z Czirokezami, Czoktawami, Muskogee i Czikasawami wchodzili w skład tzw. Pięciu Cywilizowanych Plemion, które utrzymywały względnie przyjazne stosunki z białymi osadnikami w czasach ekspansji terytorialnej USA.

en: Senegalese
pl: Senegalski

en: ?plural:Senegalese
pl: ?plural:Senegalczycy

en: Senegal is the westernmost country of mainland Africa. It has been independent from France since 1960. Senegal is relatively stable and democratic compared to its neighbors.
pl: Spośród wszystkich krajów Afryki, Senegal jest najdalej wysunięty na zachód. Od 1960 roku jest on niepodległy od Francji. W porównaniu ze swoimi sąsiadami, Senegal jest państwem stabilnym i demokratycznym.

en: Serbian
pl: Serbski

en: ?plural:Serbians
pl: ?plural:Serbowie

en: Serbia is part of the region of the Southern Slavs that was conquered by the Ottomans after the collapse of the Byzantine Empire.  During most of the 20th century it was part of the Yugoslav Federation.
pl: Serbia to obszar położony na Bałkanach, który został podbity przez Imperium Osmańskie po upadku Bizancjum. Przez większość XX wieku Serbia była częścią Jugosławii.

en: Seychellois
pl: Seszelski

en: ?plural:Seychellois
pl: ?plural:Seszelczycy

en: The Seychelles is an archipelagic country off the coast of Eastern Africa in the Indian Ocean. The Islands have been visited by Austronesian, Maldivian and Arab merchants in antiquity but by the time of the European discoveries the Seychelles had no indigenous population. The Seychelles were intermittently under French and British possession until becoming independent in 1976. Its population consists of people of African, Chinese, European, Indian and Malagasy descent. The Seychelles are the least populated country of Africa and have the highest human development of the continent.
pl: Seszele to wyspiarski kraj położony u brzegów wschodniej Afryki na Oceanie Indyjskim. Archipelag był odwiedzany przez austronezyjskich, malediwskich i arabskich kupców już w starożytności, lecz do przybycia Europejczyków wyspy nie miały rdzennej populacji. Seszele znajdowały się pod władzą Francuzów i Brytyjczyków aż do uzyskania niepodległości w 1976 roku. Mieszkańcy kraju ludność pochodzenia afrykańskiego, chińskiego, europejskiego, hinduskiego i malgaskiego. Seszele to najmniej zaludniony kraj Afryki, cechuje się za to wysokim przyrostem naturalnym.

en: Shan
pl: Szański

en: ?plural:Shans
pl: ?plural:Szanowie

en: The Shans are an ethnic group related to the Thais and the Laotians. After the fall of the Burmese dominated Bagan Kingdom to the Mongols in 1287, a succession of Shan kingdoms known by historians as the Shan States controlled much of today's Myanmar, Laos, Thailand, as well as China's Yunnan Province.
pl: Szanowie to grupa etniczna spokrewniona z Tajami i Laotańczykami. Po upadku zdominowanego przez Birmańczyków Królestwa Bagan (podbitego przez Mongołów w 1287 roku) kilka królestw, zwanych dziś Państwami Szan, kontrolowało dużą część dzisiejszej Birmy, Laosu i chińską prowincję Yunnan.

en: Shawnee
pl: Szauniski

en: ?plural:Shawnee
pl: ?plural:Szaunisi

en: An Algonquian people, the Shawnee were led by Tikamthi (better known as Tecumseh) and his brother Tenskwatawa in trying to create a pan-native alliance against American expansionism but were ultimately unsuccessful and made to resettle in the Indian Territory (modern Oklahoma).
pl: Szaunisi to algonkiński lud Ameryki Północnej. Pod wodzą Tikamthu (znanego lepiej jako Tecumseh) oraz jego brata Tenskwatawy próbowali stworzyć sojusz rdzennych ludów sprzeciwiający się amerykańskiej ekspansji, ponieśli jednak klęskę i musieli osiedlić się na Terytorium Indiańskim (dzisiejsza Oklahoma).

en: Sherpa
pl: Szerpański

en: ?plural:Sherpas
pl: ?plural:Szerpowie

en: Sherpas are an ethnic group who settled in the Himalaya region of modern-day Nepal in the 15th century. They are of Tibetan stock and speak a language related to modern Tibetan though they are not mutually intelligible. After a few centuries of autonomy, Sherpa communities came by the 18th century under military pressure from encroaching Hindu polities, such as the Bengal based Sen Empire. By the 18th century the Sherpa homeland had been annexed into the Kingdom of Nepal. Following the democratization of Nepal in the beginning of the 21st century, there have been calls for greater autonomy for the Sherpas within the federal republic.
pl: Szerpowie to grupa etniczna, która osiedliła się w Himalajach, na terenie obecnego Nepalu w XV wieku. Wywodzą się z ludów tybetańskich i porozumiewają się językiem spokrewnionym z językami tybetańskimi, choć nie są one wzajemnie zrozumiałe. Po kilku stuleciach autonomii Szerpowie znaleźli się pod presją militarną wkraczających na te tereny państw hinduskich, takich jak państwo bengalskiej dynastii Sena. Do końca XVIII wieku ojczyzna Szerpów została zaanektowana przez Królestwo Nepalu. W wyniku demokratyzacji Nepalu na początku XXI wieku, pojawiły się głosy nawołujące do większej autonomii Szerpów w ramach państwa federacyjnego.

en: Siberian
pl: Syberyjski

en: ?plural:Siberians
pl: ?plural:Syberyjczycy

en: Siberia is a historical and geographical region of Russia and the USSR. During the reign of the czars separatist sentiments prevailed amongst some Slavic colonists. In 1918 a Siberian Republic was proclaimed but it was annexed by the USSR after only a few months.
pl: Syberia to historyczna i geograficzna kraina Rosji. Za rządów carów, wśród syberyjskich osadników dominowały tendencje separatystyczne. W 1918 roku proklamowano Republikę Syberyjską, lecz już kilka miesięcy później została ona włączona do Związku Radzieckiego.

en: Sicilian
pl: Sycylijski

en: ?plural:Sicilians
pl: ?plural:Sycylijczycy

en: Sicily is the largest island of Italy. It has been ruled by Greeks, Carthaginians, Romans, Vandals, Ostrogoths, Byzantines and Arabs. In the 11th century the Normans founded the Kingdom of Sicily which gradually became one of Italy's more powerful states. In 1816 it was merged with Naples into the Kingdom of the Two Sicilies which was united with Italy in 1861.
pl: Sycylia to największa wyspa Włoch. Dawniej rządzili nią Grecy, Kartagińczycy, Rzymianie, Wandalowie, Ostrogoci, Bizantyjczycy i Arabowie. W XI w. powstało tu normańskie Królestwo Sycylii, które stało się stopniowo jednym z najpotężniejszych państw włoskich. W 1816 roku wraz z Neapolem stworzyło Królestwo Obojga Sycylii, które w 1861 połączyło się z Włochami.

en: Sierra Leonean
pl: Sierraleoński

en: ?plural:Sierra Leoneans
pl: ?plural:Sierraleończycy

en: Sierra Leone is a country in West Africa. It was founded in 1792 as a home for liberated slaves and quickly passed to become a British dependency. Sierra Leone has been an independent republic since 1961. In the 1990s the country passed through a civil war. Today, Sierra Leone remains one of the poorest countries in the world.
pl: Sierra Leone to kraj położony w zachodniej Afryce. Został założony w 1792 roku dla wyzwolonych niewolników i szybko stał się brytyjskim terytorium zależnym. Sierra Leone jest niepodległą republiką od 1961 roku, a w latach 90-tych w kraju toczyła się wojna domowa. Dzisiaj Sierra Leone jest jednym z najbiedniejszych państwa świata.

en: Sikh
pl: Sikhowski

en: ?plural:Sikhs
pl: ?plural:Sikhowie

en: Sikhs are the followers of a monotheistic religion originating from the Indian Subcontinent in the 15th century. The Punjab, on the border of Pakistan and India, is the heartland of Sikhism. In the 19th century a Sikh Empire existed in the region.
pl: Sikhowie są wyznawcami monoteistycznej religii powstałej w XV w. na subkontynencie indyjskim. Sikhizm narodził się w prowincji Pendżab, na granicy między Pakistanem a Indiami. W XIX w. istniało tu silne państwo Sikhów.

en: Sikkimese
pl: Sikkimski

en: ?plural:Sikkimese
pl: ?plural:Sikkimczycy

en: Wedged between Nepal and Bhutan, the Himalayan kingdom of Sikkim was ruled by a lineage of monarchs known as chogyals for centuries, until becoming the 22nd state of India in 1975.
pl: Himalajskie królestwo Sikkim położone było pomiędzy Nepalem a Bhutanem. Sikkim rządzony był przez monarchów zwanych czogjalami. W 1975 roku  kraj stał się dwudziestym drugim stanem Indii.

en: Silesian
pl: Śląski

en: ?plural:Silesians
pl: ?plural:Ślązacy

en: Silesia is a region of southern Poland that was at one time an independent kingdom.
pl: Śląsk to region na południu Polski, który przez pewien okres historii pozostawał niezależnym królestwem.

en: Singaporean
pl: Singapurski

en: ?plural:Singaporeans
pl: ?plural:Singapurczycy

en: Singapore is a mercantile city-state located at the southernmost tip of the Malaysian Peninsula.
pl: Singapur to niewielkie miasto-państwo położone na południu Półwyspu Malajskiego.

en: Sinhalese
pl: Syngaleski

en: ?plural:Sinhalese
pl: ?plural:Syngalezi

en: The Sinhalese people of Sri Lanka trace their ancestry to the semi-legendary Prince Vijaya who settled the island of Sri Lanka together with 700 followers in 543 BCE.
pl: Zamieszkujący Sri Lankę lud Syngalezów wywodzi swe pochodzenie od pół-legendarnego księcia Vijaya, który wraz z 700 towarzyszami skolonizował wyspę w 543 r. p.n.e.

en: Slavic
pl: Słowiański

en: ?plural:Slavs
pl: ?plural:Słowianie

en: The Slavs are a modern linguistic group of several nations in Eastern Europe with common historical roots. The origin of the Slavs is not known precisely, therefore there are many hypotheses trying to explain them. Their sudden appearance in the history of civilized Europe may be related to the arrival of Iranian peoples and the expansion of the Huns.
pl: Słowianie to współczesna grupa językowa, w skład której wchodzą narody Wschodniej Europy połączone wspólną historią. Pochodzenie Słowian nie jest dokładnie znane, istnieje jednak wiele hipotez próbujących wyjaśnić tę zagadkę. Ich nagłe pojawienie się w Europie może być powiązane z przybyciem ludów irańskich i ekspansją Hunów.

en: Slovakian
pl: Słowacki

en: ?plural:Slovakians
pl: ?plutal:Słowacy

en: Slovakia is a country in the heart of Europe. Formerly part of Czechoslovakia, until 1918 it was part of the Austro-Hungarian Empire.
pl: Słowacja leży w samym sercu Europy. Dzisiejsza Słowacja powstała po rozpadzie Czechosłowacji w roku 1993, która wcześniej była częścią Austro-Węgier.

en: Slovenian
pl: Słoweński

en: ?plural:Slovenians
pl: ?plural:Słoweńcy

en: Slovenia was the most western and northern republic of the old Yugoslav Federation.
pl: Słowenia to najbardziej na północ wysunięta republika należąca do byłej Jugosławii.

en: Solomon Islander
pl: Salomoński

en: ?plural:Solomon Islanders
pl: ?plural:Salomończycy

en: Solomon Islands is a country in Melanesia, located between Papua New Guinea and Vanuatu. Inhabited by Austronesian peoples since 4000 BCE, the islands became a British protectorate in the 19th century. The islands were the site of some fierce fighting during World War II, including the famous battle of Guadalcanal. Solomon Islands has been independent since 1978.
pl: Wyspy Salomona to kraj w Melanezji położony pomiędzy Papuą Nową Gwineą i Vanuatu. Od ok. 4000 r. p.n.e. wyspy zamieszkiwane były przez ludność austronezyjską, a w XIX wieku stały się protektoratem brytyjskim. Podczas II Wojny Światowej wyspe były sceną zaciekłych walk, m.in. słynnej bitwy o Guadalcanal. Wyspy Salomona zyskały niepodległość w 1978 roku. [Słowa "salomoński" oraz "Salomończyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv - przyp. tłumacza.]

en: Somaliland
pl: Somalilandzki

en: ?plural:Somalilanders
pl: ?plural:Somalilandczycy

en: The Republic of Somaliland is an unrecognized state in Northern Somalia, roughly concurrent with former British Somaliland. It declared independence upon the collapse of Somalia in 1991. Although it enjoys more stability and a somewhat higher standard of living than the rest of Somalia it remains internationally unrecognized.
pl: Republika Somalilandu jest nieuznawanym krajem w północnej Somalii, której obszar odpowiada mniej więcej byłemu Brytyjskiemu Somalilandowi. Ogłosił on niepodległość po upadku Somalii w 1991 roku. Choć nieuznawany przez inne kraje, Somaliland jest bardziej stabilny i dostatni niż reszta Somalii.

en: Somali
pl: Somalijski

en: ?plural:Somalis
pl: ?plural:Somalijczycy

en: Somalia is a country in the Horn of Africa. In ancient times Somalia was a trading hub. At the end of the 19th century it was colonized by Britain and Italy. Somalia regained its independence in 1960. The military under general Siad Barre seized power in 1969. Siad Barre unsuccessfully tried to root out the country's clan system. In 1991 he was overthrown. The country has been without a functioning government ever since.
pl: Somalia to państwo w tzw. Rogu Afryki. W czasach starożytnych Somalia była dużym ośrodkiem handlowym. Pod koniec XIX w. tereny te skolonizowali Brytyjczycy i Włosi. Kraj odzyskał niepodległość w 1960 roku, a w 1969 władzę przejęła armia pod wodzą generała Siada Barre. Generał próbował wykorzenić system klanowy panujący w państwie, lecz bezskutecznie. W roku 1991 Siad Barre został obalony; od tego czasu w Somalii nie działa żaden rząd.

en: Sorbian
pl: Serbołużycki

en: ?plural:Sorbs
pl: ?plural:Serbołużyczanie

en: The Sorbs are West Slavic people living in the East of Germany in Eastern Saxony and Southern Brandenburg (Lusatia). The region has historically been associated with Poland and Bohemia.
pl: Serbołużyczanie to zachodniosłowiański lud zamieszkujący wschodnie Niemcy, wschodnią Saksonię i południową Brandenburgię (Łużyce). Region ten jest powiązany historycznie z Polską i Czechami.

en: Sotho
pl: Sotyjski

en: ?plural:Basotho
pl: ?plural:Sotyjczycy

en: A Bantu people in Southern Africa, the ancestors of the Basotho first arrived in the region by the end of the first millennium CE. The Basotho first formed a unified polity in the early 19th century under king Moshoeshoe I. Today, there are about 2 million Sotho in the Kingdom of Lesotho and almost twice that number in South Africa.
pl: Sotyjczycy to lud Bantu zamieszkujący południową Afrykę. Ich przodkowie przybyli w te rejony pod koniec pierwszego tysiąclecia naszej ery. Sotyjczycy zjednoczyli się po raz pierwszy we wczesnym XIX wieku pod władzą króla Moshoeshoe I. Dziś lud liczy sobie ok. 2 milionów członków w Lesotho i prawie dwukrotnie więcej w RPA.

en: South African
pl: Południowoafrykański

en: ?plural:South Africans
pl: ?plural:Południowi Afrykanie

en: Dutch settlers began colonizing southern Africa in the 17th century. After many wars between primarily Boers (descendants of Dutch settlers), British forces and Zulus, the Union of South Africa was created in 1910. The South African government became notorious for its "apartheid" policy of legal inequality based on the color of a citizen's skin. Following the adoption of the country's first non-racist constitution in 1994, long-time political prisoner Nelson Mandela became the first truly democratically elected president of South Africa.
pl: Holenderscy osadnicy zaczęli kolonizować południową Afrykę w XVII wieku. Po wielu wojnach pomiędzy Burami (potomkami holenderskich kolonistów), Brytyjczykami i Zulusami, w 1910 roku powstała Unia Południowej Afryki. Południowoafrykański rząd "wsławił się" polityką apartheidu, która sankcjonowała prawnie dyskryminację ciemnoskórych obywateli. W 1994 roku przyjęto pierwszą nie rasistowską konstytucję, a wieloletni więzień polityczny Nelson Mandela został pierwszym prezydentem wybranym w całkowicie demokratycznych wyborach.

en: South American
pl: Południowoamerykański

en: ?plural:South Americans
pl: ?plural:Południowi Amerykanie

en: The Union of South American Nations was formed in 2008, modeled after the European Union, but panamericanism has already existed since the 19th century.
pl: Unia Narodów Południowoamerykańskich powstała w roku 2008. Wzorowana jest na Unii Europejskiej, ale ruch panamerykański istniała już w XIX wieku.

en: South Korean
pl: Południowokoreański

en: ?plural:South Koreans
pl: ?plural:Południowi Koreańczycy

en: Formerly the site of a unified Korean state, the Korean peninsula is today divided into two states - North and South Korea - as a result of the stalemate after the Korean War in 1953. The South Korean government was formed from the nationalist and anti-communist "Provisional Government of the Republic of Korea" in 1948.
pl: Na Półwyspie Koreańskim istniało kiedyś jedno państwo, lecz dziś podzielony jest on na dwa kraje: Koreę Północną i Południową. Dwie Koree powstały w wyniku impasu dyplomatycznego po wojnie w roku 1953. Południowokoreański rząd wyłonił się z nacjonalistycznego i antykomunistycznego "Tymczasowego Rządu Republiki Korei" w 1948 roku.

en: South Sudanese
pl: Południowosudański

en: ?plural:South Sudanese
pl: ?plural:Południowi Sudańczycy

en: A long civil war pitted Southern Sudan, inhabited mostly by black Africans and predominantly Animist and Christian, against the Muslim and Arab North. The war left two million dead and many more displaced until a ceasefire was signed in 2005. Southern Sudan achieved full independence in 2011.
pl: Przez wiele lat Sudan pogrążony był w wojnie pomiędzy południem zamieszkanym głównie przez czarnoskórych animistów i chrześcijan a muzułmańską i arabską północą. Podczas wojny życie straciło 2 miliony osób, a wiele więcej musiało opuścić domy. W 2005 roku podpisano zawieszenie broni, a Południowy Sudan uzyskał niepodległość w 2011.

en: South Vietnamese
pl: Południowowietnamski

en: ?plural:South Vietnamese
pl: ?plural:Południowi Wietnamczycy

en: South Vietnam, officially the Republic of Vietnam, was the American-backed state during the Vietnam War. The country was reunited with North Vietnam after it was conquered by communist forces in 1975.
pl: Południowy Wietnam (oficjalna nazwa to Republika Wietnamu) był państwem wspieranym przez Amerykanów podczas wojny wietnamskiej. Kraj połączył się z Północnym Wietnamem po tym, jak w 1975 r. zajęli go komuniści.

en: Madame %s
pl: Pani %s

en: South Yemeni
pl: Południowojemeński

en: ?plural:South Yemenis
pl: ?plural:Południowi Jemeńczycy

en: The area around Aden was colonized by the British in 1839. South Yemen declared independence in 1967 and joined the communist bloc. It was united with North Yemen in 1990.
pl: Obszar wokół miasta Aden został skolonizowany przez Brytyjczyków w 1839 roku. Południowy Jemen ogłosił niepodległość w 1967 roku i przystąpił do bloku państw komunistycznych. Kraj zjednoczył się z Jemenem w roku 1990.

en: Soviet
pl: Sowiecki

en: ?plural:Soviets
pl: ?plural:Sowieci

en: The history of the Soviet Union starts in November 1917, when under Lenin's leadership a Bolshevik revolution occurred. On December 31 1922, four Soviet republics integrated into one country. The Soviet Union became one of the most powerful states in the 20th century, but by the end of 1991 it had disintegrated into fifteen independent countries due to social and economic problems.
pl: Historia Związki Radzieckiego rozpoczyna się w listopadzie 1917 roku, kiedy wybucha rewolucja bolszewicka pod wodzą Lenina. 31 grudnia 1922 roku cztery republiki sowieckie połączyły się w jeden kraj. Związek Radziecki był jednym z najpotężniejszych państw XX wieku, lecz w wyniku kryzysu społeczno-ekonomicznego rozpadł się w 1991 na piętnaście republik.

en: Sri Vijaya
pl: Śrividźajański

en: ?plural:Sri Vijaya
pl: ?plural:Śriwidźajanie

en: Sri Vijaya was an empire centered on Palembang in eastern Sumatra and extended its control through much of the coastal regions of Sumatra, Java, Borneo and the Malay peninsula. It was founded sometime in the 3rd century CE and lasted until roughly 1400, falling first to Jambi, then to Singhasari and other regional powers, including the South Indian Chola dynasty.
pl: Śriwidźaja było państwem skupionym wokół Palembang na wschodniej Sumatrze. Jego władza rozciągała się na przybrzeżne rejony Sumatry, Jawy, Borneo i Półwyspu Malajskiego. Powstało ok. III w. n.e. i przetrwało do początków wieku XV, kiedy to było stopniowo podbijane przez sąsiadujące państwa, w tym południowoindyjską dynastię Ćolan.

en: Sudanese
pl: Sudański

en: ?plural:Sudanese
pl: ?plural:Sudańczycy

en: In 1820 Sudan came under Egyptian rule and later British rule. Sudan became independent in 1956.
pl: W 1820 roku Sudan dostał się pod władzę Egiptu, a potem Wielkiej Brytanii. Niepodległość zyskał dopiero w 1956 roku.

en: Suebian
pl: Swebski

en: ?plural:Suebians
pl: ?plural:Swebowie

en: The Suebians were an ancient West Germanic tribal confederation, which may have been formed by Ariovistus for his expedition to Gaul. The Suebians included the Germanic tribes from the Elbe river basin belonging to the Herminonic language group, such as the Marcomanni and Quadi. Between the first and fourth centuries CE they were a threat to Rome, often encroaching on the Danube provinces of the empire. In 405-406 CE the Suebians were forced to leave their lands by the Huns and during New Year's night in 405 CE they crossed the frozen Rhine together with the Vandals and the Alans. They settled in the northwest of the Iberian Peninsula, where they established their own kingdom, which was conquered by the Visigoths in 585 CE.
pl: Swebowie byli starożytnym związkiem ludów zachodniogermańskich, który mógł powstać pod wodzą Ariowista na jego ekspedycję do Galii. Swebowie obejmowali plemiona germańskie z dorzecza Łaby . Między I a IV w. n.e. zagrażali oni Rzymowi i wkraczali często do naddunajskich prowincji Cesarstwa. W latach 405-406 Swebowie zostali zmuszeniu przez Hunów do opuszczenia swych ziem i w noworoczną noc roku 405 wraz z Wandalami i Alanami przekroczyli zamarznięty Ren. Osiedlili się północno-zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego, gdzie założyli królestwo podbite w roku 585 przez Wizygotów.

en: Surinamese
pl: Surinamski

en: ?plural:Surinamese
pl: ?plural:Surinamczycy

en: Suriname is the smallest independent country of South America. Originally it was inhabited by Arawak Indians. It was first colonized by the English who traded it with the Dutch for New Amsterdam, modern New York, in 1667. Suriname was granted self government in 1954 and became fully independent in 1975.
pl: Surinam to najmniejszy niepodległy kraj Ameryki Południowej. Początkowo tereny te zamieszkiwane były przez Indian Arawaków. W 1667 roku zostały skolonizowane przez Anglików handlujących z Holendrami z Nowego Amsterdamu (dzisiejszy Nowy Jork). Surinam zyskał prawo do samostanowienia w 1954 roku, a pełną niepodległość w roku 1975.

en: Sergeant %s
pl: Sierżant %s

en: ?female:Sergeant %s
pl: ?female:Sierżant %s

en: Swahili
pl: Suahilijski

en: ?plural:Swahili
pl: ?plural:Suahilijczycy

en: The Swahili are a Bantu ethnic group living along the Eastern Coast of Africa. From about the 9th century onwards the region, at the crossroads of Islamic and African cultural influences, saw the rise of Swahili city states, including Zanzibar, Kilwa Kisiwani, Mozambique and Sofala. The cities grew to prominence thanks to their ivory, gold, slave and spice trade. The arrival of the Portuguese around 1500 coincided with the decline of the Swahili polities, but the Swahili remained a dominant cultural element in Eastern Africa. Today, the Swahili language (Kiswahili) is used as lingua franca by more than 50 million people in Eastern Africa and is an official language of Kenya, Tanzania, Uganda, the Comoros and the African Union.
pl: Suahilijczycy to grupa etniczna Bantu zamieszkująca wschodnie wybrzeże Afryki. Od IX wieku region znajdował się na pograniczu wpływów kultury islamskiej i afrykańskiej. Powstały tu miasta-państwa takie jak Zanzibar, Kilwa Kisiwani, Mozambik i Sofala. Miasta rozwijały się dzięki handlowi kością słoniową, złotem, niewolnikami i przyprawami. Przybycie Portugalczyków około roku 1500 zbiegło się w czasie ze schyłkiem suahilijskich miast-państw, lecz lud miał nadal duży wpływ na kulturę wschodniej Afryki. Dziś język suahili (kiswahili) jest używany jako lingua franca przez 50 milionów osób i jest oficjalnym językiem w Kenii, Tanzanii, Ugandzie, na Komorach i w Unii Afrykańskiej.

en: Swazi
pl: Swazijski

en: ?plural:Swazis
pl: ?plural:Swazijczycy

en: The Swazi are a Bantu people of southern Africa. Under the leadership of Mswati II (1820 - 1868), the Swazis expanded their territory and stabilized the southern frontier with the Zulus.
pl: Swazijczycy to południowoafrykański lud z grupy Bantu. Pod rządami Mswati II (1820-1868) kraj powiększył obszar i sięgnął na południu krain Zulusów.

en: Swiss
pl: Szwajcarski

en: ?plural:Swiss
pl: ?plural:Szwajcarzy

en: Switzerland has existed as a state in its present form since the adoption of the Swiss Federal Constitution in 1848. The precursors of modern Switzerland established a protective alliance at the end of the 13th century, forming a loose confederation of states which persisted for centuries.
pl: Szwajcaria istnieje w obecnej postaci od czasu przyjęcia federalnej konstytucji w 1848 roku. Prekursorem współczesnego państwa szwajcarskiego był sojusz obronny zawarty w XIII wieku; powstała w wyniku tego luźna federacja państw, która przetrwała przez kilka stuleci.

en: Federal Councillor %s
pl: Kanclerz Federalny %s

en: ?female:Federal Councillor %s
pl: ?female:Kanclerz Federalna %s

en: Syrian
pl: Syryjski

en: ?plural:Syrians
pl: ?plural:Syryjczycy

en: The modern Syrian Arab Republic was formed from a French mandate and gradually gained independence during the 1940s.
pl: Współczesna Syryjska Republika Arabska powstała z francuskiego mandatu i w latach czterdziestych XX w. stopniowo zyskiwała pełną niepodległość.

en: Tahitian
pl: Tahitański

en: ?plural:Tahitians
pl: ?plural:Tahitańczycy

en: The islands of what is now French Polynesia were first settled by Polynesian peoples in the 3rd century CE. France established a protectorate over Tahiti, the main island of the archipelago, in 1842. In 1889 the entire area was declared a French colony. The islands remain an overseas collectivity of France today but they enjoy a large internal autonomy. Because of its lush vegetation and Polynesian culture, Tahiti has become the archetypical exotic island.
pl: Wyspy dzisiejszej Polinezji Francuskiej zostały zasiedlone przez Polinezyjczyków w III w. n.e. W 1842 roku Francja ustanowiła protektorat nad Tahiti, główną wyspą archipelagu. W roku 1889 cały obszar został uznany za francuską kolonię. Wyspy są dziś wspólnotą zamorską Francji, lecz cieszą się szeroką autonomią. Dzięki bujnej roślinności i polinezyjskiej kulturze, Tahiti stało się archetypową egzotyczną wyspy.

en: Tairona
pl: Tairoński

en: ?plural:Tairona
pl: ?plural:Taironi

en: A Chibchan-speaking people related to the Kuna of Panama and the Muisca of central Colombia, the Tairona inhabit the modern Magdalena and La Guajira Departments of northern Colombia. Their city of Teyuna was founded sometime around 500 BCE. The Tairona, living in a mountainous area, built stone steps and terraces on steep hillsides in order to farm the region. Though they fought against the Spanish for 75 years, eventually they succumbed to the various pressures that all Native American peoples were subject to during this period.
pl: Taironi to użytkownicy języka Chibchan, spokrewnieni z ludami Kuna z Panamy i z Muiska ze środkowej Kolumbii. Zamieszkują oni północnokolumbijskie stany Magdalena i La Guajira. Tairońskie miasto Teyuna założone zostało ok. 500 r. p.n.e. Taironi mieszkają na terenach górzystych, wybudowali więc kamienne schody i tarasy na stromych zboczach, które służą im jako obszaru uprawne. Choć w przeszłości przez 75 lat walczyli z Hiszpanami, ostatecznie poddali się różnym naciskom, na które były narażone także inne rdzenne ludy Ameryki Południowej.

en: Taiwanese
pl: Tajwański

en: ?plural:Taiwanese
pl: ?plural:Tajwańczycy

en: The Republic of China was established in 1912 as the successor state of the Qing Empire, ending over two millennia of imperial rule in China. When the Chinese Nationalists who ruled the Republic lost a civil war against the Chinese Communists in 1949, the Nationalist government evacuated to the island of Taiwan, establishing Taipei as the provisional capital of the Republic of China.
pl: Republika Chińska powstała w 1912 roku jako następczyni państwa Qing, kończącego ponad dwa tysiąclecia chińskiej władzy cesarskiej. Gdy rządzący republiką chińscy nacjonaliści przegrali wojnę domową z chińskimi komunistami, nacjonalistyczny rząd zbiegł na wyspę Tajwan i obrał Tajpej na tymczasową stolicę Republiki Chińskiej.

en: Tajik
pl: Tadżycki

en: ?plural:Tajiks
pl: ?plural:Tadżykowie

en: Tajikistan is a nation in Central Asia. The Tajiks trace the foundation of their nation back to the Samanid Empire, one of the first Persian states to appear after the Arab conquest.
pl: Tadżykistan to kraj w środkowej Azji. Tadżykowie wywodzą swoje pochodzenie od mieszkańców państwa Samanidów, pierwszego kraju, który pojawił się po podboju Arabów.

en: Tanganyikan
pl: Tanganikański

en: ?plural:Tanganyikans
pl: ?plural:Tanganikańczycy

en: Inhabited by Bantu tribes since the beginning of the Common Era, Tanganyika became a German colony in the late 19th century. It was conquered by the British during World War I and declared independence in 1961. Three years later it merged with Zanzibar to form the Union of Tanzania.
pl: Od pierwszych wieków naszej ery Tanganika zamieszkiwana była przez ludy Bantu. W późnym wieku XIX kraj stał się kolonią niemiecką. Podczas I Wojny Światowej została podbita przez Brytyjczyków, w 1961 ogłosiła niepodległość, a trzy lata później stworzyła unię z Zanzibarem tworząc Tanzanię.

en: Tanzanian
pl: Tanzański

en: ?plural:Tanzanians
pl: ?plural:Tanzańczycy

en: Tanzania was formed as a merger of the former British colonies of Tanganyika and Zanzibar in 1964. For two decades the country was ruled by Julius Nyerere, who followed the tenets of African socialism. In 1985 Nyerere was the first African head of state to voluntarily step down.
pl: Tanzania powstała w 1964 r. w wyniku połączenia dwóch byłych kolonii brytyjskich: Tanganiki i Zanzibaru. Przez dwie dekady kraj rządzony był przez Juliusa Nyerere, zwolennika afrykańskiego socjalizmu. W 1985 roku Nyerere stał się pierwszym afrykańskim władcą, który dobrowolnie ustąpił z urzędu.

en: Tatar
pl: Tatarski

en: ?plural:Tatars
pl: ?plural:Tatarzy

en: The Tatars are a Turkic-speaking nation. Various Tatar states existed in the Middle Ages: Kazan, Crimea, Astrakhan, Sibir and other khanates. Nowadays Tatars live in many places in the former USSR. They have their own republic called Tatarstan in the Russian Federation and the Autonomous Republic of Crimea in Ukraine.
pl: Tatarzy to lud posługujący się językiem z grupy tureckich. W średniowieczu istniały różne państwa tatarskie: Chanaty Kazański, Krymski, Astrachański, Syberyjski i inne. Dziś Tatarzy mieszkają w różnych miejscach byłego ZSRR. Mają też własną republikę, Tatarstan, w ramach Federacji Rosyjskiej i Autonomiczną Republikę Krymu na Ukrainie.

en: Knights Templar
pl: Templariusze

en: ?plural:Templars
pl: ?plural:Templariusze

en: The Knights Templar were formed after the first Crusade in order to protect Pilgrims on their journeys in the Holy Land. The organization grew to immense power and wealth in the next 200 years, and were the innovators of many modern concepts such as Banking.
pl: Zakon Templariuszy powstał po pierwszej krucjacie w celu chronienia pielgrzymów podczas podróży przez Ziemię Świętą. W ciągu kolejnych dwustu lat, organizacja stała się niezwykle zamożna i potężna. Templariusze byli prekursorami w wielu dziedzinach: jednym z ich wynalazków są na przykład banki.

en: Teutonic
pl: Krzyżacki

en: ?plural:Teutonic Order
pl: ?plural:Krzyżacy

en: The Teutonic Order led a series of crusades against pagan Balts during the High Middle Ages. In 1224 it founded the 'Ordenstaat' or State of the Order, which remained a powerful country for three centuries. The State was secularized and replaced by the Duchy of Prussia in the 16th century.
pl: Zakon Krzyżacki zorganizował kilka wypraw przeciwko pogańskim plemionom Bałtów w wiekach średnich. W 1224 r. stworzył "Ordenstaat", czyli Państwo Zakonne, które było silnym tworem polityczno-militarnym przez trzy stulecia. Ostatecznie Państwo Zakonne zostało zsekularyzowane i w XVI w. przekształciło się w Księstwo Prus.

en: Texan
pl: Teksański

en: ?plural:Texans
pl: ?plural:Teksańczycy

en: Texas, "the Lone Star State" is the second largest and second most populous state of the USA, famous for its "larger than life" cowboy culture and Mexican heritage. After the famous Battle of the Alamo, The Texians defeated the Mexicans at San Jacinto and declared independence. The Republic of Texas lasted from 1836 to 1846, after which it became the 28th state of the United States. Historically, Texas was ruled in full or in part by six nations: France, Spain, Mexico, the Republic of Texas, the Confederacy, and the USA, as expressed in the slogan "six flags over Texas".
pl: Teksas, zwany też "Stanem Samotnej Gwiazdy", jest drugim największym i najludniejszym stanem USA, znanym z "kowbojskiej" mentalności mieszkańców i meksykańskiego dziedzictwa kulturowego. Po słynnej bitwie pod Alamo Teksańczycy pokonali Meksykanów pod San Jacinto i ogłosili niepodległość. Republika Teksasu istniała w latach 1836-1846, po czym stała się 28 stanem USA. W przeszłości Teksas rządzony był (w całości lub części) przez sześć krajów: Francję, Hiszpanię, Meksyk, Republikę Teksańską, Skonfederowane Stany Ameryki oraz USA. Ślad tej burzliwej historii zachował się w powiedzeniu "sześć flag nad Teksasem".

en: Thracian
pl: Tracki

en: ?plural:Thracians
pl: ?plural:Trakowie

en: The second most numerous people in the ancient western world.
pl: Drugi najliczniejszy lud starożytnego świata zachodniego.

en: Thuringian
pl: Turyngijski

en: ?plural:Thuringians
pl: ?plural:Turyngowie

en: The Thuringians were an ancient Germanic confederation in what is now Central Germany, established after the defeat of the Huns. Defeated by the Franks in the 8th century, Thuringia later became a landgraviate of the Holy Roman Empire. After the extinction of the ruling family in the 13th century, the War of the Thuringian Succession left the region badly splintered even for Holy Roman Empire standards, which was exacerbated by the Thuringian (or rather Saxon) tradition of dividing territory amongst all male heirs. Thuringia was a hotbed of the Protestant Reformation and the Wars of Religion, and saw a cultural apogee during the Enlightenment when the duke of Saxe-Weimar invited luminaries such as Johann Wolfgang von Goethe and Friedrich Schiller to his court. Thuringian political fragmentation survived Napoleon and the German unification; only after the fall of the German monarchies in 1918 was a united Free State of Thuringia established, which currently exists as one of the states of Germany.
pl: Turyngowie byli starożytną grupą ludów zamieszkujących dzisiejsze środkowe Niemcy. W VIII wieku Turyngia została podbita przez Franków, a później stała się hrabstwem Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Gdy w XIII wieku wymarła dynastia rządząca, wybuchła wojna sukcesyjna, która poszatkowała kraj na małe części, nawet jak na standardy Świętego Cesarstwa Rzymskiego (zgodnie z saksońskimi zwyczajami terytorium kraju było dzielone pomiędzy męskich potomków zmarłego władcy). Kraina była wylęgarnią ruchów protestanckich i wojen religijnych doby Reformacji. Szczytowy okres rozwoju Turyngii przypadł na epokę Oświecenia, kiedy książę Saksonii-Weimaru zaprosił na swój dwór sławy takie jak Johann Wolfgang von Goethe i Friedrich Schiller. Turyngia pozostawała rozbita aż do czasów Napoleona i zjednoczenia Niemiec; dopiero po upadku niemieckich monarchii w 1918 roku Turyngia zyskała niezależność polityczną, a dziś jest jednym z krajów związkowych Niemiec.

en: Tibetan
pl: Tybetański

en: ?plural:Tibetans
pl: ?plural:Tybetańczycy

en: The Tibetan homeland is sometimes called the "Roof of the World", the highest elevated region in the world. In the 7th century, Tibet emerged as a formidable empire under the leadership of king Songtsen Gampo, being recognized by both China and India. This dynasty lasted until the 11th century, when Tibet was overrun by the Mongols. Centuries later when Mongol rule had weakened, Lozang Gyatso - born 1617 and the 5th Dalai Lama - established a buddhist religious state under the control of the Gelugpa school of Tibetan Buddhism.
pl: Tybet zwany jest czasem "dachem świata", gdyż jest najwyżej położonym regionem kuli ziemskiej. W VII wieku kraj pod wodzą Sangstena Gampo stał się potężnym imperium, uznawanym przez ówczesne Chiny oraz Indie. Dynastia przetrwała do XI wieku, potem zaś w kraju rozpanoszyli się Mongołowie. Kilka stuleci później, gdy mongolska dominacja osłabła, piąty Dalajlama Lozang Gyatso (urodzony w 1617 r.) ustanowił buddyjskie państwo wyznaniowe, pod wodzą jednej ze szkół buddyzmu tybetańskiego o nazwie Gelugpa.

en: ?female:Dalai Lama %s
pl: ?female:Dalaj Lama %s

en: Timurid
pl: Timurydzki

en: ?plural:Timurids
pl: ?plural:Timurydzi

en: Timur was a military genius who claimed lineage from Chinggis Khan and from his capital in Samarkand conquered all of Central Asia as well as parts of the Middle East and India. The court culture of Timurid Empire was heavily Persianized, while the imperial administration and military organization displayed influences from the Timurid ruling elite's Mongolian and Turkic origins.
pl: Timur Chromy był genialnym dowódcą wojskowym, który wywodził swe pochodzenie od Czyngis-chana. Stolicą jego państwa była Samarkanda, z której to podbił całą środkową Azję oraz część Bliskiego Wschodu i Indii. W imperium Timura silne były wpływy perskie, lecz administracja i armia zorganizowane były przez mongolską i turecką elitę rządzącą.

en: Tocharian
pl: Tocharski

en: ?plural:Tocharians
pl: ?plural:Tocharowie

en: The Tocharians were an Indo-European people living in what is now Xinjiang in western China. Because of their unique geopolitical position, their kingdoms of Shanshan, Kucha, and Khotan (as well as other, smaller ones) were influenced by Chinese, Persian, Indian, Sogdian, Scythian, and Tibetan cultures. Their religion, dress, writing, and art all reflect these varied influences. They lived in oasis towns and cities along the Silk Road, along which Buddhism was carried into China. The area was at various times a military protectorate of China, such as during the Han and Tang dynasties. During the decline of the latter dynasty, the Turkic Uyghur tribe moved into the Tarim basin, settling in and expanding their khanate through the Tocharian lands. The Uyghur intermarried with the Tocharians and supplanted their language for all but liturgical purposes. Even this use fell when Islam spread and took the place of Buddhism as the predominant religion in the region.
pl: Tocharowie byli ludem indoeuropejskim zamieszkującym obszar dzisiejszej prowincji Xinjiang w zachodnich Chinach. Z powodu swej nietypowej pozycji geopolitycznej, ich królestwa (Shanshan, Kucha, Khotan oraz inne pomniejsze) znajdowały się pod wpływem cywilizacji chińskiej, perskiej, hinduskiej, sogdiańskiej, scytyjskiej i tybetańskiej. Te różnorakie wpływy widać w tocharskiej religii, strojach, piśmiennictwie i sztuce. Tocharowie mieszkali w oazowych miastach wzdłuż Jedwabnego Szlaku, którym do Chin zawędrował buddyzm. Obszar ten był kilkukrotnie protektoratem wojskowym Chin (m.in. za panowania dynastii Han i Tang). W okresie schyłku tej drugiej dynastii, w okolice miasta Tarim zawędrowali tureccy Ujgurzy, osiedlili się i poszerzyli swój chanat o ziemie Tocharów. Zawierano dużo małżeństw mieszanych między przedstawicielami obu ludów, a język Ujgurów zastąpił tocharski we wszystkich sferach za wyjątkiem liturgicznej. Lecz nawet to zmieniło się wraz z rozpowszechnieniem się islamu, który wyparł buddyzm i stał się dominującą religią regionu.

en: Togolese
pl: Togijski

en: ?plural:Togolese
pl: ?plural:Togijczycy

en: Togo became a German protectorate in 1885 and was conquered by the French and British in World War II. Togo became independent in 1960. Since the late 1960s the country's politics have been dominated by general Gnassingbe Eyadema, who was succeeded by his son Faure upon his death in 2005.
pl: Togo stało się niemieckim protektoratem w 1885 roku, a podczas II Wojny Światowej podbite zostało przez Francuzów i Brytyjczyków. Kraj uzyskał niepodległość w 1960, a od późnych lat 60-tych togijska scena polityczna zdominowana była przez generała Gnassingbe Eyadema. W 2005 zastąpił go jego syn Faure.

en: Toltec
pl: Toltecki

en: ?plural:Toltecs
pl: ?plural:Toltekowie

en: The Toltecs were a Meso-American civilization that existed from the 10th to the 12th century. The Toltec Empire was founded by Ce Tecpatl Mixcoatl, who led his nomadic people from the north to settle on the Mexican High Plain. Mixcoatl was murdered by his enemies but was later avenged by his son Ce Acatl Topilitzin Quetzalcoatl, who would lead the Toltec civilization to untold heights. Toltec culture continued to thrive until the 12th century. Their capital Tollan was violently destroyed in 1168 and the Toltec area fragmented into rivaling city-states. Toltec cultural influences have been identified from New Mexico to Nicaragua, though historians do not agree on the political history of the Toltecs. Since most of the history of the Toltecs is based on Aztec mythology, some claim there was never a Toltec Empire, but that Aztec references to the Toltecs were an allegory for civilization.
pl: Toltekowie to lud mezoamerykański, którego państwo istniało w wiekach X-XII. Imperium Tolteków stworzone zostało przez Ce Tecpatl Mixcoaca, który przeprowadził swój koczowniczy lud z północy na meksykańską prerię. Mixcoatl został zamordowany przez wrogów, lecz pomścił go jego syn Ce Acatl Topilitzin Quetzalcoatl, który doprowadził cywilizację Tolteków do rozkwitu. Kultura toltecka rozwijała się bujnie do XII wieku. W 1168 roku ich stolica Tollan została zrównana z ziemią, a imperium rozpadło się na walczące ze sobą państwa-miasta. Wpływy kultury tolteckiej widoczne są od Nowego Meksyku po Nikaraguę, choć historycy nie mają pewności co do dziejów tego ludu. Większość informacji pochodzi z mitologii, przez co niektórzy twierdzą, że nigdy nie istniało żadne imperium tolteckie, a wzmianki w Azteków na temat Tolteków służyły jedynie jako alegoria ich własnej cywilizacji.

en: Tongan
pl: Tongijski

en: ?plural:Tongans
pl: ?plural:Tongijczycy

en: An island group in the Southern Pacific, Tonga was settled by Polynesians around 1000 BCE. Although the islands became a British protectorate in the 19th century, they are the only country in Oceania to have escaped actual colonization.
pl: Państwo Tonga leży na archipelagu południowego Pacyfiku. Wyspy zasiedlone zostały ok. 1000 r. p.n.e. przez Polinezyjczyków. Choć w XIX w. stały się brytyjskim protektoratem, w rzeczywistości Tonga jest jedynym krajem Oceanii, który uniknął faktycznej kolonizacji.

en: Transnistrian
pl: Naddniestrzański

en: ?plural:Transnistrians
pl: ?plural:Naddniestrzanie

en: Transnistria was added to the Moldavian SSR by Stalin, although it was mostly inhabited by Russians and Ukrainians. After the collapse of the Soviet Union Transnistria declared its independence from Moldova. Although the country is de facto independent, it is not recognized by any UN member. Power is still in the hands of the old communist elite.
pl: Naddniestrze zostało przyłączone do Mołdawskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej przez Stalina, choć była ona zamieszkiwana w większości przez Rosjan i Ukraińców. Po rozpadzie Związku Radzieckiego Naddniestrze ogłosiło niepodległość. Mimo że kraj jest de facto niepodległy, nie jest on uznawany przez żadne państwo należące do ONZ. Naddniestrzem włada nadal wąska grupka zatwardziałych komunistów.

en: Transylvanian
pl: Transylwański

en: ?plural:Transylvanians
pl: ?plural:Transylwańczycy

en: Transylvania is a historical territory in what is now Romania, inhabited by Romanians, Hungarians and Saxon Germans. Transylvania became a principality under nominal Hungarian suzereignty when that country started to crumble under the Ottoman incursions. During the Reformation, Transylvania was the first country in Europe to proclaim religious freedom. The principality lost its independence to Habsburg Austria in 1711.
pl: Transylwania to historyczna kraina dzisiejszej Rumunii, zamieszkiwana przez Rumunów, Węgrów i Saksończyków. Transylwania stała się księstwem pod zwierzchnictwem Węgier, gdy kraj zaczął się rozpadać w wyniku najazdów Osmanów. W okresie Reformacji Transylwania była pierwszym krajem w Europie, który wprowadził wolność religijną. Księstwo straciło niepodległość na rzecz Austrii Habsburgów w 1711 roku.

en: Trinidadian and Tobagonian
pl: Trynidadzki

en: ?plural:Trinidadians and Tobagonians
pl: ?plural:Trynidadczycy

en: Trinidad and Tobago is a country in the Caribbean, consisting of the two eponymous islands. It is the most populous country of the Lesser Antilles. Trinidad was sighted by Columbus in 1498, and remained a Spanish colony until it was conquered by the British during the Napoleonic wars; Tobago was colonized by Curonians, Spanish, Dutch, French and Swedes but eventually also ended up in British hands. The islands have been independent since 1962. The islands' economy is based on oil and is relatively developed when compared to its Caribbean neighbors. Trinidad and Tobago is famous for its music and its Carnival.
pl: Trynidad i Tobago to karaibski kraj, w którego skład wchodzą dwie wyspy wymienione w nazwie. Jest to najludniejsze państwo Małych Antyli. Trynidad został odkryty przez Kolumba w 1498 roku i był kolonią hiszpańską aż do czasów wojen napoleońskich, kiedy to został podbity przez Brytyjczyków. Tobago było kolonizowane przez Kurów, Hiszpanów, Holendrów i Szwedów, lecz ostatecznie również wpadło w ręce Brytyjczyków. Wyspy zyskały niepodległość w 1962 roku. Gospodarka kraju opiera się w dużej mierze na wydobyciu ropy naftowej i jest stosunkowo dobrze rozwinięta w porównaniu do innych państw Karaibów. Trynidad i Tobago słynie też z muzyki oraz karnawału.

en: Tswana
pl: Tswański

en: ?plural:Batswana
pl: ?plural:Tswańczycy

en: The Batswana are a Bantu people in Southern Africa. With about 20% of the population they are the dominant ethnicity of Botswana, which is named after them. In South Africa they count about four million Batswana and in the Apartheid era they had the Bantustan of Bophuthatswana.
pl: Lud Tswana należy do grupy ludów Bantu zamieszkujących południową Afrykę. Stanowią ok. 20% populacji Botswany, co czyni ich największą grupą etniczną kraju, od którego zresztą pochodzi jego nazwa. W RPA mieszka ok. 4 miliony Tswana, a w czasach apartheidu ulokowani byli w bantustanie Bophuthatswana.

en: Tuareg
pl: Tuareski

en: ?plural:Tuaregs
pl: ?plural:Tuaregowie

en: The Tuareg or Imuhagh are a pastoralist nomadic Berber people inhabiting the interior of the Sahara Desert, mostly in Algeria, Niger and Mali. Despite their matrilineal organization they are followers of Islam. For many centuries they engaged in slave hunting, even influencing the slave trade to the Americas.
pl: Tuaregowie są wędrownym ludem pasterskim należący do berberyjskiej grupy etnicznej. Zamieszkują oni tereny Sahary, głównie Algierię, Niger i Mali. Pomimo tego, że są ludem matrylinearnym, są także wyznawcami islamu. Przez wiele wieków trudnili się handlem niewolnikami, którzy trafiali nawet do Ameryk.

en: Tunisian
pl: Tunezyjski

en: ?plural:Tunisians
pl: ?plural:Tunezyjczycy

en: The Phoenicians founded Carthage in the area where Tunisia is today. Carthage later became a major power in the Mediterranean region until it was defeated by the Romans in 146 BCE. Later the Arab Muslim conquest in the 7th century led to migration from the Arab and Ottoman countries. But there were also a lot of Jews and Spanish Moors who moved there at the end of the 16th century. Tunisia became mostly autonomous from the Ottoman empire in 1861. But in 1881 Tunisia was invaded by the French and was made a French protectorate. The country became independent in 1956.
pl: Fenicjanie zbudowali Kartaginę na obszarze obecnej Tunezji. Kartagina wyrosła na mocarstwo basenu Morza Śródziemnego, aż do czasu, gdy w 146 r. p.n.e. pobili ją Rzymianie. Nieco później podboje muzułmańskich Arabów w VII wieku doprowadziły do migracji ludności do krajów arabskich i osmańskich. W XVI w. na te tereny wprowadzali się Żydzi i hiszpańscy Maurowie. Tunezja zyskała dużą niezależność od Imperium Osmańskiego w 1861 roku, lecz w 1881 została najechana przez Francuzów i stała się francuskim protektoratem. Kraj zyskał niepodległość w 1956 roku.

en: Turkish Cypriot
pl: Turecko-cypryjski

en: ?plural:Turkish Cypriots
pl: ?plural:Tureccy Cypryjczycy

en: Turks first settled in Cyprus after the Ottomans conquered the island in 1571. Political unrest and ethnic tensions between Turkish and Greek Cypriots led to an invasion by the Turkish military in 1974, followed by the declaration of independence of the Turkish Republic of North Cyprus in 1983. Currently, the only country that recognizes the independence of the TRNC is Turkey.
pl: Turcy po raz pierwszy osiedlili się na Cyprze po podboju  wyspy przez Osmanów w 1571 roku. Niestabilność polityczna oraz napięcia etniczne pomiędzy tureckimi i greckimi Cypryjczykami dopowadziły do tureckiej inwazji na wyspę w 1974 roku, a potem do ogłoszenia niepodległości Republiki Tureckiej Cypru Północnego w roku 1983. Dziś jedynym krajem uznającym istnienie RTCP jest Turcja.

en: Turkmen
pl: Turkmeński

en: ?plural:Turkmens
pl: ?plural:Turkmeni

en: Turkmen tribes were first united in the 11th century CE under Togrul Beg, second ruler of the Seljuk Empire. As the Seljuk state broke down under the pressure from encroaching Mongols, the Turkmens started a westward migration. They eventually settled in the lands between the Amu Darya river and the Caspian Sea, approximately the location of today's Turkmenistan.
pl: Plemiona turkmeńskie zostały zjednoczone po raz pierwszy w XI w. przez Tughril Bega, drugiego władcę imperium seldżuckiego. Gdy państwo Seldżuków upadło w wyniku najazdów Mongołów, Turkmeni wyruszyli na zachód. Osiedlili się na terenach pomiędzy rzeką Amu-daria a Morzem Kaspijskim, na obszarze zbliżonym do dzisiejszego Turkmenistanu.

en: Tuvan
pl: Tuwiński

en: ?plural:Tuvans
pl: ?plural:Tuwińcy

en: Tuvans are a Turkic people living in the Autonomous Republic of Tuva in the south of Siberia. Tuva split off from China in 1921 and then formed the independent republic of Tannu Tuva allied with the Soviet Union. In 1940 Tannu Tuva had the distinction of seeing the first non-monarchic female head of state of Modern History when Khertek Anchimaa-Toka became chairperson of the republic. In 1944 it was incorporated in the Soviet Union as a part of the Russian Soviet Federative Socialist Republic.
pl: Tuwińcy to lud turecki zamieszkujący Republikę Tuwy w południowej Syberii. Tuwa oddzieliła się od Chin w 1921 roku i stworzyła niepodległą republikę Tannu Tuwa, sprzymierzoną ze Związkiem Radzieckim. W roku 1940 Khertek Anchimaa-Toka stała się pierwszą kobietą nie pochodzącą z rodu królewskiego, która objęła urząd przewodniczącej republiki. W roku 1944 kraj został przyłączony do ZSRR.

en: Tyrolian
pl: Tyrolski

en: ?plural:Tyrolians
pl: ?plural:Tyrolczycy

en: Tyrol was a county in the Alps. In the 16th century its own dynasty died out and the region passed to Habsburg Austria. The southern part was annexed by Italy after World War I.
pl: Tyrol był kiedyś alpejskim hrabstwem. W XVI w. umarł ostatni przedstawiciel tyrolskiej dynastii rządzącej, a kraj przyłączono do Austrii Habsburgów. Po I Wojnie Światowej południowa część Tyrolu została przyłączona do Włoch.

en: Princely Count %s
pl: Książę-Hrabia %s

en: Princely Countess %s
pl: Księżna-Hrabina %s

en: Ugandan
pl: Ugandyjski

en: ?plural:Ugandans
pl: ?plural:Ugandyjczycy

en: The Republic of Uganda is located in eastern Africa. The country contains part of Lake Victoria, which is also in Kenya and Tanzania. In the past, the southern part of the country was part of the Buganda kingdom. Modern Uganda gained independence in 1962.
pl: Republika Ugandy położona jest we wschodniej Afryce. Na terytorium Ugandy, a także Kenii i Tanzanii, leży Jezioro Wiktorii. Kiedyś na tych terenach znajdowało się królestwo Buganda. Współczesna Uganda zyskała niepodległość w 1962 roku.

en: Ukrainian
pl: Ukraiński

en: ?plural:Ukrainians
pl: ?plural:Ukraińcy

en: Ukraine is a vast region on the westernmost marches of the former Soviet Union. It includes some of the most fertile black-soil cropland on Earth.
pl: Ukraina to rozległe państwo na najbardziej na zachód wysuniętych obszarach byłego Związku Radzieckiego. Ukraińskie czarnoziemy są uważane za jedne z najżyźniejszych gleb na Ziemi.

en: UN
pl: ONZ

en: ?plural:UN
pl: ?plural:ONZ

en: The United Nations believe in human rights and the protection of the weak.
pl: Organizacja Narodów Zjednoczonych wierzy w prawa człowieka i potrzebę chronienia słabszych.

en: Secretary-General %s
pl: Sekretarz Generalny %s

en: ?female:Secretary-General %s
pl: ?female:Sekretarz Generalna %s

en: Urartian
pl: Urartyjski

en: ?plural:Urartians
pl: ?plural:Urartyjczycy

en: Urartu was an ancient Hurrian state located around Lake Van in the eastern part of Anatolia. The earliest historical mention of Urartu comes from texts of the Assyrian king Shalmaneser I dating from the 13th century BCE. It is thought that Urartu was a multiethnic state in which Hurrian tribes likely formed the dominant element. Urartu played an important role in shaping the modern Armenian people.
pl: Urartu było starożytnym państwem huryckim położonym wokół jeziora Wan we wschodniej Anatolii. Najwcześniejsze wzmianki historyczne na temat Urartu pochodzą z tekstów asyryjskiego króla Salmanasara I z XIII w. p.n.e. Uważa się, że Urartu było wieloetnicznym państwem, w którym dominowały plemiona huryckie. Urartu odegrało ważną rolę w kształtowaniu się współczesnej ludności armeńskiej.

en: Uruguayan
pl: Urugwajski

en: ?plural:Uruguayans
pl: ?plural:Urugwajczycy

en: Uruguay, a small South American country sometimes referred to as "Switzerland of the Americas" due to its once highly developed social welfare system.
pl: Urugwaj to niewielkie państwo w Ameryce Południowej, zwane czasem "Szwajcarią Ameryk" z uwagi na bardzo rozwinięty system opieki społecznej.

en: Uyghur
pl: Ujgurski

en: ?plural:Uyghurs
pl: ?plural:Ujgurowie

en: Uyghur was an east Turk empire and civilization. At its height in 820 CE it controlled most of Central and North Asia. After clashing with the Chinese for several centuries, they were finally subdued by the Qing dynasty in the 1700s. Today, descendants of the Uyghur form the populations of the Central Asian states of Uzbekistan, Kazakhstan and Kyrgyzstan. They are also the main minority of the Xinjiang province of China.
pl: Ujgurzy to lud wschodnioturecki. Stworzyli oni państwo, które w czasach świetności w 820 r. n.e. kontrolowało większość środkowej i północnej Azji. Przez kilka stuleci ścierali się z Chińczykami, aż na początku XVIII w. zostali pokonani przez dynastię Qing. Dziś potomkowie Ujgurów są mieszkańcami Uzbekistanu, Kazachstanu i Kirgistanu. Są także główną mniejszością etniczną w chińskiej prowincji Xinjiang.

en: Uzbek
pl: Uzbecki

en: ?plural:Uzbeks
pl: ?plural:Uzbekowie

en: The Central Asian nation of Uzbekistan has been the site of many ancient states such as Khwarezm, the Khanate of Bukhara, and the Khanate of Kokand. The Uzbeks regard themselves as descendants of Timur, founder of the Timurid dynasty, who ruled from his capital at Samarkand.
pl: Uzbecy to naród środkowej Azji. Na terenie dzisiejszego Uzbekistanu istniał w starożytności Chorezm, chanaty Buchara i Kokand oraz inne krainy. Uzbekowie uważają się za potomków Timura, założyciela dynastii Timurydów, która rządziła ze stolicy w Samarkand.

en: Vampire
pl: Wampirski

en: ?plural:Vampires
pl: ?plural:Wampiry

en: Bloodsucking creatures of legend.
pl: Krwiopijcy opisywani w wielu legendach.

en: Vandalic
pl: Wandalski

en: ?plural:Vandals
pl: ?plural:Wandalowie

en: The Vandals were an East Germanic people originating from what is now Southern Poland and Slovakia. They entered the Roman Empire in the early 5th century CE. Led by Geiseric, they eventually founded a kingdom in Carthage. The Vandals are perhaps best known for their sack of Rome in 455 CE. In 534 CE Belisarius conquered the Vandalic kingdom for the Byzantine Empire.
pl: Wandalowie byli wschodniogermańskim plemieniem, którego kolebką były tereny dzisiejszej południowej Polski i Słowacji. W V w. n.e. Wandalowie wkroczyli do Cesarstwa Rzymskiego. Pod wodzą Genzeryka opanowali też Kartaginę i założyli tam swoje królestwo. Wandalowie znani są najbardziej z powodu złupienia Rzymu w 455 r. n.e. W 534 r. n.e. wandalskie królestwo zostało podbite przez Belizariusza i przyłączone do Bizancjum.

en: Vanuatuan
pl: Vanuatański

en: ?plural:Ni-Vanuatu
pl: ?plural:Vanuatańczycy

en: Vanuatu, formerly known as the New Hebrides, is a country in Melanesia, consisting of about 80 islands. First inhabited by Melanesians, the islands were contested by the British and French in the late 19th century. In 1906 both colonial powers agreed to rule the New Hebrides together as a condominium. The Republic of Vanuatu declared its independence in 1980.
pl: Vanuatu, zwane kiedyś Nowymi Hebrydami, to kraj w Melanezji, w skład którego wchodzi 80 wysp. Ich pierwszymi mieszkańcami byli Melanezyjczycy. W XIX wieku o wyspy spierali się Brytyjczycy i Francuzi, którzy w 1906 roku zgodzili się rządzić Nowymi Hebrydami wspólnie, tworząc kondominium. Republika Vanuatu ogłosiła niepodległość w 1980 roku.

en: Vedic
pl: Wedyjski

en: ?plural:Vedics
pl: ?plural:Wedyjczycy

en: The cradle of Ancient Indian civilization lay in the Indus river valley in modern-day Pakistan.
pl: Kolebką starożytnej cywilizacji hinduskiej była dolina rzeki Indus w dzisiejszym Pakistanie.

en: Veletian
pl: Wielecki

en: ?plural:Veletians
pl: ?plural:Wieleci

en: The Veletians or Lutici were a medieval West Lechitic tribal confederation in what is nowadays the northeastern part of Germany (Brandenburg and Mecklenburg). Their tribes were of mixed Slavic and Germanic origin, which was visible in their language. The basis for the existence of the Veletian confederation was to preserve the Slavic pagan religion and to resist the expansion of Germany and the Polanian state. The Veletians eventually succumbed to Germanization or were murdered following the Crusades and the German settlement on their lands.
pl: Wieleci, znani też jako Lutycy, byli średniowieczną grupą ludów zachodniolechickich z terenów obecnych północno-wschodnich Niemiec (Brandenburgia i Maklenburgia). Plemiona wieleckie wywodziły się od Słowian i Germanów, co było widoczne w ich języku. Podstawą istnienia konfederacji była próba zachowania pogańskiej religii słowiańskiej i opór przeciwko ekspansji Niemiec i państwa Polan. Ostatecznie Wieleci zostali zgermanizowani i wymordowani po krucjatach i w okresie niemieckiego osadnictwa w tym regionie.

en: Venda
pl: Vendański

en: ?plural:Vhavenda
pl: ?plural:Vhavendańczycy

en: The Vhavenda are a Bantu people in South Africa and Zimbabwe. Once the rulers of the Mapungubwe Kingdom, they now count about one million members, mostly in the province of Limpopo. During the Apartheid Era there existed a Bantustan of Venda.
pl: VhaVenda to lud Bantu mieszkający w Republice Południowej Afryki oraz Zimbabwe. Niegdyś lud ten rządził Królestwem Mapungubwe. Dziś liczy sobie około miliona osób, większość z nich mieszka w prowincji Limpopo. Podczas rządów apartheidu powstał VhaVenda zostali przeniesieni do bantustanu. [Słowa "vendański" oraz "Vhavendańczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv - przyp. tłumacza.]

en: Venetian
pl: Wenecki

en: ?plural:Venetians
pl: ?plural:Wenecjanie

en: The Republic of Venice emerged from the shadows of history when refugees from barbarian marauders gathered on the safety of the islands of a lagoon in northeast Italy. Originally a loyal subject of the Eastern Roman empire, it gradually acquired its independence and ranked among the superpowers of the Middle Ages. Its merchants grew rich on trade, and its navy was respected throughout the Mediterranean sea. After a long decline, it eventually fell to the armies of Bonaparte in 1796.
pl: Republika Wenecka wyłoniła się z mroków historii, gdy ludzie uciekający przed barbarzyńskimi najazdami schronili się na wyspie w lagunie w południowo-wschodnich Włoszech. Początkowo Wenecjanie byli lojalnymi poddanymi Cesarstwa Wschodniorzymskiego, lecz stopniowo uzyskali niepodległość, a ich kraj stał się mocarstwem w wiekach średnich. Weneccy kupcy bogacili się na handlu, a flota była znaczącą siłą w basenie Morza Śródziemnego. Po długim okresie rozkładu państwo uległo w 1794 roku wojskom Napoleona Bonaparte.

en: Venetic
pl: Wenetyjski

en: ?plural:Veneti
pl: ?plural:Wenetowie

en: The Veneti were an ancient Indo-European people who inhabited an area roughly coinciding with the modern Italian region of Veneto. Their language is of unknown origin, but probably from Central Europe, because it shares some features with Celtic and Germanic languages. The Veneti allied with the Romans during the Punic Wars. By the 1st century BCE they had been absorbed into the Roman Republic and the region gradually Romanized.
pl: Wenetowie byli starożytnym ludem indoeuropejskim zamieszkującym tereny pokrywające się mniej więcej ze współczesnym włoskim regionem Veneto. Nie znamy pochodzenia ich języka, lecz prawdopodobnie wywodzi się ze środkowej Europy, gdyż wykazuje pewne podobieństwa do języków celtyckich i germańskich. Wenetowie sprzymierzyli się z Rzymem w czasie wojen punickich. Do I w. p.n.e.  zostali wchłonięci przez Republikę Rzymską, a region został stopniowo zromanizowany.

en: Venezuelan
pl: Wenezuelski

en: ?plural:Venezuelans
pl: ?plural:Wenezuelczycy

en: Venezuela is the northernmost country in South America. Having been a Spanish colony since the 16th century, the country gained independence on July 5th 1811 under the leadership of El Libertador Simón Bolivar - The Liberator. Venezuela has one of the largest proven oil and gas reserves of the world; during the oil boom of the 1970s it was the wealthiest country of Latin America. The country is known for its varied landscapes and high biodiversity.
pl: Wenezuela to najbardziej na północ wysunięty kraj Ameryki Południowej. Od XVI wieku był kolonią hiszpańską, a niepodległość uzyskał 5 lipca 1811 roku pod wodzą El Libertador Simóna Bolivara - "Wyzwoliciela". Wenezuela posiada jedne z największych udokumentowanych złóż gazu ziemnego, a w latach 70-tych ubiegłego wieku była najbogatszym krajem Ameryki Łacińskiej. Kraj znany jest urozmaiconego krajobrazu i ogromnej różnorodności flory i fauny.

en: Vermont
pl: Vermoncki

en: ?plural:Vermonters
pl: ?plural:Vermontczycy

en: Vermont was an independent state for 14 years before it joined the United States in 1791. Currently it is one of the smallest states of the United States, both in population and area. Vermont is famous for its dairy products and maple syrup.
pl: Vermont był niepodległym stanem przez 14 lat, zanim zdecydował się przystąpić do Stanów Zjednoczonych w 1791 roku. Dziś jest to jeden z najmniejszych stanów USA, zarówno pod względem ludności, jak i powierzchni. Vermont znany jest z wyrobów mlecznych i syropu klonowego.

en: Vietnamese
pl: Wietnamski

en: ?plural:Vietnamese
pl: ?plural:Wietnamczycy

en: The Vietnamese nation was founded in the first century CE by twin sisters who became the war leaders of a revolt against a Chinese military governor.
pl: Naród wietnamski powstał w I w. n.e. dzięki dwóm siostrom bliźniaczkom, które stały się przywódczyniami zbrojnego buntu przeciwko władzy chińskiej.

en: Vincentian
pl: Grenadyński

en: ?plural:Vincentians
pl: ?plural:Grenadyńczycy

en: Saint Vincent and the Grenadines were amongst the last Caribbean islands to be colonized, as local Carib Indians intermarried with runaway slaves and fought off European colonizers. In the 18th century the islands were contested by the French and British. In 1783 the French relinquished their claims. Saint Vincent and the Grenadines became independent from Britain in 1979 and are currently a Commonwealth realm.
pl: Saint Vincent i Grenadyny były jednymi z ostatnich skolonizowanych wysp Karaibów, gdyż ludność rdzenna mieszała się ze zbiegłymi niewolnikami i walczyła z europejskimi kolonizatorami. W XVIII w. prawa do wysp rościli sobie Francuzi i Brytyjczycy. W 1783 Francja zrzekła się roszczeń, a w 1979 kraj zyskał niepodległość od Wielkiej Brytanii. Obecnie Saint Vincent i Grenadyny jest członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. [Słowa "grenadyński" oraz "Grenadyńczyk" to neologizmy wymyślone na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Visigothic
pl: Wizygocki

en: ?plural:Visigoths
pl: ?plural:Wizygoci

en: The Thervingi or Visigoths were an East Germanic people, one of the two tribes of the Goths. They probably originated from Scandinavia. In the 3rd century they migrated south, to modern Ukraine. They then crossed the Danube and sacked Rome in 410 CE. Recognized by the Romans as foederati, they eventually settled around Toulouse where they formed a kingdom. The Visigoths managed to conquer all of the Iberian Peninsula and moved their capital to Toledo. They lost all their territories north of the Pyrenees to the Franks but Visigothic rulers continued to rule the Romanized Iberians until the peninsula was eventually overrun by Muslim invaders in 711.
pl: Wizygoci, zwani też Terwingami, byli wschodniogermańskim ludem, jednym z dwóch plemion Gotów. Ich kolebką jest najprawdopodobniej Skandynawia. W III w. n.e. ruszyli na południe, na tereny dzisiejszej Ukrainy. Następnie przekroczyli Dunaj i w 410 r. n.e. złupili Rzym, choć sami Rzymianie uważali ich za federatów (tj. barbarzyński lud sprzymierzony z Cesarstwem, który dostawał ziemię w zamian za obronę imperium). Później Wizygoci osiedlili się w okolicach Tuluzy i stworzyli tam królestwo. Gdy podbili cały Półwysep Iberyjski, przenieśli swą stolicę do Toledo. Choć z czasem utracili wszystkie ziemie na północ od Pirenejów na rzecz Franków, rządzili zromanizowanymi Iberami aż do roku 711, gdy półwysep opanowali muzułmanie.

en: Vistulan
pl: Wiślański

en: ?plural:Vistulans
pl: ?plural:Wiślanie

en: Vistulans were a West Slavic tribe inhabiting what is today the area of Lesser Poland. Little is known about their history. Many historians agree that throughout the early Middle Ages Vistulans were one of the strongest Slavic tribes of today's Poland, but conflicts with Great Moravia and Magyars prevented them from forming a stable and lasting state. Eventually, the lands of Vistulans and several other Slavic tribes were unified by Polonians, who formed the first Polish state in the 10th century.
pl: Wiślanie byli plemieniem zachodniosłowiańskim zamieszkującym tereny dzisiejszej Małopolski. Niewiele wiemy o ich historii. Wielu badaczy zgadza się, że we wczesnych wiekach średnich Wiślanie byli jednym z najsilniejszych plemion zamieszkujących obszar dzisiejszej Polski, lecz konflikty z Państwem Wielkomorawskim i Węgrami uniemożliwiły im stworzenie stabilnego państwa. Ostatecznie wraz z kilkoma innymi plemionami słowiańskimi zostali podbici przez Polan, którzy stworzyli pierwsze państwo polskie w X wieku.

en: Volapükan
pl: Volapükański

en: ?plural:Volapükans
pl: ?plural:Volapükańczycy

en: Volapük is an international auxiliary language constructed by the German priest Johann Martin Schleyer in 1879. It enjoyed a brief popularity in the late 19th century. The language is often considered unnecessarily complex when compared with alternatives like Esperanto, which had almost completely displaced Volapük by the turn of the century. Today only a few dozen Volapük speakers remain.
pl: Volapük jest międzynarodowym językiem pomocniczym stworzonym przez niemieckiego księdza Johanna Martina Schleyera w 1879 roku. Cieszył się on popularnością w późnym XIX wieku. Język ten jest często uznawany za nadmiernie skomplikowany w porównaniu do innymi sztucznymi językami, jak na przykład esperanto, które niemal całkowicie zastąpiło volapük do końca stulecia. Dziś językiem volapük włada zaledwie kilkadziesiąt osób.

en: Volga Bulgar
pl: Bułgarzy Wołżańscy

en: ?plural:Volga Bulgars
pl: ?plural:Bułgarzy Wołżańscy

en: The Volga Bulgars were Medieval Turkic people inhabiting the middle Volga region. They may have been descendants of European Huns who migrated from the Ukrainian Steppe to the North. Their descendants are the modern Chuvashes and Volga Tatars.
pl: Bułgarzy Wołżańscy to średniowieczny lud turecki zamieszkujący obszar środkowej Wołgi. Być może są potomkami europejskich Hunów, którzy przemigrowali ze stepów Ukrainy na północ. Ich potomkami są współcześni Czuwasze i Tatarzy Wołżańscy.

en: Volga German
pl: Niemiecko-wołżański

en: ?plural:Volga Germans
pl: ?plural:Niemcy Wołżańscy

en: The Volga Germans were ethnic Germans who lived along the River Volga in Southern Russia, around the city of Saratov and to the South. They were recruited as immigrants in the 18th century. The Russian authorities allowed them to cultivate their German language and traditions. From 1918 to 1941 there was a Volga German ASSR within the Soviet Union. After the attack of the Third Reich in the USSR, the autonomous republic was abolished by a decree of Stalin. Volga Germans were sent to other parts of the Soviet Union, mainly to Kazakhstan and Siberia.
pl: Niemcy Wołżańscy byli niemieckim ludem zamieszkującym tereny wzdłuż rzeki Wołgi w południowej Rosji, wokół miasta Saratow i obszary wysunięte dalej na południe. W XVIII wieku znaleźli się pod rządami Rosji, a carskie władze pozwoliły im używać języka niemieckiego i kultywować tradycje. W latach 1918-1941 Niemcy Wołżańscy mieli własną autonomiczną republikę w ramach Związku Radzieckiego, lecz została ona zlikwidowana przez Stalina po ataku Trzeciej Rzeszy na ZSRR. Niemcy Wołżańscy zostali wówczas przesiedleni na inne obszary Związku Radzieckiego, głównie do Kazachstanu i na Syberię.

en: Walloon
pl: Waloński

en: ?plural:Walloons
pl: ?plural:Walończycy

en: The Walloons are the French speaking inhabitants of Belgium. In the 19th century, Wallonia was first region on the European continent to industrialize and the second in the world after England. It subsequently became a hotbed of socialist and labor union activity.
pl: Waloni to francuskojęzyczni mieszkańcy Belgii. W XIX w. Walonia stała się pierwszym uprzemysłowionym regionem Europy kontynentalnej, a drugim na świecie (po Anglii). Nieco później Walonia była kolebką socjalistów i związków zawodowych.

en: Welsh
pl: Walijski

en: ?plural:Welsh
pl: ?plural:Walijczycy

en: The Welsh at one time controlled all of what is now England until being driven into the mountainous western reaches by invading Saxons.
pl: Walijczycy przez pewien czas panowali nad całą dzisiejszą Anglią, dopóki nie zostali zepchnięci na górzysty zachód przez saksońskich najeźdźców.

en: Werewolf
pl: Wilkołacki

en: ?plural:Werewolves
pl: ?plural:Wilkołacy

en: A werewolf is a human who under certain circumstances is transformed into a wolf-like beast. During the Middle Ages in Europe, werewolves were believed to terrorize villages in search of human flesh and were often blamed for unexplained or particularly brutal killings.
pl: Wilkołak to człowiek, który w pewnych okolicznościach przemienia się w wilkopodobną bestię. W średniowiecznej Europie wilkołaki były oskarżane o napady na wioski w poszukiwaniu ludzkiego mięsa oraz o szczególnie brutalne morderstwa.

en: Western Pomeranian
pl: Zachodniopomorski

en: ?plural:Western Pomeranians
pl: ?plural:Zachodni Pomorzanie

en: Western Pomerania is a geographical and historical region in North West Poland and the extreme North East of Germany. Initially an independent Slavic state, Western Pomerania was twice conquered by the Polish. Later, Western Pomerania succumbed to Germanization and was divided into smaller feudal principalities which were gradually conquered by Brandenburg. For many years this land was part of Germany but in 1945 it was attached to Poland.
pl: Pomorze Zachodnie to historyczna i geograficzna kraina północno-zachodniej Polski i północno-wschodnich Niemiec. Początkowo Pomorze Zachodnie było niepodległym państwem słowiańskim, lecz zostało dwukrotnie podbite przez Polskę. Później obszar ten został zgermanizowany, a Pomorze podzielono na mniejsze księstewka feudalne, podbijane stopniowo przez Brandenburgię. Przez wiele lat tereny te należały do Niemiec, lecz w 1945 roku przyłączono je do Polski.

en: Western Roman
pl: Zachodniorzymski

en: ?plural:West Romans
pl: ?plural:Zachodni Rzymianie

en: The Roman Empire was first divided by Diocletian in 286 and split for good upon Theodosius' death in 395. Unlike its Eastern counterpart, the Byzantine empire, the Western Roman Empire was not capable of resisting barbarian invasions and economic disintegration. The last Western Roman emperor was deposed in 476 CE.
pl: Cesarstwo Rzymskie zostało podzielone przez Dioklecjana w 286 r. n.e., a rozpadło się na dobre po śmierci Teodozjusza w roku 395. W przeciwieństwie do części wschodniej, czyli Bizancjum, cesarstwo zachodniorzymskie nie było w stanie oprzeć się najazdom barbarzyńców i rozkładowi gospodarczemu. Ostatni zachodniorzymski cesarz został usunięty z tronu w 476 roku.

en: West Indian
pl: Karaibski

en: ?plural:West Indians
pl: ?plural:Karaibczycy

en: The West Indies, known for pirates, rum, cricket and beaches. The British West Indies formed the short-lived West Indies Federation in 1958. The federation failed to consolidate because of tensions between Trinidad, Jamaica and the smaller members. The federation fell apart in 1962. Some islands became independent countries, others returned to the status of a British dependency.
pl: Karaiby, zwane kiedyś Indiami Zachodnimi, znane są z piratów, rumu, krykieta i plaż. W 1958 roku brytyjskie Indie Zachodnie utworzyły na krótko Federację Indii Zachodnich. Związkowi temu nie udało się okrzepnąć z powodu napięć między Trynidadem, Jamajką i mniejszymi członkami, w wyniku czego federacja rozpadła się w 1962 roku. Niektóre z wysp pozostały wtedy niepodległymi krajami, inne stały się na powrót brytyjskimi terytoriami zależnymi. [Słowo "Karaibczyk" to neologizm wymyślony na potrzeby Freeciv. - przyp. tłumacza.]

en: Westphalian
pl: Westfalski

en: ?plural:Westphalians
pl: ?plural:Westfalczycy

en: Westphalia, before becoming a Prussian province, was the western region of the Duchy of Saxony. Today it makes up the northern part of the largest German federal state, North Rhine-Westphalia.
pl: Westfalia była zachodnim regionem księstwa Saksonii, a później stała się prowincją Prusów. Dzisiaj jest północną częścią największego stanu federalnych Niemiec o nazwie Nadrenia Północna-Westfalia.

en: Wuerttembergian
pl: Wirtemberski

en: ?plural:Wuerttembergians
pl: ?plural:Wirtemberczycy

en: Wuerttemberg was a country in Swabia, in southwestern Germany. After World War II it was merged with Baden and Hohenzollern to form the land of Baden-Wuerttemberg.
pl: Wirtembergia była krainą w Szwabii, w południowo-zachodnich Niemczech. Po II Wojnie Światowej wraz z Badenią i państwem Hohenzollernów utworzyła kraj związkowy Badenia-Wirtembergia.

en: ?plural:amaXhosa
pl: ?plural:amaXhosowie

en: The Xhosa are Bantu people in South Africa, having arrived there from the Great Lakes region by the 17th century. During the apartheid era there were two Xhosa Bantustans, Transkei and Ciskei. Many of the leading anti-apartheid activists, including Nelson Mandela and Desmond Tutu, were Xhosa.
pl: Xhosa to lud Bantu zamieszkujący Republikę Południowej Afryki. Przybyli oni w te rejony w ok. XVII wieku. W czasach apartheidu powstały dwa bantustany dla Xhosa: Transkei i Ciskei. Wielu działaczy na rzecz zniesienia apartheidu, jak Nelsona Mandela i Desmond Tutu, wywodziło się z ludu Xhosa.

en: The Xiongnu, also known as Asiatic Huns, were an ancient tribal confederation of mixed origin. Their language is unknown; it may have belonged to the Altaic or Yeniseian language family. The Xiongnu created a strong state in the plains of the eastern part of Central Asia, which was an important threat to China. From the second century onwards the northern wing of the Xiongnu was known as Xianbei, while another group of the Xiongnu emigrated to the west.
pl: Lud Xiongnu, zwany też azjatyckimi Hunami, to starożytna grupa plemion o różnorodnym pochodzeniu. Niewiele wiemy o ich języku, być może należał grupy języków ałtajskich lub jenisejskich. Xiongnu stworzyli silne państwo na nizinach centralnej Azji, które przez pewien czas było poważnym zagrożeniem dla Chin. Od drugiego stulecia północna grupa Xiongnu znana jest jako Xianbei, a druga grupa ruszyła na zachód.

en: Yakut
pl: Jakucki

en: ?plural:Yakuts
pl: ?plural:Jakuci

en: Oral tradition indicates that the Yakuts - or Sakha as they call themselves - migrated north from the Central Asian steppes to the shores of Lake Baikal in the 10th century CE. They intermarried with the native population and established a nation along the Lena river, having diplomatic relations with at least the Chinese, the Mongols, and the various Turkic peoples of the region. By the 1620s, Cossacks had arrived in Yakut territory as agents of an expansionist Russia, eventually subduing the Yakut kings and securing Russian hegemony over Yakutia. Numbering about a million today, the Yakuts make up roughly half of the population of the vast Sakha Republic of Russia's Far Eastern district.
pl: Tradycja ustna mówi, że w X w. n.e. Jakuci ruszyli ze stepów środkowej Azji na północ ku Bajkałowi. Mieszali się tam z rdzenną ludnością i stworzyli państwo wzdłuż brzegów rzeki Leny. Kraj utrzymywał kontakty dyplomatyczne z Chińczykami, Mongołami i różnymi ludami tureckimi tego regionu. Do lat 20-tych XVII w. na terytoria jakuckie przybyli Kozacy, by opanować te obszary dla Rosji. Odnieśli oni sukces, podporządkowując sobie jakuckich królów i utrwalając rosyjską dominację na tym obszarze. Dziś lud Jakutów liczy sobie około miliona osób, co stanowi połowę populacji rozległej Republiki Sacha (Jakucji) w rosyjskim Dalekowschodnim Okręgu Federalnym.

en: Yemeni
pl: Jemeński

en: ?plural:Yemenis
pl: ?plural:Jemeńczycy

en: Yemen is the only republic on the Arabian Peninsula. Although it was the site of several ancient civilizations, Yemen only exists in its current form since North Yemen annexed South Yemen in 1990.
pl: Jemen jest jedyną republiką Półwyspu Arabskiego. Choć tereny te były siedzibami kilku starożytnych cywilizacji, współczesne państwo powstało w 1990 roku, gdy Północny Jemen połączył się z Południowym Jemenem.

en: Yucatecan
pl: Jukatański

en: ?plural:Yucatecans
pl: ?plural:Jukatańczycy

en: Yucatán is a peninsula of Mexico, famous for its Maya heritage and its white beaches. Its name is often claimed to mean "we don't understand you" in Yucatec Maya. On two occasions in the 19th century Yucatán declared independence from Mexico. Currently it is divided into three states: Yucatán, Campeche and Quintana Roo.
pl: Jukatan to półwysep w Meksyku znany głównie dzięki budowlom Majów i białym plażom. Powiada się, że nazwa półwyspu pochodzi od wyrażenia "nie rozumiemy cię" w języku maya. W XIX w. Jukatan dwukrotnie ogłaszał niepodległość od Meksyku. Dziś półwysep podzielony jest na trzy stany: Jukatan, Campeche i Quintana Roo.

en: Yugoslav
pl: Jugosłowiański

en: ?plural:Yugoslavs
pl: ?plural:Jugosłowianie

en: Yugoslavia was a state consisting of the Slavic nations of the western Balkans. It was a kingdom until 1941, when it was occupied by the Axis powers. After a national liberation war the communists threw out the occupants and continued to rule until the 1980s. The 1990s saw the bloody breakup of Yugoslavia into independent republics.
pl: Jugosławia była krajem, który tworzyły słowiańskie narody Bałkanów. Była ona królestwem do roku 1941, gdy dostała się pod okupację państw Osi. Po narodowej wojnie wyzwoleńczej zwycięscy komuniści wyrzucili okupantów i rządzili krajem do lat 80-tych. W kolejnej dekadzie Jugosławia rozpadła się na niezależne republiki, co zaowocowało kilkoma wojnami.

en: Zambian
pl: Zambijski

en: ?plural:Zambians
pl: ?plural:Zambijczycy

en: Zambia was inhabited by Bantu peoples when it was colonized by the British in the 19th century. Governed as Northern Rhodesia by the British, Zambia gained its independence in 1964.
pl: Gdy w XIX wieku obszary Zambii podbijane były przez Brytyjczyków, zamieszkiwały je ludy Bantu. Kolonizatorzy nazwali ten kraj Północna Rodezja. Zambia uzyskała niepodległość w roku 1964.

en: Zanzibari
pl: Zanzibarski

en: ?plural:Zanzibaris
pl: ?plural:Zanzibarczycy

en: An archipelago off the coast of Eastern Africa, Zanzibar has been an international trading center since time immemorial. Zanzibari traders controlled much of the spice and slave trade in the western part of the Indian Ocean. Periods of relative independence and foreign control by Persians, Portuguese, Omanis and British followed each other. Occupied by the British in 1893, Zanzibar achieved independence in 1963. Shortly thereafter, the last sultan was overthrown and Zanzibar joined with Tanganyika to form the United Republic of Tanzania.
pl: Zanzibar położony jest na archipelagu u wybrzeży wschodniej Afryki. Od niepamiętnych czasów był on ważnym ośrodkiem handlu międzynarodowego, a zanzibarscy kupcy kontrolowali większość handlu niewolnikami i przyprawami w rejonie Oceanu Indyjskiego. W dziejach kraju okresy względnej niepodległości przeplatały się z rządami Persów, Portugalczyków, Omańczyków i Brytyjczyków. W 1893 roku rozpoczęła się okupacja brytyjska, a w 1963 kraj uzyskał niepodległość. Nie upłynęło wiele czasu, gdy obalono ostatniego sułtana, a Zanzibar połączył się z Tanganiką, co dało początek Republice Tanzanii.

en: Zapotec
pl: Zapotecki

en: ?plural:Zapotecs
pl: ?plural:Zapotekowie

en: The Zapotecs or Binnizá live in the Mexican state of Oaxaca. They formed one of the oldest and most resilient Mesoamerican civilizations. The most notable Zapotec center, Monte Albán, was built on a razed mountain top. Benito Juárez, Mexico's first indigenous president, was a Zapotec.
pl: Zapotekowie, zwani też Binnizá, zamieszkują meksykański stan Oaxaca. Stworzyli oni jedną z najstarszych i najprężniejszych cywilizacji mezozmerykańskich. Jeden z najważniejszych ośrodków ich cywilizacji, Monte Albán, powstał na ściętym szczycie góry. Zapotekiem był się pierwszy rdzenny prezydent Meksyku Benito Juárez.

en: ?plural:Zhuang
pl: ?plural:Zhuangowie

en: The Zhuang people live in far southwestern China, an ancient border region that has long separated Sinitic civilization from the aboriginal peoples of Southeast Asia. Known for their unique irrigation and scenic terraced rice paddies, they were under pressure from various Chinese dynasties for most of the Ancient era. By the 10th century CE the Zhuang were under harsh rule by the Chinese Song dynasty. After a rebellion in 1052 led by folk-hero Nong Zhigao was crushed, many Zhuang migrated southward forming the basis of the Lao, Thai, and Shan nations. After the Han, the Zhuang are the most populous ethnic group of the People's Republic of China.
pl: Lud Zhuang zamieszkuje tereny południowo-zachodnich Chin, rejon graniczny, który przez długi czas oddzielał ludność pochodzenia chińskiego od rdzennych mieszkańców południowo-wschodniej Azji. Lud ten znany jest z opracowania unikalnego systemu nawadniania oraz z tarasowego układu pól ryżowych. W czasach starożytnych byli skonfliktowani wieloma chińskimi dynastiami, a w X wieku n.e. znaleźli się pod okrutnymi rządami dynastii Song. W 1052 toku wybuchło powstanie prowadzone przez ludowego bohatera Nong Zhigao, lecz zostało ono brutalnie stłumione. Wielu członków ludu Zhuang wyemigrowało wtedy na południe tworząc zalążki ludów laotańskiego, tajskiego i szańskiego. Lud Zhuang jest drugą największą grupą etniczną Chińskiej Republiki Ludowej, zaraz po ludzie Han.

en: Zimbabwean
pl: Zimbabweński

en: ?plural:Zimbabweans
pl: ?plural:Zimbabweńczycy

en: Zimbabwe is a country in Southern Africa, named after the old Zimbabwe kingdom. It became a British colony called South Rhodesia in 1898. The white minority in South Rhodesia unilaterally declared independence in 1965. Prime Minister Ian Smith installed a racist regime which excluded blacks from power. A civil war forced Smith to end white minority rule in 1979. Since 1980 the country has been governed by Robert Mugabe, who has received an equally poor reputation internationally as the previous regime.
pl: Zimbabwe to kraj w południowej Afryce; jego nazwa pochodzi od dawnego królestwa Zimbabwe. W 1898 roku kraj stał się brytyjską kolonią zwaną Rodezja Południowa. W roku 1965 biała większość Rodezji ogłosiła jednostronnie niepodległość. Premier Ian Smith stworzył rasistowski reżim, w którym czarnoskórzy mieszkańcy nie mieli dostępu do władzy. Wojna domowa zmusiła Smitha to zakończenia rządów mniejszości w 1979. Od 1980 roku Zimbabwe rządzone jest przez Roberta Mugabe, który wśród wspólnoty międzynarodowej ma równie niskie notowania jak poprzedni reżim.
